ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵିଦିତେ ମମ ଯାଥାତ୍ମ୍ଯେ କର୍ମଯଜ୍ଞେନ ଦେହିନଃ ନ ଯଜଂତି ହି ମାଂ ଯୁକ୍ତାଃ ସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଂଚନାଃ

ମୋର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜଣାଗଲେ, ଯେଉଁ ଦେହୀ ଲୋକମାନେ ମାଟି, ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ମଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତୋ ମୁନିଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମଦ୍ଭକ୍ତଶ୍ଚ ସମାହିତଃ ଜ୍ଞାନଯୋଗରତୋ ଯୋଗୀ ମମ ସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଯିଏ ସଦା ଏକାଗ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ, ସେ ଜ୍ଞାନଯୋଗରେ ମୋ ସାମୀପ୍ୟ ପାଏ।

ଅଥାଵିରକ୍ତଚିତ୍ତା ଯେ ଵର୍ଣିନୋ ମଦୁପାଶ୍ରିତାଃ ଜ୍ଞାନଚର୍ଯାକ୍ରିଯାସ୍ଵେଵ ତେ ଽଧିକୁର୍ଯୁସ୍ତଦର୍ହକାଃ

କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିରାକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଜ୍ଞାନ, ଆଚରଣ ଓ କର୍ମରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵିଧା ମତ୍ପୂଜନଂ ଜ୍ଞେଯଂ ବାହ୍ଯମାଭ୍ଯଂତରଂ ତଥା ଵାଙ୍ମନଃକାଯଭେଦାଚ୍ଚ ତ୍ରିଧା ମଦ୍ଭଜନଂ ଵିଦୁଃ

ମୋର ପୂଜା ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଅଟେ—ବାହ୍ୟ ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର। ଏହିପରି, ମୋତେ ଭକ୍ତି କଥା ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ—ବାଣୀ, ମନ ଓ ଶରୀର।

ତପଃ କର୍ମ ଜପୋ ଧ୍ଯାନଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵେତ୍ଯନୁପୂର୍ଵଶଃ ପଞ୍ଚଧା କଥ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିସ୍ତଦେଵ ଭଜନଂ ପୁନଃ

ତପ, କର୍ମ, ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟିକୁ ଜଣେ ଜଣା ଲୋକ ମୋର ଭକ୍ତିର ରୂପ ଭାବେ କଥା ହୋଇଛି।

ଅନ୍ଯାତ୍ମଵିଦିତଂ ବାହ୍ଯମସ୍ମଦଭ୍ଯର୍ଚନାଦିକମ୍ ତଦେଵ ତୁ ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯମାଭ୍ଯଂତରମୁଦାହୃତମ୍

ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିଥିବା ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯେପରିକି ମୋର ପୂଜା ଓ ଅର୍ପଣ, ସେଗୁଡିକ ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଯାହା ନିଜ ଅନୁଭବରେ ଆସେ, ତାହା ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।

ମନୋମତ୍ପ୍ରଵଣଂ ଚିତ୍ତଂ ନ ମନୋମାତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ମନ୍ନାମନିରତା ଵାଣୀ ଵାଙ୍ମତା ଖଲୁ ନେତରା

ମୋପାଇଁ ଝୁକିଥିବା ମନ କେବଳ ମନ ନୁହେଁ; ମୋର ନାମରେ ଲଗିଥିବା ବାଣୀ ହିଁ ସତ୍ୟ ବାଣୀ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

ଲିଂଗୈର୍ମଚ୍ଛାସନାଦିଷ୍ଟୈସ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରାଦିଭିରଂକିତଃ ମମୋପଚାରନିରତଃ କାଯଃ କାଯୋ ନ ଚେତରଃ

ମୋର ଶାସନ ଅନୁଯାୟୀ ଚିହ୍ନ, ଯେପରିକି ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ଚିହ୍ନିତ ଶରୀର ଏବଂ ମୋର ସେବାରେ ଲଗିଥିବା ଶରୀର ହିଁ ଏକ ଶରୀର, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।

ମଦର୍ଚାକର୍ମ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ବାହ୍ଯେ ଯାଗାଦିନୋଚ୍ଯତେ ମଦର୍ଥେ ଦେହସଂଶୋଷସ୍ତପଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦି ନୋ ମତମ୍

ବାହ୍ୟ ପୂଜା ମନ୍ତ୍ର, ଯାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଅର୍ପଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟେ। ମୋପାଇଁ ଶରୀରକୁ ଶୋଷିବା, କଠିନ ତପସ୍ୟା ଓ ଦୁଃଖ ଦେବା ମୋର ଶିକ୍ଷା ନୁହେଁ।

ଜପଃ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରାଭ୍ଯାସଃ ପ୍ରଣଵାଭ୍ଯାସ ଏଵ ଚ ରୁଦ୍ରାଧ୍ଯାଯାଦିକାଭ୍ଯାସୋ ନ ଵେଦାଧ୍ଯଯନାଦିକମ୍

ଜପ ଅଟେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରର ଅଭ୍ୟାସ; ରୁଦ୍ର ଶ୍ଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରର ଅଭ୍ୟାସ, କିନ୍ତୁ ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ପଠନ ନୁହେଁ।

ଧ୍ଯାନମ୍ମଦ୍ରୂପଚିଂତାଦ୍ଯଂ ନାତ୍ମାଦ୍ଯର୍ଥସମାଧଯଃ ମମାଗମାର୍ଥଵିଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନଂ ନାନ୍ଯାର୍ଥଵେଦନମ୍

ଧ୍ୟାନ ଅଟେ ମୋର ରୂପ ଓ ଏହାର ଚିନ୍ତନ; ନିଜ ଆତ୍ମା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ଲଗିବା ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନ ଅଟେ ମୋର ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା, ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁର ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ।

ବାହ୍ଯେ ଵାଭ୍ଯଂତରେ ଵାଥ ଯତ୍ର ସ୍ଯାନ୍ମନସୋ ରତିଃ ପ୍ରାଗ୍ଵାସନାଵଶାଦ୍ଦେଵି ତତ୍ତ୍ଵନିଷ୍ଠାଂ ସମାଚରେତ୍

ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଭ୍ୟନ୍ତର, ଯେଉଁଠି ମନ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ହେ ଦେବୀ, ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସ ଅନୁଯାୟୀ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ବାହ୍ଯାଦାଭ୍ଯଂତରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭଵେଚ୍ଛତଗୁଣାଧିକମ୍ ଅସଂକରତ୍ଵାଦ୍ଦୋଷାଣାଂ ଦୃଷ୍ଟାନାମପ୍ଯସମ୍ଭଵାତ୍

ଅଭ୍ୟନ୍ତର ପୂଜା ବାହ୍ୟ ପୂଜାଠାରୁ ଉତ୍ତମ, କାରଣ ଏହାର ଗୁଣ ବେଶି ଅଟେ; ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ଦୋଷ ଏଠି ନାହିଁ ଓ ଏହା ମିଶ୍ର ନୁହେଁ।

ଶୌଚମାଭ୍ଯଂତରଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ନ ବାହ୍ଯଂ ଶୌଚମୁଚ୍ଯତେ ଅଂତଃ ଶୌଚଵିମୁକ୍ତାତ୍ମା ଶୁଚିରପ୍ଯଶୁଚିର୍ଯତଃ

ଶୁଚିତା ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଅଟେ; ବାହ୍ୟ ଶୁଚିତାକୁ ଶୁଚିତା କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ଯାହାର ଆତ୍ମା ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଦୋଷ ରହିତ, ସେ ଶୁଚି, ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଶୁଚି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ବାହ୍ଯମାଭ୍ଯଂର୍ତରଂ ଚୈଵ ଭଜନଂ ଭଵପୂର୍ଵକମ୍ ନ ଭାଵରହିତଂ ଦେଵି ଵିପ୍ରଲଂଭୈକକାରଣମ୍

ବାହ୍ୟ ଓ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଭକ୍ତି ଭାବ ସହିତ ହେବା ଦରକାର; ହେ ଦେବୀ, ଭାବ ନଥିଲେ, ଏହା କେବଳ ନିରାଶାର କାରଣ ହୁଏ।

କୃତକୃତ୍ଯସ୍ଯ ପୂତସ୍ଯ ମମ କିଂ କ୍ରିଯତେ ନରୈଃ ବହିର୍ଵାଭ୍ଯଂତରଂ ଵାଥ ମଯା ଭାଵୋ ହି ଗୃହ୍ଯତେ

ମୁଁ ସଫଳ ଓ ପବିତ୍ର, ମୋପାଇଁ ଲୋକେ କଣ କରିପାରିବେ, ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଭାବରେ? କାରଣ, ମୁଁ କେବଳ ଭାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।

ଭାଵୈକାତ୍ମା କ୍ରିଯା ଦେଵି ମମ ଧର୍ମସ୍ସନାତନଃ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ହ୍ଯନପେକ୍ଷ୍ଯ ଫଲଂ କ୍ଵଚିତ୍

ହେ ଦେବୀ, ଭାବରେ ଭରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ; ମନ, କର୍ମ କିମ୍ବା ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଫଳ ଆଶା ନ ରଖି କରିବା ଉଚିତ।

ଫଲୋଦ୍ଦେଶେନ ଦେଵେଶି ଲଘୁର୍ମମ ସମାଶ୍ରଯଃ ଫଲାର୍ଥୀ ତଦଭାଵେ ମାଂ ପରିତ୍ଯକ୍ତୁଂ କ୍ଷମୋ ଯତଃ

ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହିଳା, ଫଳ ପାଇଁ କରିଲେ, ମୋର ଆଶ୍ରୟ ଅତି ଅଳ୍ପ ହୁଏ; ଫଳ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ଫଳ ନ ମିଳିଲେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିପାରିବେ।

ଫଲାର୍ଥିନୋ ଽପି ଯସ୍ଯୈଵ ମଯି ଚିତ୍ତଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ଭାଵାନୁରୂପଫଲଦସ୍ତସ୍ଯାପ୍ଯହମନିନ୍ଦିତେ

ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା, ଫଳ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକର ମନ ଯଦି ମୋପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଅଟେ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଫଲାନପେକ୍ଷଯା ଯେଷାଂ ମନୋ ମତ୍ପ୍ରଵଣଂ ଭଵେତ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯେଯୁଃ ଫଲଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭକ୍ତାସ୍ତେ ଽପି ମମ ପ୍ରିଯାଃ

ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ମୋପାଇଁ ଝୁକିଥାଏ, ଫଳ ଆଶା ନ ରଖି—ପରେ ଫଳ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମୋର ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତ।

ପ୍ରାକ୍ ସଂସ୍କାରଵଶାଦେଵ ଯେ ଵିଚିଂତ୍ଯ ଫଲାଫଲେ ଵିଵଶା ମାଂ ପ୍ରପଦ୍ଯଂତେ ମମ ପ୍ରିଯତମା ମତାଃ

ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁମାନେ ଫଳ କିମ୍ବା ଫଳ ନଥିବା ଚିନ୍ତା କରି, ଅସହାୟ ଭାବରେ ମୋର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି—ସେମାନେ ମୋର ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ।

ମଲ୍ଲାଭାନ୍ନ ପରୋ ଲାଭସ୍ତେଷାମସ୍ତି ଯଥାତଥମ୍ ମମାପି ଲାଭସ୍ତଲ୍ଲାଭାନ୍ନାପରଃ ପରମେଶ୍ଵରି

ସେମାନେ ଯେତେ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ; ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଲାଭ ଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ।

ମଦନୁଗ୍ରହତସ୍ତେଷାଂ ଭାଵୋ ମଯି ସମର୍ପିତଃ ଫଲଂ ପରମନିର୍ଵାଣଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ବଲାଦିଵ

ମୋର କୃପାରେ, ସେମାନେ ମୋତେ ଭକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି; ଏହି ଭକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ପରି।

ମହାତ୍ମନାମନନ୍ଯାନାଂ ମଯି ସଂନ୍ଯସ୍ତଚେତସାମ୍ ଅଷ୍ଟଧା ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରାହୁର୍ମମ ଧର୍ମାଧିକାରିଣାମ୍

ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଏ ମୋତେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋର ଧର୍ମର ଅଠଟି ଚିହ୍ନ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।

ମଦ୍ଭକ୍ତଜନଵାତ୍ସଲ୍ଯଂ ପୂଜାଯାଂ ଚାନୁମୋଦନମ୍ ସ୍ଵଯମଭ୍ଯର୍ଚନଂ ଚୈଵ ମଦର୍ଥେ ଚାଂଗଚେଷ୍ଟିତମ୍

ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ, ପୂଜାରେ ସମ୍ମତି, ନିଜେ ପୂଜା କରିବା, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ଦେହର କାର୍ଯ୍ୟ—

ମତ୍କଥାଶ୍ରଵଣେ ଭକ୍ତିଃ ସ୍ଵରନେତ୍ରାଂଗଵିକ୍ରିଯାଃ ମମାନୁସ୍ମରଣଂ ନିତ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚ ମାମୁପଜୀଵତି

ମୋର କଥା ଶୁଣିବାରେ ଭକ୍ତି, କଣ୍ଠ, ଚକ୍ଷୁ, ଦେହର ବିକାର, ସଦା ମୋର ସ୍ମରଣ, ଏବଂ ଯେ ମୋ ପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରେ—

ଏଵମଷ୍ଟଵିଧଂ ଚିହ୍ନଂ ଯସ୍ମିନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛେ ଽପି ଵର୍ତତେ ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ମୁନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସ ଯତିସ୍ସ ଚ ପଂଡିତଃ

ଏହି ଅଠଟି ଚିହ୍ନ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁନି, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଯତି ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ।

ନ ମେ ପ୍ରିଯଶ୍ଚତୁର୍ଵେଦୀ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଶ୍ଵପଚୋ ଽପି ଯଃ ତସ୍ମୈ ଦେଯଂ ତତୋ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ସ ଚ ପୂଜ୍ଯୋ ଯଥା ହ୍ଯହମ୍

ମୋର ଭକ୍ତ, ଯଦିଓ ଶ୍ୱପଚ ହେଉ, ଚାରି ବେଦ ଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଏବଂ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେ ମୋ ପରି ପୂଜ୍ୟ।

ପତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ତୋଯଂ ଯୋ ମେ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ତସ୍ଯାହଂ ନ ପ୍ରଣଶ୍ଯାମି ସ ଚ ମେ ନ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି

ଯେ କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ଦେଇଥାଏ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ।