ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନିତ୍ଯସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଵାନ୍ଯଂ ତେ ଚ ଦୃଷ୍ଟା ଗଣେଶ୍ଵରାଃ ଅଥ ତଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵା ଦେଵ୍ଯା ସହ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଯେଉଁମାନେ ସଦା ସିଦ୍ଧ ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପରେ, ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ଦେବମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ମାହେଶ୍ଵରୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶ୍ରୋତୈଃ ପୌରାଣିକୈରପି ଦେଵୋ ଽପି ଦେଵାନାଲୋକ୍ଯ ଘୃଣଯା ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ପୁରାଣିକ ଗୀତରେ ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏବଂ ଦେବମାନେ ଦେଖି, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ।

ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମୀତ୍ଯାହ ସୁପ୍ରୀତସ୍ସ୍ଵଭାଵମଧୁରାଂ ଗିରମ୍ ଅଥ ସୁପ୍ରୀତମନସଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ ଅର୍ଥମହତ୍ତମଂ ଦେଵାଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁରିମମାଦରାତ୍

ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି', ନିଜ ସ୍ଵଭାବରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ। ତାପରେ, ଦେବମାନେ ଖୁସି ମନରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆଦର ସହିତ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ:

ଭଗଵନ୍କେନ ମାର୍ଗେଣ ପୂଜନୀଯୋ ଽସି ଭୂତଲେ କସ୍ଯାଧିକାରଃ ପୂଜାଯାଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ତତ୍ତ୍ଵତଃ

‘ଭଗବନ୍, ଭୂମିରେ କେଉଁ ପଥରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ? କିଏ ପୂଜାର ଅଧିକାରୀ? ଦୟାକରି ଏହାର ସତ୍ୟ କଥା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।’

ତତଃ ସସ୍ମିତମାଲୋକ୍ଯ ଦେଵୀଂ ଦେଵଵରୋହରଃ ସ୍ଵରୂପଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଘୋରଂ ସୂର୍ଯାତ୍ମକଂ ପରମ୍

ତାପରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହର, ଦେବୀଙ୍କୁ ହସି ଦେଖି, ନିଜର ଭୟଙ୍କର, ସୂର୍ଯ୍ୟମୟ ଓ ପରମ ରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯଗୁଣୋପେତଂ ସର୍ଵତେଜୋମଯଂ ପରମ୍ ଶକ୍ତିଭିର୍ମୂର୍ତିଭିଶ୍ଚାଂଗୈର୍ଗ୍ରହୈର୍ଦେଵୈଶ୍ଚ ସଂଵୃତମ୍

ସମସ୍ତ ଏଶ୍ୱରୀ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତି, ମୂର୍ତ୍ତି, ଅଂଗ, ଗ୍ରହ ଓ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା।

ଅଷ୍ଟବାହୁଂ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରମର୍ଧନାରୀକମଦ୍ଭୁତମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମଦ୍ଭୁତାକାରଂ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ

ଅଷ୍ଟବାହୁ, ଚତୁର୍ମୁଖ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଅର୍ଧନାରୀ ରୂପରେ; ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାର ଦେଖି, ଦେବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅବାକ ହେଲେ।

ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଦିଵାକରଂ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚୈଵ ନିଶାକରମ୍ ପଞ୍ଚଭୂତାନି ଶେଷାଣି ତନ୍ମଯଂ ଚ ଚରାଚରମ୍

ଦେବତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ମିତ ବୋଲି ବୁଝିଲେ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନମଶ୍ଚକ୍ରୁସ୍ତସ୍ମୈ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଦାଯ ଵୈ

ଏପରି କହି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।

ସିଂଦୂରଵର୍ଣାଯ ସୁମଣ୍ଡଲାଯ ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣାଭରଣାଯ ତୁଭ୍ଯମ୍ ପଦ୍ମାଭନେତ୍ରାଯ ସପଂକଜାଯ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରନାରାଯଣକାରଣାଯ

ତୁମେ ଶିନ୍ଦୂର ରଙ୍ଗର, ସୁମଣ୍ଡଳ ରୂପର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମଧାରୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ।

ସୁରତ୍ନପୂର୍ଣଂ ସସୁଵର୍ଣତୋଯଂ ସୁକୁଂକୁମାଦ୍ଯଂ ସକୁଶଂ ସପୁଷ୍ପମ୍ ପ୍ରଦତ୍ତମାଦାଯ ସହେମପାତ୍ରଂ ପ୍ରଶସ୍ତମର୍ଘ୍ଯଂ ଭଗଵନ୍ପ୍ରସୀଦ

ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ରତ୍ନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଜଳ, ଶୁଭ କୁଙ୍କୁମ, କୁଶ ଓ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଉଛି; ଭଗବନ୍, ଦୟା କର।

ନମଶ୍ଶିଵାଯ ଶାଂତାଯ ସଗଣାଯାଦିହେତଵେ ରୁଦ୍ରାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ତୁଭ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ସୂର୍ଯମୂର୍ତଯେ

ଶାନ୍ତ ଶିବ, ତାଙ୍କର ଗଣମାନେ, ଆଦିକାରଣ, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର।

ଯଶ୍ଶିଵଂ ମଣ୍ଡଲେ ସୌରେ ସଂପୂଜ୍ଯୈଵ ସମାହିତଃ ପ୍ରାତର୍ମଧ୍ଯାହ୍ନସାଯାହ୍ନେ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍

ଯେଉଁଠି ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି ଏବଂ ପ୍ରଭାତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଓ ସାଂଜରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥାଏ—

ପ୍ରଣମେଦ୍ଵା ପଠେଦେତାଞ୍ଛ୍ଲୋକାଞ୍ଛ୍ରୁତିମୁଖାନିମାନ୍ ନ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ କିଂଚିଦ୍ଭକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ଦୃଢମ୍

ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପଢ଼ନ୍ତି ଓ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯଦି ସେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦଭ୍ଯର୍ଚଯେନିତ୍ଯଂ ଶିଵମାଦିତ୍ଯରୂପିଣମ୍ ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ମନସା କର୍ମଣା ଗିରା

ସେହିପରି, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଦେଵାନ୍ସମାଲୋକ୍ଯ ମଣ୍ଡଲସ୍ଥୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵାଗମୋତ୍ତରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶାସ୍ତ୍ରମଂତରଧାଦ୍ଧରଃ

ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବା ପରେ, ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥିବା ମହେଶ୍ୱର ଏହି ସମସ୍ତ ଆଗମର ସାର ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ତାପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତ୍ର ପୂଜାଧିକାରୋ ଽଯଂ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଦେଵା ଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍

ସେଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଦେବତାମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।

ଅଥ କାଲେନ ମହତା ତସ୍ମିଞ୍ଛାସ୍ତ୍ରେ ତିରୋହିତେ ଭର୍ତାରଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ତଦଂକସ୍ଥା ମହେଶ୍ଵରୀ

ଏହାପରେ, ବହୁତ ସମୟ ପରେ, ସେଇ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ମହେଶ୍ୱରୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅଂକରେ ବସିଥିବାବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ତଯା ସ ଚୋଦିତୋ ଦେଵୋ ଦେଵ୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରଵିଭୂଷଣଃ ଅଵଦତ୍କରମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵାଗମୋତ୍ତରମ୍

ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ତାଙ୍କର ହାତ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତ ଆଗମର ସାର ଶାସ୍ତ୍ର କୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରି କହିଲେ।

ପ୍ରଵର୍ତିତଂ ଚ ତଲ୍ଲୋକେ ନିଯୋଗାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ ମଯାଗସ୍ତ୍ଯେନ ଗୁରୁଣା ଦଧୀଚେନ ମହର୍ଷିଣା

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ମୁଁ, ଗୁରୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ମହାର୍ଷି ଦଧୀଚି ଏହି ସଂସାରରେ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲୁ।

ସ୍ଵଯମପ୍ଯଵତୀର୍ଯୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଯୁଗାଵର୍ତେଷୁ ଶୂଲଧୃକ୍ ସ୍ଵାଶ୍ରିତାନାଂ ଵିମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ କୁରୁତେ ଜ୍ଞାନସଂତତିମ୍

ସେ ନିଜେ ଯୁଗ ଯୁଗରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶରଣାଗତମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଉଥିବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରବାହ ଜାରି ରଖନ୍ତି।

ଋଭୁସ୍ସତ୍ଯୋ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚ ହ୍ଯଂଗିରାଃ ସଵିତା ଦ୍ଵିଜାଃ ମୃତ୍ଯୁଃ ଶତକ୍ରତୁର୍ଧୀମାନ୍ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ

ଋଭୁ, ସତ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ, ଅଙ୍ଗିରା, ସବିତା, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶତକ୍ରତୁ, ଓ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ,

ସାରସ୍ଵତସ୍ତ୍ରିଧାମା ଚ ତ୍ରିଵୃତୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ ଶତତେଜାସ୍ସ୍ଵଯଂ ଧର୍ମୋ ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ

ସାରସ୍ୱତ, ତ୍ରିଧାମା, ତ୍ରିବୃତ୍, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତତେଜା, ନିଜେ ଧର୍ମ, ଓ ନାରାୟଣ — ପୁରାଣରେ ଯେପରି ଶୁଣାଯାଏ,

ସ୍ଵରକ୍ଷଶ୍ଚାରୁଣିର୍ଧୀମାଂସ୍ତଥା ଚୈଵ କୃତଂଜଯଃ କୃତଂଜଯୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଗୌତମଃ କଵିରୁତ୍ତମଃ

ସ୍ୱର, ରକ୍ଷ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆରୁଣି, କୃତଞ୍ଜୟ; କୃତଞ୍ଜୟ, ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି,

ଵାଚଃସ୍ରଵା ମୁନିସ୍ସାକ୍ଷାତ୍ତଥା ସୂକ୍ଷ୍ମାଯଣିଃ ଶୁଚିଃ ତୃଣବିଂଦୁର୍ମୁନିଃ କୃଷ୍ଣଃ ଶକ୍ତିଃ ଶାକ୍ତେଯ ଉତ୍ତରଃ

ବାଚଃଶ୍ରବା ମୁନି, ଶୁଚି ସୂକ୍ଷ୍ମାୟଣି, ତୃଣବିନ୍ଦୁ ମୁନି, କୃଷ୍ଣ, ଶକ୍ତି, ଓ ଉତ୍ତମ ଶାକ୍ତେୟ,

ଜାତୂକର୍ଣ୍ଯୋ ହରିସ୍ସାକ୍ଷାତ୍କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋ ମୁନିଃ ଵ୍ଯାସାଵତାରାଞ୍ଛୃଣ୍ଵଂତୁ କଲ୍ପଯୋଗେଶ୍ଵରାନ୍କ୍ରମାତ୍

ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ, ନିଜେ ହରି, ମୁନି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ; ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅବତାର ଓ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ କ୍ରମରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଲୈଂଗେ ଵ୍ଯାସାଵତାରା ହି ଦ୍ଵାପରାଂ ତେଷୁ ସୁଵ୍ରତାଃ ଯୋଗାଚାର୍ଯାଵତାରାଶ୍ଚ ତଥା ଶିଷ୍ଯେଷୁ ଶୂଲିନଃ

ଲିଙ୍ଗ ପରମ୍ପରାରେ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ଉଚ୍ଚ ନୀତିର ଅନୁସରଣକାରୀ; ଏଭଳି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଓ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।

ତତ୍ର ତତ୍ର ଵିଭୋଃ ଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସ୍ଯୁର୍ମହୌଜସଃ ଶିଷ୍ଯାସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟ ଥାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେମାନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶିଷ୍ୟ ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ଅଛନ୍ତି।

ତେଷାଂ ସଂଭାଵନାଲ୍ଲୋକେ ଶୈଵାଜ୍ଞାକରଣାଦିଭିଃ ଭାଗ୍ଯଵଂତୋ ଵିମୁଚ୍ଯଂତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାତ୍ଯଂତଭାଵିତାଃ

ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।