ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଧ୍ଯାନମ୍ମଦ୍ରୂପଚିଂତାଦ୍ଯଂ ନାତ୍ମାଦ୍ଯର୍ଥସମାଧଯଃ ମମାଗମାର୍ଥଵିଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନଂ ନାନ୍ଯାର୍ଥଵେଦନମ୍

ଧ୍ୟାନ ଅଟେ ମୋର ରୂପ ଓ ଏହାର ଚିନ୍ତନ; ନିଜ ଆତ୍ମା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ଲଗିବା ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନ ଅଟେ ମୋର ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା, ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁର ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ।

ବାହ୍ଯେ ଵାଭ୍ଯଂତରେ ଵାଥ ଯତ୍ର ସ୍ଯାନ୍ମନସୋ ରତିଃ ପ୍ରାଗ୍ଵାସନାଵଶାଦ୍ଦେଵି ତତ୍ତ୍ଵନିଷ୍ଠାଂ ସମାଚରେତ୍

ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଭ୍ୟନ୍ତର, ଯେଉଁଠି ମନ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ହେ ଦେବୀ, ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସ ଅନୁଯାୟୀ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ବାହ୍ଯାଦାଭ୍ଯଂତରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭଵେଚ୍ଛତଗୁଣାଧିକମ୍ ଅସଂକରତ୍ଵାଦ୍ଦୋଷାଣାଂ ଦୃଷ୍ଟାନାମପ୍ଯସମ୍ଭଵାତ୍

ଅଭ୍ୟନ୍ତର ପୂଜା ବାହ୍ୟ ପୂଜାଠାରୁ ଉତ୍ତମ, କାରଣ ଏହାର ଗୁଣ ବେଶି ଅଟେ; ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ଦୋଷ ଏଠି ନାହିଁ ଓ ଏହା ମିଶ୍ର ନୁହେଁ।

ଶୌଚମାଭ୍ଯଂତରଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ନ ବାହ୍ଯଂ ଶୌଚମୁଚ୍ଯତେ ଅଂତଃ ଶୌଚଵିମୁକ୍ତାତ୍ମା ଶୁଚିରପ୍ଯଶୁଚିର୍ଯତଃ

ଶୁଚିତା ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଅଟେ; ବାହ୍ୟ ଶୁଚିତାକୁ ଶୁଚିତା କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ଯାହାର ଆତ୍ମା ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଦୋଷ ରହିତ, ସେ ଶୁଚି, ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଶୁଚି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ବାହ୍ଯମାଭ୍ଯଂର୍ତରଂ ଚୈଵ ଭଜନଂ ଭଵପୂର୍ଵକମ୍ ନ ଭାଵରହିତଂ ଦେଵି ଵିପ୍ରଲଂଭୈକକାରଣମ୍

ବାହ୍ୟ ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଭକ୍ତି ଭାବ ସହିତ ହେବା ଦରକାର; ହେ ଦେବୀ, ଭାବ ନଥିଲେ, ଏହା କେବଳ ନିରାଶାର କାରଣ ହୁଏ।

କୃତକୃତ୍ଯସ୍ଯ ପୂତସ୍ଯ ମମ କିଂ କ୍ରିଯତେ ନରୈଃ ବହିର୍ଵାଭ୍ଯଂତରଂ ଵାଥ ମଯା ଭାଵୋ ହି ଗୃହ୍ଯତେ

ମୁଁ ସଫଳ ଓ ପବିତ୍ର, ମୋପାଇଁ ଲୋକେ କଣ କରିପାରିବେ, ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଭାବରେ? କାରଣ, ମୁଁ କେବଳ ଭାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।

ଭାଵୈକାତ୍ମା କ୍ରିଯା ଦେଵି ମମ ଧର୍ମସ୍ସନାତନଃ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ହ୍ଯନପେକ୍ଷ୍ଯ ଫଲଂ କ୍ଵଚିତ୍

ହେ ଦେବୀ, ଭାବରେ ଭରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ; ମନ, କର୍ମ କିମ୍ବା ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଫଳ ଆଶା ନ ରଖି କରିବା ଉଚିତ।

ଫଲୋଦ୍ଦେଶେନ ଦେଵେଶି ଲଘୁର୍ମମ ସମାଶ୍ରଯଃ ଫଲାର୍ଥୀ ତଦଭାଵେ ମାଂ ପରିତ୍ଯକ୍ତୁଂ କ୍ଷମୋ ଯତଃ

ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହିଳା, ଫଳ ପାଇଁ କରିଲେ, ମୋର ଆଶ୍ରୟ ଅତି ଅଳ୍ପ ହୁଏ; ଫଳ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ଫଳ ନ ମିଳିଲେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିପାରିବେ।

ଫଲାର୍ଥିନୋ ଽପି ଯସ୍ଯୈଵ ମଯି ଚିତ୍ତଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ଭାଵାନୁରୂପଫଲଦସ୍ତସ୍ଯାପ୍ଯହମନିନ୍ଦିତେ

ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା, ଫଳ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକର ମନ ଯଦି ମୋପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଅଟେ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଫଲାନପେକ୍ଷଯା ଯେଷାଂ ମନୋ ମତ୍ପ୍ରଵଣଂ ଭଵେତ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯେଯୁଃ ଫଲଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭକ୍ତାସ୍ତେ ଽପି ମମ ପ୍ରିଯାଃ

ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ମୋପାଇଁ ଝୁକିଥାଏ, ଫଳ ଆଶା ନ ରଖି—ପରେ ଫଳ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମୋର ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତ।

ପ୍ରାକ୍ ସଂସ୍କାରଵଶାଦେଵ ଯେ ଵିଚିଂତ୍ଯ ଫଲାଫଲେ ଵିଵଶା ମାଂ ପ୍ରପଦ୍ଯଂତେ ମମ ପ୍ରିଯତମା ମତାଃ

ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁମାନେ ଫଳ କିମ୍ବା ଫଳ ନଥିବା ଚିନ୍ତା କରି, ଅସହାୟ ଭାବରେ ମୋର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି—ସେମାନେ ମୋର ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ।

ମଲ୍ଲାଭାନ୍ନ ପରୋ ଲାଭସ୍ତେଷାମସ୍ତି ଯଥାତଥମ୍ ମମାପି ଲାଭସ୍ତଲ୍ଲାଭାନ୍ନାପରଃ ପରମେଶ୍ଵରି

ସେମାନେ ଯେତେ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ; ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଲାଭ ଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ।

ମଦନୁଗ୍ରହତସ୍ତେଷାଂ ଭାଵୋ ମଯି ସମର୍ପିତଃ ଫଲଂ ପରମନିର୍ଵାଣଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ବଲାଦିଵ

ମୋର କୃପାରେ, ସେମାନେ ମୋତେ ଭକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି; ଏହି ଭକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ପରି।

ମହାତ୍ମନାମନନ୍ଯାନାଂ ମଯି ସଂନ୍ଯସ୍ତଚେତସାମ୍ ଅଷ୍ଟଧା ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରାହୁର୍ମମ ଧର୍ମାଧିକାରିଣାମ୍

ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଏ ମୋତେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋର ଧର୍ମର ଅଠଟି ଚିହ୍ନ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।

ମଦ୍ଭକ୍ତଜନଵାତ୍ସଲ୍ଯଂ ପୂଜାଯାଂ ଚାନୁମୋଦନମ୍ ସ୍ଵଯମଭ୍ଯର୍ଚନଂ ଚୈଵ ମଦର୍ଥେ ଚାଂଗଚେଷ୍ଟିତମ୍

ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ, ପୂଜାରେ ସମ୍ମତି, ନିଜେ ପୂଜା କରିବା, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ଦେହର କାର୍ଯ୍ୟ—

ମତ୍କଥାଶ୍ରଵଣେ ଭକ୍ତିଃ ସ୍ଵରନେତ୍ରାଂଗଵିକ୍ରିଯାଃ ମମାନୁସ୍ମରଣଂ ନିତ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚ ମାମୁପଜୀଵତି

ମୋର କଥା ଶୁଣିବାରେ ଭକ୍ତି, କଣ୍ଠ, ଚକ୍ଷୁ, ଦେହର ବିକାର, ସଦା ମୋର ସ୍ମରଣ, ଏବଂ ଯେ ମୋ ପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରେ—

ଏଵମଷ୍ଟଵିଧଂ ଚିହ୍ନଂ ଯସ୍ମିନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛେ ଽପି ଵର୍ତତେ ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ମୁନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସ ଯତିସ୍ସ ଚ ପଂଡିତଃ

ଏହି ଅଠଟି ଚିହ୍ନ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁନି, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଯତି ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ।

ନ ମେ ପ୍ରିଯଶ୍ଚତୁର୍ଵେଦୀ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଶ୍ଵପଚୋ ଽପି ଯଃ ତସ୍ମୈ ଦେଯଂ ତତୋ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ସ ଚ ପୂଜ୍ଯୋ ଯଥା ହ୍ଯହମ୍

ମୋର ଭକ୍ତ, ଯଦିଓ ଶ୍ୱପଚ ହେଉ, ଚାରି ବେଦ ଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଏବଂ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେ ମୋ ପରି ପୂଜ୍ୟ।

ପତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ତୋଯଂ ଯୋ ମେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ତସ୍ଯାହଂ ନ ପ୍ରଣଶ୍ଯାମି ସ ଚ ମେ ନ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି

ଯେ କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ଦେଇଥାଏ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ।

ଅଥ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵେଶି ଭକ୍ତାନାମଧିକାରିଣାମ୍ ଵିଦୁଷାଂ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯାନାଂ ଵର୍ଣଧର୍ମସମାସତଃ

ଏବେ, ହେ ଦେବେଶୀ, ମୁଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜାତି ଧର୍ମର ସାର ଉପଦେଶ ଦେବି।

ତ୍ରିଃ ସ୍ନାନଂ ଚାଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ ଲିଂଗାର୍ଚନମନୁକ୍ରମମ୍ ଦାନମୀଶ୍ରରଭାଵଶ୍ଚ ଦଯା ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା

ତିନିଥର ସ୍ନାନ, ଅଗ୍ନିର ସେବା, ଲିଙ୍ଗର ନିୟମିତ ପୂଜା, ଦାନ, ଈଶ୍ୱର ପ୍ରତି ନମ୍ରତା, ସମସ୍ତେ ଏବଂ ସମୟରେ ଦୟା—

ସତ୍ଯଂ ସଂତୋଷମାସ୍ତିକ୍ଯମହିଂସା ସର୍ଵଜଂତୁଷୁ ହ୍ରୀଶ୍ରଦ୍ଧାଧ୍ଯଯନଂ ଯୋଗସ୍ସଦାଧ୍ଯାପନମେଵ ଚ

ସତ୍ୟ, ସନ୍ତୋଷ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଅହିଂସା, ଲଜ୍ଜା, ଭକ୍ତି, ଅଧ୍ୟୟନ, ଯୋଗ, ଏବଂ ସଦା ଶିକ୍ଷା ଦେବା—

ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରଵଣଂ ଚ ତପଃ କ୍ଷମା ଶୌଚଂ ଶିଖୋପଵୀତଂ ଚ ଉଷ୍ଣୀଷଂ ଚୋତ୍ତରୀଯକମ୍

ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଣିବା, ତପ, କ୍ଷମା, ପବିତ୍ରତା, ଶିଖା ଓ ଉପବୀତ, ଉଷ୍ଣୀଷ ଓ ଉତ୍ତରୀୟ—

ନିଷିଦ୍ଧାସେଵନଂ ଚୈଵ ଭସ୍ମରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣମ୍ ପର୍ଵଣ୍ଯଭ୍ଯର୍ଚନଂ ଦେଵି ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ

ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟର ତ୍ୟାଗ, ଭସ୍ମ ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ, ପର୍ବଦିନରେ ପୂଜା, ବିଶେଷ କରି ଚତୁର୍ଦଶୀରେ, ହେ ଦେବୀ—

ପାନଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚସ୍ଯ ମାସି ମାସି ଯଥାଵିଧି ଅଭ୍ଯର୍ଚନଂ ଵିଶେଷେଣ ତେନୈଵ ସ୍ନାପ୍ଯ ମାଂ ପ୍ରିଯେ

ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚ୍ଚର ଜଳ ପ୍ରତିମାସରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ପାନ କରିବା, ବିଶେଷ ପୂଜା, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସ୍ନାନ କରାଇବା, ହେ ପ୍ରିୟା—

ସର୍ଵକ୍ରିଯାନ୍ନ ସନ୍ତ୍ଯାଗଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ନସ୍ଯ ଚ ଵର୍ଜନମ୍ ତଥା ପର୍ଯୁଷିତାନ୍ନସ୍ଯ ଯାଵକସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ

ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ତ୍ୟାଗ ନ କରିବା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ନଥିବା ଖାଦ୍ୟର ତ୍ୟାଗ, ବିଶେଷ କରି ପରିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଯାବକ ତ୍ୟାଗ—

ମଦ୍ଯସ୍ଯ ମଦ୍ଯଗନ୍ଧସ୍ଯ ନୈଵେଦ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵର୍ଜନମ୍ ସାମାନ୍ଯଂ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଶେଷତଃ

ମଦ୍ୟ, ମଦ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର ନୈବେଦ୍ୟର ତ୍ୟାଗ; ଏହା ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ସାଧାରଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ।

କ୍ଷମା ଶାଂତିଶ୍ଚ ସନ୍ତୋଷସ୍ସତ୍ଯମସ୍ତେଯମେଵ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ମମ ଜ୍ଞାନଂ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଭସ୍ମସେଵନମ୍

କ୍ଷମା, ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ, ସତ୍ୟ, ଚୋରି ନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ମୋର ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ, ଭସ୍ମ ବ୍ୟବହାର—

ସର୍ଵସଂଗନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ଦଶୈତାନି ଵିଶେଷତଃ ଲିଂଗାନି ଯୋଗିନାଂ ଭୂଯୋ ଦିଵା ଭିକ୍ଷାଶନଂ ତଥା

ସମସ୍ତ ସଂଗର ତ୍ୟାଗ; ଏହି ଦଶଟି ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନ, ଦିନରେ ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା ସହ।