ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵଯମପ୍ଯଵତୀର୍ଯୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଯୁଗାଵର୍ତେଷୁ ଶୂଲଧୃକ୍ ସ୍ଵାଶ୍ରିତାନାଂ ଵିମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ କୁରୁତେ ଜ୍ଞାନସଂତତିମ୍

ସେ ନିଜେ ଯୁଗ ଯୁଗରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶରଣାଗତମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଉଥିବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରବାହ ଜାରି ରଖନ୍ତି।

ଋଭୁସ୍ସତ୍ଯୋ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚ ହ୍ଯଂଗିରାଃ ସଵିତା ଦ୍ଵିଜାଃ ମୃତ୍ଯୁଃ ଶତକ୍ରତୁର୍ଧୀମାନ୍ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ

ଋଭୁ, ସତ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ, ଅଙ୍ଗିରା, ସବିତା, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶତକ୍ରତୁ, ଓ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ,

ସାରସ୍ଵତସ୍ତ୍ରିଧାମା ଚ ତ୍ରିଵୃତୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ ଶତତେଜାସ୍ସ୍ଵଯଂ ଧର୍ମୋ ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ

ସାରସ୍ୱତ, ତ୍ରିଧାମା, ତ୍ରିବୃତ୍, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତତେଜା, ନିଜେ ଧର୍ମ, ଓ ନାରାୟଣ — ପୁରାଣରେ ଯେପରି ଶୁଣାଯାଏ,

ସ୍ଵରକ୍ଷଶ୍ଚାରୁଣିର୍ଧୀମାଂସ୍ତଥା ଚୈଵ କୃତଂଜଯଃ କୃତଂଜଯୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଗୌତମଃ କଵିରୁତ୍ତମଃ

ସ୍ୱର, ରକ୍ଷ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆରୁଣି, କୃତଞ୍ଜୟ; କୃତଞ୍ଜୟ, ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି,

ଵାଚଃସ୍ରଵା ମୁନିସ୍ସାକ୍ଷାତ୍ତଥା ସୂକ୍ଷ୍ମାଯଣିଃ ଶୁଚିଃ ତୃଣବିଂଦୁର୍ମୁନିଃ କୃଷ୍ଣଃ ଶକ୍ତିଃ ଶାକ୍ତେଯ ଉତ୍ତରଃ

ବାଚଃଶ୍ରବା ମୁନି, ଶୁଚି ସୂକ୍ଷ୍ମାୟଣି, ତୃଣବିନ୍ଦୁ ମୁନି, କୃଷ୍ଣ, ଶକ୍ତି, ଓ ଉତ୍ତମ ଶାକ୍ତେୟ,

ଜାତୂକର୍ଣ୍ଯୋ ହରିସ୍ସାକ୍ଷାତ୍କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋ ମୁନିଃ ଵ୍ଯାସାଵତାରାଞ୍ଛୃଣ୍ଵଂତୁ କଲ୍ପଯୋଗେଶ୍ଵରାନ୍କ୍ରମାତ୍

ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ, ନିଜେ ହରି, ମୁନି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ; ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅବତାର ଓ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ କ୍ରମରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଲୈଂଗେ ଵ୍ଯାସାଵତାରା ହି ଦ୍ଵାପରାଂ ତେଷୁ ସୁଵ୍ରତାଃ ଯୋଗାଚାର୍ଯାଵତାରାଶ୍ଚ ତଥା ଶିଷ୍ଯେଷୁ ଶୂଲିନଃ

ଲିଙ୍ଗ ପରମ୍ପରାରେ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ଉଚ୍ଚ ନୀତିର ଅନୁସରଣକାରୀ; ଏଭଳି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଓ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।

ତତ୍ର ତତ୍ର ଵିଭୋଃ ଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସ୍ଯୁର୍ମହୌଜସଃ ଶିଷ୍ଯାସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟ ଥାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେମାନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶିଷ୍ୟ ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ଅଛନ୍ତି।

ତେଷାଂ ସଂଭାଵନାଲ୍ଲୋକେ ଶୈଵାଜ୍ଞାକରଣାଦିଭିଃ ଭାଗ୍ଯଵଂତୋ ଵିମୁଚ୍ଯଂତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାତ୍ଯଂତଭାଵିତାଃ

ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ଯୁଗାଵର୍ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଯୋଗାଚାର୍ଯଚ୍ଛଲେନ ତୁ ଅଵତାରାନ୍ହି ଶର୍ଵସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଭଗଵନ୍ଵଦ

ସମସ୍ତ ଯୁଗରେ, ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ ଶର୍ବଙ୍କ ଅବତାର ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

ଶ୍ଵେତଃ ସୁତାରୋ ମଦନଃ ସୁହୋତ୍ରଃ କଙ୍କ ଏଵ ଚ ଲୌଗାକ୍ଷିଶ୍ଚ ମହାମାଯୋ ଜୈଗୀଷଵ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ

ଶ୍ୱେତ, ସୁତାର, ମଦନ, ସୁହୋତ୍ର, କଙ୍କ, ଲୌଗାକ୍ଷି, ମହାମାୟ, ଓ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ।

ଦଧିଵାହଶ୍ଚ ଋଷଭୋ ମୁନିରୁଗ୍ରୋ ଽତ୍ରିରେଵ ଚ ସୁପାଲକୋ ଗୌତମଶ୍ଚ ତଥା ଵେଦଶିରା ମୁନିଃ

ଦଧିବାହ, ଋଷଭ, ଉଗ୍ର ନାମକ ମୁନି, ଅତ୍ରି, ସୁପାଳକ, ଗୌତମ ଏବଂ ବେଦଶିରା ନାମକ ମୁନି—

ଗୋକର୍ଣଶ୍ଚ ଗୁହାଵାସୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚାପରଃ ସ୍ମୃତଃ ଜଟାମାଲୀ ଚାଟ୍ଟହାସୋ ଦାରୁକୋ ଲାଂଗୁଲୀ ତଥା

ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗୁହାବାସୀ, ଏକ ଅନ୍ୟ ନାମ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଜଟାମାଳୀ, ଅଟ୍ଟହାସ, ଦାରୁକ ଏବଂ ଲାଙ୍ଗୁଳୀ—

ମହାକାଲଶ୍ଚ ଶୂଲୀ ଚ ଡଂଡୀ ମୁଣ୍ଡୀଶ ଏଵ ଚ ସଵିଷ୍ଣୁସ୍ସୋମଶର୍ମା ଚ ଲକୁଲୀଶ୍ଵର ଏଵ ଚ

ମହାକାଳ, ଶୂଳୀ, ଡଣ୍ଡୀ, ମୁଣ୍ଡୀଶ, ସବିଷ୍ଣୁ, ସୋମଶର୍ମା ଏବଂ ଲକୁଳୀଶ୍ୱର—

ଏତେ ଵାରାହ କଲ୍ପେ ଽସ୍ମିନ୍ସପ୍ତମସ୍ଯାଂତରୋ ମନୋଃ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିସଂଖ୍ଯାତା ଯୋଗାଚାର୍ଯା ଯୁଗକ୍ରମାତ୍

ଏହି ସମସ୍ତେ ବରାହ କଳ୍ପରେ ସପ୍ତମ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ, ଏକେକ ଯୁଗରେ ଅଠେଇଶିଏ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ।

ଶିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯେକମେତେଷାଂ ଚତ୍ଵାରଶ୍ଶାଂତଚେତସଃ ଶ୍ଵେତାଦଯଶ୍ଚ ରୁଷ୍ଯାଂତାଂସ୍ତାନ୍ବ୍ରଵୀମି ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏହାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ଚାରିଜଣ ଶାନ୍ତ ମନର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ; ଶ୍ୱେତ ଆରମ୍ଭ କରି ରୁଷ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କହିବି।

ଶ୍ଵେତଶ୍ଶ୍ଵେତଶିଖଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ ଶ୍ଵେତଲୋହିତଃ ଦୁନ୍ଦୁଭିଶ୍ଶତରୂପଶ୍ଚ ଋଚୀକଃ କେତୁମାଂସ୍ତଥା

ଶ୍ୱେତ, ଶ୍ୱେତଶିଖ, ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ, ଶ୍ୱେତଲୋହିତ, ଦୁନ୍ଦୁଭି, ଶତରୂପ, ଋଚୀକ ଏବଂ କେତୁମାନ—

ଵିକୋଶଶ୍ଚ ଵିକେଶଶ୍ଚ ଵିପାଶଃ ପାଶନାଶନଃ ସୁମୁଖୋ ଦୁର୍ମୁଖଶ୍ଚୈଵ ଦୁର୍ଗମୋ ଦୁରତିକ୍ରମଃ

ବିକୋଶ, ବିକେଶ, ବିପାଶ, ପାଶନାଶନ, ସୁମୁଖ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ଦୁରତିକ୍ରମ—

ସନତ୍କୁମାରସ୍ସନକଃ ସନଂଦଶ୍ଚ ସନାତନଃ ସୁଧାମା ଵିରଜାଶ୍ଚୈଵ ଶଂଖଶ୍ଚାଂଡଜ ଏଵ ଚ

ସନତ୍କୁମାର, ସନକ, ସନନ୍ଦ, ସନାତନ, ସୁଧାମା, ବିରଜା, ଶଂଖ ଏବଂ ଅଣ୍ଡଜ—

ସାରସ୍ଵତଶ୍ଚ ମେଘଶ୍ଚ ମେଘଵାହସ୍ସୁଵାହକଃ କପିଲଶ୍ଚାସୁରିଃ ପଞ୍ଚଶିଖୋ ବାଷ୍କଲ ଏଵ ଚ

ସାରସ୍ୱତ, ମେଘ, ମେଘବାହ, ସୁବାହକ, କପିଲ, ଆସୁରି, ପଞ୍ଚଶିଖ ଏବଂ ବାଷ୍କଳ—

ପରାଶରାଶ୍ଚ ଗର୍ଗଶ୍ଚ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚାଂଗିରାସ୍ତଥା ବଲବନ୍ଧୁର୍ନିରାମିତ୍ରାଃ କେତୁଶୃଂଗସ୍ତପୋଧନଃ

ପରାଶର, ଗର୍ଗ, ଭାର୍ଗବ, ଅଙ୍ଗିରା, ବଳବନ୍ଧୁ, ନିରାମିତ୍ର, କେତୁଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ ତପୋଧନ—

ଲଂବୋଦରଶ୍ଚ ଲଂବଶ୍ଚ ଲମ୍ବାତ୍ମା ଲଂବକେଶକଃ ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ସମବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯସିଦ୍ଧିସ୍ତଥୈଵ ଚ

ଲମ୍ବୋଦର, ଲମ୍ବ, ଲମ୍ବାତ୍ମା, ଲମ୍ବକେଶକ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ସାଧ୍ୟସିଦ୍ଧି—

ସୁଧାମା କଶ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ଵସିଷ୍ଠୋ ଵିରଜାସ୍ତଥା ଅତ୍ରିରୁଗ୍ରୋ ଗୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରଵନୋଥ ଶ୍ରଵିଷ୍ଟକଃ

ସୁଧାମା, କଶ୍ୟପ, ବଶିଷ୍ଠ, ବିରଜା, ଅତ୍ରି, ଉଗ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ଗୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରବଣ ଏବଂ ଶ୍ରବିଷ୍ଟକ—

କୁଣିଶ୍ଚ କୁଣିବାହୁଶ୍ଚ କୁଶରୀରଃ କୁନେତ୍ରକଃ କାଶ୍ଯପୋ ହ୍ଯୁଶନାଶ୍ଚୈଵ ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚ ବୃହସ୍ପତିଃ

କୁଣି, କୁଣିବାହୁ, କୁଶରୀର, କୁନେତ୍ରକ, କାଶ୍ୟପ, ଉଶନା, ଚ୍ୟବନ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି—

ଉତଥ୍ଯୋ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ମହାକାଲୋ ମହା ଽନିଲଃ ଵାଚଃଶ୍ରଵାଃ ସୁଵୀରଶ୍ଚ ଶ୍ଯାଵକଶ୍ଚ ଯତୀଶ୍ଵରଃ

ଉତଥ୍ୟ, ବାମଦେବ, ମହାକାଳ, ମହାନିଳ, ବାଚଃଶ୍ରବା, ସୁବୀର, ଶ୍ୟାବକ ଏବଂ ଯତୀଶ୍ୱର—

ହିରଣ୍ଯନାଭଃ କୌଶଲ୍ଯୋ ଲୋକାକ୍ଷିଃ କୁଥୁମିସ୍ତଥା ସୁମନ୍ତୁର୍ଜୈମିନିଶ୍ଚୈଵ କୁବନ୍ଧଃ କୁଶକନ୍ଧରଃ

ହିରଣ୍ୟନାଭ, କୌଶଲ୍ୟ, ଲୋକାକ୍ଷି, କୁଥୁମି, ସୁମନ୍ତୁ, ଜୈମିନି, କୁବନ୍ଧ ଏବଂ କୁଶକନ୍ଧର—

ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଦାର୍ଭାଯଣିଶ୍ଚୈଵ କେତୁମାନ୍ଗୌତମସ୍ତଥା ଭଲ୍ଲଵୀ ମଧୁପିଂଗଶ୍ଚ ଶ୍ଵେତକେତୁସ୍ତଥୈଵ ଚ

ପ୍ଲକ୍ଷ, ଦାର୍ଭାୟଣି, କେତୁମାନ, ଗୌତମ, ଭଲ୍ଲବୀ, ମଧୁପିଙ୍ଗ ଏବଂ ଶ୍ୱେତକେତୁ—

ଉଶିଜୋ ବୃହଦଶ୍ଵଶ୍ଚ ଦେଵଲଃ କଵିରେଵ ଚ ଶାଲିହୋତ୍ରଃ ସୁଵେଷଶ୍ଚ ଯୁଵନାଶ୍ଵଃ ଶରଦ୍ଵସୁଃ

ଉଶିଜ, ବୃହଦଶ୍ୱ, ଦେବଳ, କବି, ଶାଳିହୋତ୍ର, ସୁବେଷ, ଯୁବନାଶ୍ୱ ଏବଂ ଶରଦ୍ବସୁ—

ଅକ୍ଷପାଦଃ କଣାଦଶ୍ଚ ଉଲୂକୋ ଵତ୍ସ ଏଵ ଚ କୁଲିକଶ୍ଚୈଵ ଗର୍ଗଶ୍ଚ ମିତ୍ରକୋ ରୁଷ୍ଯ ଏଵ ଚ

ଅକ୍ଷପାଦ, କଣାଦ, ଉଲୂକ, ବତ୍ସ, କୁଳିକ, ଗର୍ଗ, ମିତ୍ରକ ଏବଂ ରୁଷ୍ୟ।