ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତ୍ରିଃ ସ୍ନାନଂ ଚାଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ ଲିଂଗାର୍ଚନମନୁକ୍ରମମ୍ ଦାନମୀଶ୍ରରଭାଵଶ୍ଚ ଦଯା ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା

ତିନିଥର ସ୍ନାନ, ଅଗ୍ନିର ସେବା, ଲିଙ୍ଗର ନିୟମିତ ପୂଜା, ଦାନ, ଈଶ୍ୱର ପ୍ରତି ନମ୍ରତା, ସମସ୍ତେ ଏବଂ ସମୟରେ ଦୟା—

ସତ୍ଯଂ ସଂତୋଷମାସ୍ତିକ୍ଯମହିଂସା ସର୍ଵଜଂତୁଷୁ ହ୍ରୀଶ୍ରଦ୍ଧାଧ୍ଯଯନଂ ଯୋଗସ୍ସଦାଧ୍ଯାପନମେଵ ଚ

ସତ୍ୟ, ସନ୍ତୋଷ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଅହିଂସା, ଲଜ୍ଜା, ଭକ୍ତି, ଅଧ୍ୟୟନ, ଯୋଗ, ଏବଂ ସଦା ଶିକ୍ଷା ଦେବା—

ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରଵଣଂ ଚ ତପଃ କ୍ଷମା ଶୌଚଂ ଶିଖୋପଵୀତଂ ଚ ଉଷ୍ଣୀଷଂ ଚୋତ୍ତରୀଯକମ୍

ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଣିବା, ତପ, କ୍ଷମା, ପବିତ୍ରତା, ଶିଖା ଓ ଉପବୀତ, ଉଷ୍ଣୀଷ ଓ ଉତ୍ତରୀୟ—

ନିଷିଦ୍ଧାସେଵନଂ ଚୈଵ ଭସ୍ମରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣମ୍ ପର୍ଵଣ୍ଯଭ୍ଯର୍ଚନଂ ଦେଵି ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ

ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟର ତ୍ୟାଗ, ଭସ୍ମ ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ, ପର୍ବଦିନରେ ପୂଜା, ବିଶେଷ କରି ଚତୁର୍ଦଶୀରେ, ହେ ଦେବୀ—

ପାନଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚସ୍ଯ ମାସି ମାସି ଯଥାଵିଧି ଅଭ୍ଯର୍ଚନଂ ଵିଶେଷେଣ ତେନୈଵ ସ୍ନାପ୍ଯ ମାଂ ପ୍ରିଯେ

ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚ୍ଚର ଜଳ ପ୍ରତିମାସରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ପାନ କରିବା, ବିଶେଷ ପୂଜା, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସ୍ନାନ କରାଇବା, ହେ ପ୍ରିୟା—

ସର୍ଵକ୍ରିଯାନ୍ନ ସନ୍ତ୍ଯାଗଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ନସ୍ଯ ଚ ଵର୍ଜନମ୍ ତଥା ପର୍ଯୁଷିତାନ୍ନସ୍ଯ ଯାଵକସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ

ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ତ୍ୟାଗ ନ କରିବା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ନଥିବା ଖାଦ୍ୟର ତ୍ୟାଗ, ବିଶେଷ କରି ପରିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଯାବକ ତ୍ୟାଗ—

ମଦ୍ଯସ୍ଯ ମଦ୍ଯଗନ୍ଧସ୍ଯ ନୈଵେଦ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵର୍ଜନମ୍ ସାମାନ୍ଯଂ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଶେଷତଃ

ମଦ୍ୟ, ମଦ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର ନୈବେଦ୍ୟର ତ୍ୟାଗ; ଏହା ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ସାଧାରଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ।

କ୍ଷମା ଶାଂତିଶ୍ଚ ସନ୍ତୋଷସ୍ସତ୍ଯମସ୍ତେଯମେଵ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ମମ ଜ୍ଞାନଂ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଭସ୍ମସେଵନମ୍

କ୍ଷମା, ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ, ସତ୍ୟ, ଚୋରି ନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ମୋର ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ, ଭସ୍ମ ବ୍ୟବହାର—

ସର୍ଵସଂଗନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ଦଶୈତାନି ଵିଶେଷତଃ ଲିଂଗାନି ଯୋଗିନାଂ ଭୂଯୋ ଦିଵା ଭିକ୍ଷାଶନଂ ତଥା

ସମସ୍ତ ସଂଗର ତ୍ୟାଗ; ଏହି ଦଶଟି ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନ, ଦିନରେ ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା ସହ।

ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମସ୍ଥାନାଂ ସମାନମିଦମିଷ୍ଯତେ ରାତ୍ରୌ ନ ଭୋଜନଂ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍

ବନବାସୀ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ସମାନ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି; ରାତିରେ କେହି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅଧ୍ଯାପନଂ ଯାଜନଂ ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵିଶେଷେଣ ମଯା ନାତ୍ର ଵିଧୀଯତେ

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ପଠାଇବା ଓ ଯଜ୍ଞ କରାଇବା ଅନୁମତି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଉପହାର ନେବା ନୁହେଁ; ବିଶେଷ କରି ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିନାହିଁ।

ରକ୍ଷଣଂ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଶତ୍ରୁଵଧସ୍ତଥା ଦୁଷ୍ଟପକ୍ଷିମୃଗାଣାଂ ଚ ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଶାତନଂ ନୃଣାମ୍

ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି।

ଅଵିଶ୍ଵାସଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଶ୍ଵାସୋ ମମ ଯୋଗିଷୁ ସ୍ତ୍ରୀସଂସର୍ଗଶ୍ଚ କାଲେଷୁ ଚମୂରକ୍ଷଣମେଵ ଚ

ସବୁଠି ଅବିଶ୍ୱାସ ରଖିବା, ଯୋଗୀମାନେ ଛଡ଼ା କାହାରେ ବିଶ୍ୱାସ ନ କରିବା, ଅସମୟରେ ଜନାନୀଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ରୁକିବା, ଏବଂ ସେନାକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି।

ସଦା ସଂଚାରିତୈଶ୍ଚାରୈର୍ଲୋକଵୃତ୍ତାଂତଵେଦନମ୍ ସଦାସ୍ତ୍ରଧାରଣଂ ଚୈଵ ଭସ୍ମକଂଚୁକଧାରଣମ୍

ସବୁବେଳେ ଗୁପ୍ତଚର ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ଖବର ଜାଣିବା, ସବୁବେଳେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବା, ଏବଂ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ନିୟମ ଅଛି।

ରାଜ୍ଞାଂ ମମାଶ୍ରମସ୍ଥାନାମେଷ ଧର୍ମସ୍ଯ ସଂଗ୍ରହଃ ଗୋରକ୍ଷଣଂ ଚ ଵାଣିଜ୍ଯଂ କୃଷିର୍ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ କଥ୍ଯତେ

ରାଜାମାନେ, ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଧର୍ମର ସାର ଅଟୁଟ୍ ଅଛି; ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଚାଷ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଶୁଶ୍ରୂଷେତରଵର୍ଣାନାଂ ଧର୍ମଃ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ କଥ୍ଯତେ ଉଦ୍ଯାନକରଣଂ ଚୈଵ ମମ କ୍ଷେତ୍ରସମାଶ୍ରଯଃ

ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଧର୍ମ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି; ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କରିବା ଏବଂ ମୋର କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିବା ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅଛି।

ଧର୍ମପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତୁ ଗମନଂ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଵିଧୀଯତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଵନସ୍ଥାନାଂ ଯତୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍

ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସହ ମିଳିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି; ବନବାସୀ, ଯତୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ତୁ ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷା ଧର୍ମୋ ନାନ୍ଯସ୍ସନାତନଃ ମମାର୍ଚନଂ ଚ କଲ୍ଯାଣି ନିଯୋଗୋ ଭର୍ତୁରସ୍ତି ଚେତ୍

ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଏହି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ; ଏବଂ ମୋର ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି, ଯଦି ପତି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥାଏ।

ଯା ନାରୀ ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ଵିହାଯ ଵ୍ରତତତ୍ପରା ସା ନାରୀ ନରକଂ ଯାତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଛାଡ଼ି ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ଲଗିଥାଏ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ନରକକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅଥ ଭର୍ତୃଵିହୀନାଯା ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍ ଵ୍ରତଂ ଦାନଂ ତପଃ ଶୌଚଂ ଭୂଶଯ୍ଯାନକ୍ତଭୋଜନମ୍

ଏବେ ପତିହୀନା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ କହୁଛି: ବ୍ରତ, ଦାନ, ତପ, ପବିତ୍ରତା, ଭୂମିରେ ଶୁଇବା ଓ ରାତିରେ ଖାଇବା ରୁକିବା।

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ସଦା ସ୍ନାନଂ ଭସ୍ମନା ସଲିଲେନ ଵା ଶାଂତିର୍ମୌନଂ କ୍ଷମା ନିତ୍ଯଂ ସଂଵିଭାଗୋ ଯଥାଵିଧି

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସବୁବେଳେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ, ଶାନ୍ତି, ମୌନ, ସବୁବେଳେ କ୍ଷମା ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବାଣ୍ଟିବା ନିୟମ ଅଛି।

ଅଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଚ ଵିଧିଵଦୁପଵାସୋମମାର୍ଚନମ୍

ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ବିଶେଷ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ, ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ ଓ ସୋମ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଇତି ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମଯାଶ୍ରମନିଷେଵିଣାମ୍ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ଦେଵି ଯତୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍

ଏଭଳି ଭାବରେ ଆଶ୍ରମରେ ଲଗିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଯତୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛି।

ତଥୈଵ ଵାନପ୍ରସ୍ଥାନାଂ ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ଚ ସୁନ୍ଦରି ଶୂଦ୍ରାଣାମଥ ନାରୀଣାଂ ଧର୍ମ ଏଷ ସନାତନଃ

ଏହିପରି ଭାବରେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ବନବାସୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଶୂଦ୍ର ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି।

ଧ୍ଯେଯସ୍ତ୍ଵଯାହଂ ଦେଵେଶି ସଦା ଜାପ୍ଯଃ ଷଡକ୍ଷରଃ ଵେଦୋକ୍ତମଖିଲଂ ଧର୍ମମିତି ଧର୍ମାର୍ଥସଂଗ୍ରହଃ

ଦେବୀ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଷଡ଼ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଓ ବେଦରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଶିଖାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା; ଏହି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ସାର।

ଅଥ ଯେ ମାନଵା ଲୋକେ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଧୃତଵିଗ୍ରହାଃ ଭାଵାତିଶଯସଂପନ୍ନାଃ ପୂର୍ଵସଂସ୍କାରସଂଯୁତାଃ

ଏବେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ଭାବରେ ଗଭୀର ଓ ପୂର୍ବ ଆଚାରରେ ଲଗିଥିବା—

ଵିରକ୍ତା ଵାନୁରକ୍ତା ଵା ସ୍ତ୍ର୍ଯାଦୀନାଂ ଵିଷଯେଷ୍ଵପି

ସେମାନେ ଚାହେଁ ନିରଲିପ୍ତ ହେଉନ୍, କିମ୍ବା ଆସକ୍ତ ହେଉନ୍, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।

ତେଷାଂ ମମାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧାନାଂ ଵିଵେକିନାମ୍ ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵିଶୁଦ୍ଧାନାଂ ଦୁଃଖମାଶ୍ରମରକ୍ଷଣାତ୍

ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ବିବେକଶୀଳ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୋର କୃପାରେ ମୋର ସ୍ବରୂପ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ; ଏହି ପବିତ୍ରତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ ଭାରରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ନାସ୍ତି କୃତ୍ଯମକୃତ୍ଯଂ ଚ ସମାଧିର୍ଵା ପରାଯଣମ୍ ନ ଵିଧିର୍ନ ନିଷେଧଶ୍ଚ ତେଷାଂ ମମ ଯଥା ତଥା

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କିମ୍ବା ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ନିୟମ କିମ୍ବା ନିଷେଧ ନାହିଁ; ମୋ ପରି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସବୁ ଲାଗୁ ନାହିଁ।