ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଧ୍ଯାପନଂ ଯାଜନଂ ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵିଶେଷେଣ ମଯା ନାତ୍ର ଵିଧୀଯତେ

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ପଠାଇବା ଓ ଯଜ୍ଞ କରାଇବା ଅନୁମତି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଉପହାର ନେବା ନୁହେଁ; ବିଶେଷ କରି ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିନାହିଁ।

ରକ୍ଷଣଂ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଶତ୍ରୁଵଧସ୍ତଥା ଦୁଷ୍ଟପକ୍ଷିମୃଗାଣାଂ ଚ ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଶାତନଂ ନୃଣାମ୍

ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି।

ଅଵିଶ୍ଵାସଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଶ୍ଵାସୋ ମମ ଯୋଗିଷୁ ସ୍ତ୍ରୀସଂସର୍ଗଶ୍ଚ କାଲେଷୁ ଚମୂରକ୍ଷଣମେଵ ଚ

ସବୁଠି ଅବିଶ୍ୱାସ ରଖିବା, ଯୋଗୀମାନେ ଛଡ଼ା କାହାରେ ବିଶ୍ୱାସ ନ କରିବା, ଅସମୟରେ ଜନାନୀଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ରୁକିବା, ଏବଂ ସେନାକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି।

ସଦା ସଂଚାରିତୈଶ୍ଚାରୈର୍ଲୋକଵୃତ୍ତାଂତଵେଦନମ୍ ସଦାସ୍ତ୍ରଧାରଣଂ ଚୈଵ ଭସ୍ମକଂଚୁକଧାରଣମ୍

ସବୁବେଳେ ଗୁପ୍ତଚର ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ଖବର ଜାଣିବା, ସବୁବେଳେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବା, ଏବଂ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ନିୟମ ଅଛି।

ରାଜ୍ଞାଂ ମମାଶ୍ରମସ୍ଥାନାମେଷ ଧର୍ମସ୍ଯ ସଂଗ୍ରହଃ ଗୋରକ୍ଷଣଂ ଚ ଵାଣିଜ୍ଯଂ କୃଷିର୍ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ କଥ୍ଯତେ

ରାଜାମାନେ, ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଧର୍ମର ସାର ଅଟୁଟ୍ ଅଛି; ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଚାଷ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଶୁଶ୍ରୂଷେତରଵର୍ଣାନାଂ ଧର୍ମଃ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ କଥ୍ଯତେ ଉଦ୍ଯାନକରଣଂ ଚୈଵ ମମ କ୍ଷେତ୍ରସମାଶ୍ରଯଃ

ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଧର୍ମ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି; ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କରିବା ଏବଂ ମୋର କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିବା ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅଛି।

ଧର୍ମପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତୁ ଗମନଂ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଵିଧୀଯତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଵନସ୍ଥାନାଂ ଯତୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍

ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସହ ମିଳିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି; ବନବାସୀ, ଯତୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ତୁ ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷା ଧର୍ମୋ ନାନ୍ଯସ୍ସନାତନଃ ମମାର୍ଚନଂ ଚ କଲ୍ଯାଣି ନିଯୋଗୋ ଭର୍ତୁରସ୍ତି ଚେତ୍

ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଏହି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ; ଏବଂ ମୋର ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି, ଯଦି ପତି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥାଏ।

ଯା ନାରୀ ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ଵିହାଯ ଵ୍ରତତତ୍ପରା ସା ନାରୀ ନରକଂ ଯାତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଛାଡ଼ି ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ଲଗିଥାଏ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ନରକକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅଥ ଭର୍ତୃଵିହୀନାଯା ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍ ଵ୍ରତଂ ଦାନଂ ତପଃ ଶୌଚଂ ଭୂଶଯ୍ଯାନକ୍ତଭୋଜନମ୍

ଏବେ ପତିହୀନା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ କହୁଛି: ବ୍ରତ, ଦାନ, ତପ, ପବିତ୍ରତା, ଭୂମିରେ ଶୁଇବା ଓ ରାତିରେ ଖାଇବା ରୁକିବା।

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ସଦା ସ୍ନାନଂ ଭସ୍ମନା ସଲିଲେନ ଵା ଶାଂତିର୍ମୌନଂ କ୍ଷମା ନିତ୍ଯଂ ସଂଵିଭାଗୋ ଯଥାଵିଧି

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସବୁବେଳେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ, ଶାନ୍ତି, ମୌନ, ସବୁବେଳେ କ୍ଷମା ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବାଣ୍ଟିବା ନିୟମ ଅଛି।

ଅଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଚ ଵିଧିଵଦୁପଵାସୋମମାର୍ଚନମ୍

ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ବିଶେଷ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ, ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ ଓ ସୋମ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଇତି ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମଯାଶ୍ରମନିଷେଵିଣାମ୍ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ଦେଵି ଯତୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍

ଏଭଳି ଭାବରେ ଆଶ୍ରମରେ ଲଗିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଯତୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛି।

ତଥୈଵ ଵାନପ୍ରସ୍ଥାନାଂ ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ଚ ସୁନ୍ଦରି ଶୂଦ୍ରାଣାମଥ ନାରୀଣାଂ ଧର୍ମ ଏଷ ସନାତନଃ

ଏହିପରି ଭାବରେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ବନବାସୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଶୂଦ୍ର ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି।

ଧ୍ଯେଯସ୍ତ୍ଵଯାହଂ ଦେଵେଶି ସଦା ଜାପ୍ଯଃ ଷଡକ୍ଷରଃ ଵେଦୋକ୍ତମଖିଲଂ ଧର୍ମମିତି ଧର୍ମାର୍ଥସଂଗ୍ରହଃ

ଦେବୀ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଷଡ଼ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଓ ବେଦରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଶିଖାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା; ଏହି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ସାର।

ଅଥ ଯେ ମାନଵା ଲୋକେ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଧୃତଵିଗ୍ରହାଃ ଭାଵାତିଶଯସଂପନ୍ନାଃ ପୂର୍ଵସଂସ୍କାରସଂଯୁତାଃ

ଏବେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ଭାବରେ ଗଭୀର ଓ ପୂର୍ବ ଆଚାରରେ ଲଗିଥିବା—

ଵିରକ୍ତା ଵାନୁରକ୍ତା ଵା ସ୍ତ୍ର୍ଯାଦୀନାଂ ଵିଷଯେଷ୍ଵପି

ସେମାନେ ଚାହେଁ ନିରଲିପ୍ତ ହେଉନ୍, କିମ୍ବା ଆସକ୍ତ ହେଉନ୍, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।

ତେଷାଂ ମମାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧାନାଂ ଵିଵେକିନାମ୍ ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵିଶୁଦ୍ଧାନାଂ ଦୁଃଖମାଶ୍ରମରକ୍ଷଣାତ୍

ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ବିବେକଶୀଳ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୋର କୃପାରେ ମୋର ସ୍ବରୂପ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ; ଏହି ପବିତ୍ରତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ ଭାରରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ନାସ୍ତି କୃତ୍ଯମକୃତ୍ଯଂ ଚ ସମାଧିର୍ଵା ପରାଯଣମ୍ ନ ଵିଧିର୍ନ ନିଷେଧଶ୍ଚ ତେଷାଂ ମମ ଯଥା ତଥା

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କିମ୍ବା ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ନିୟମ କିମ୍ବା ନିଷେଧ ନାହିଁ; ମୋ ପରି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସବୁ ଲାଗୁ ନାହିଁ।

ତଥେହ ପରିପୂର୍ଣସ୍ଯ ସାଧ୍ଯଂ ମମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ତଥୈଵ କୃତକୃତ୍ଯାନାଂ ତେଷାମପି ନ ସଂଶଯଃ

ଏହିପରି, ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଛନ୍ତି, ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ବାକି ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ହିତାର୍ଥାଯ ମାନୁଷଂ ଭାଵମାଶ୍ରିତାଃ ରୁଦ୍ରଲୋକାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟାସ୍ତେ ରୁଦ୍ରା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରମାନେ ରୁଦ୍ରଲୋକରୁ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମମାନୁଶାସନଂ ଯଦ୍ଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ପ୍ରଵର୍ତକମ୍ ତଥା ନରାଣାମନ୍ଯେଷାଂ ତନ୍ନିଯୋଗଃ ପ୍ରଵର୍ତକଃ

ଯେପରି ମୋର ଆଜ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ସେପରି ମୋର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରେ।

ମମାଜ୍ଞାଧାରଭାଵେନ ସଦ୍ଭାଵାତିଶଯେନ ଚ ତଦାଲୋକନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍

ମୋର ଆଜ୍ଞାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବରେ ଧରି, ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ, ଏହାକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ପ୍ରତ୍ଯଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ପ୍ରଶସ୍ତଫଲସୂଚକାଃ ମଯି ଭାଵଵତାଂ ପୁଂସାଂ ପ୍ରାଗଦୃଷ୍ଟାର୍ଥଗୋଚରାଃ

ମୋତେ ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କରେ ଶୁଭ ଫଳର ସୂଚନା ଦେଇଥିବା ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ଦେଖାଯାଏ, ଚାହିଁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ।

କଂପସ୍ଵେଦୋ ଽଶ୍ରୁପାତଶ୍ଚ କଣ୍ଠେ ଚ ସ୍ଵରଵିକ୍ରିଯା ଆନଂଦାଦ୍ଯୁପଲବ୍ଧିଶ୍ଚ ଭଵେଦାକସ୍ମିକୀ ମୁହୁଃ

କମ୍ପନ, ଘମ ଆସିବା, ଅଶ୍ରୁ ପଡିବା, କଣ୍ଠରେ ସ୍ବର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ବାରମ୍ବାର ଘଟେ।

ସ ତୈର୍ଵ୍ଯସ୍ତୈସ୍ସମସ୍ତୈର୍ଵା ଲିଂଗୈରଵ୍ଯଭିଚାରିଭିଃ ମଂଦମଧ୍ଯୋତ୍ତମୈର୍ଭାଵୈର୍ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ନରୋତ୍ତମାଃ

ଏହି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନଗୁଡିକ, ଏକାକି କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ମିଶି, ମୂଦୁ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ଉତ୍ତମ ମାନବମାନେ ପରିଚୟ ହୋଇଥାନ୍ତି।

ଯଥାଯୋଗ୍ନିସମାଵେଶାନ୍ନାଯୋ ଭଵତି କେଵଲମ୍ ସ ତଥୈଵ ମମ ସାନ୍ନିଧ୍ଯାନ୍ନ ତେ କେଵଲମାନୁଷାଃ

ଯେପରି ଲୋହା ଅଗ୍ନି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଲୋହା ରହି ନଥାଏ, ସେପରି ମୋର ସାନିଧ୍ୟରେ ସେମାନେ କେବଳ ମାନବ ରହି ନଥାନ୍ତି।

ହସ୍ତପାଦାଦିସାଧର୍ମ୍ଯାଦ୍ରୁଦ୍ରାନ୍ମର୍ତ୍ଯଵପୁର୍ଧରାନ୍ ପ୍ରାକୃତାନିଵ ମନ୍ଵାନୋ ନାଵଜାନୀତ ପଂଡିତଃ

ହାତ, ପା ଓ ଅନ୍ୟ ମାନବ ଦେହର ସମାନତା ଦେଖି, ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ମାନବ ରୂପରେ ରୁଦ୍ର, ତେଣୁ ଅବମାନନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅଵଜ୍ଞାନଂ କୃତଂ ତେଷୁ ନରୈର୍ଵ୍ଯାମୂଢଚେତନୈଃ ଆଯୁଃ ଶ୍ରିଯଂ କୁଲଂ ଶୀଲଂ ହିତ୍ଵା ନିରଯମାଵହେତ୍

ଯଦି ମୁଝିଆ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ଅବମାନନା ଜୀବନ, ଧନ, ବଂଶ, ଚରିତ୍ର ହାରାଇ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।