ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ସୁରା ରୁଦ୍ରଂ ରୁଦ୍ରାଧ୍ଯାଯେନ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନସ୍ତସ୍ଥୌ ଦେଵାନାମଗ୍ରତଃ ପ୍ରଭୁଃ

ସେମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ପ୍ରଭୁ କୃପାମୟ ମୁହଁରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

ଅପହୃତ୍ଯ ସ୍ଵଲୀଲାର୍ଥଂ ତେଷାଂ ଜ୍ଞାନଂ ମହେଶ୍ଵରଃ ତମପୃଚ୍ଛଂସ୍ତତୋ ଦେଵାଃ କୋ ଭଵାନିତି ମୋହିତାଃ

ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଲୀଳା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନକୁ ନେଇ ନେଲେ, ଏହା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଇ ପଚାରିଲେ— 'ଆପଣ କିଏ?'

ସୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରୋ ହ୍ଯହମେକଃ ପୁରାତନଃ

ତେବେ ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର କହିଲେ— 'ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପୁରାତନ।'

ଭଵିଷ୍ଯାମି ଚ ମତ୍ତୋନ୍ଯୋ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତୋ ନ କଶ୍ଚନ ଅହମେଵ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତର୍ପଯାମି ସ୍ଵତେଜସା

'ମୁଁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ରହିବି, ମୋଠାରୁ ଅଲଗା କେହି ନାହିଁ; ମୁଁ ଏକାଏକି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏବଂ ମୋର ତେଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂରଣ କରେ।'

ମତ୍ତୋ ଽଧିକଃ ସମୋ ନାସ୍ତି ମାଂ ଯୋ ଵେଦ ସ ମୁଚ୍ଯତେ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧତ୍ତ ସ ଅପଶ୍ଯଂତସ୍ତମୀଶାନଂ ସ୍ତୁଵଂତଶ୍ଚୈଵ ସାମଭିଃ

'ମୋଠାରୁ ବଡ଼ କିମ୍ବା ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଜାଣେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।' ଏହିପରି କହି, ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଲାଗିରହିଲେ।

ଵ୍ରତଂ ପାଶୁପତଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵଥର୍ଵଶିରସି ସ୍ଥିତମ୍ ଭସ୍ମସଂଛନ୍ନସର୍ଵାଂଗା ବଭୂଵୁରମରାସ୍ତଦା

ଅଥର୍ବଶିରସ୍‌ରେ ଥିବା ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ନେଇ, ଅମରମାନେ ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ଭସ୍ମରେ ଢାକି ରହିଲେ।

ଅଥ ତେଷାଂ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ପଶୂନାଂ ପତିରୀଶ୍ଵରଃ

ତାପରେ, ତାଙ୍କୁ କୃପା ଦେବା ପାଇଁ ପଶୁମାନଙ୍କର ମାଲିକ ଏଶ୍ୱର ଆସିଲେ।

ସଗଣଶ୍ଚୋମଯା ସାର୍ଧଂ ସାନ୍ନିଧ୍ଯମକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ ଯଂ ଵିନିଦ୍ରା ଜିତଶ୍ଵାସା ଯୋଗିନୋ ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାଃ

ସେ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ଓ ଉମାଙ୍କ ସହିତ, ନିଜ ଉପସ୍ଥିତି ଦେଖାଇଲେ; ଯେଉଁଥିରେ ଯୋଗୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ନିଦ୍ରାହୀନ ଓ ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଦେଖନ୍ତି।

ହୃଦି ପଶ୍ଯଂତି ତଂ ଦେଵଂ ଦଦୃଶୁର୍ଦେଵପୁଂଗଵାଃ ଯାମାହୁଃ ପରମାଂ ଶକ୍ତିମୀଶ୍ଵରେଚ୍ଛାନୁଵର୍ତିନୀମ୍

ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁ ଦେବତାକୁ ହୃଦୟରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେହି ଦେବତାକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଦେଖିଲେ; ଯେଉଁଠିକୁ ପରମ ଶକ୍ତି ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଏଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।

ତାମପଶ୍ଯନ୍ମହେଶସ୍ଯ ଵାମତୋ ଵାମଲୋଚନାମ୍ ଯେ ଵିନିର୍ଧୂତସଂସାରାଃ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶୈଵଂ ପରଂ ପଦମ୍

ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶୈବ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମହେଶଙ୍କ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାମନେତ୍ରୀକୁ ଦେଖିଲେ।

ନିତ୍ଯସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଵାନ୍ଯଂ ତେ ଚ ଦୃଷ୍ଟା ଗଣେଶ୍ଵରାଃ ଅଥ ତଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵା ଦେଵ୍ଯା ସହ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ଯେଉଁମାନେ ସଦା ସିଦ୍ଧ ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପରେ, ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ଦେବମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ମାହେଶ୍ଵରୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶ୍ରୋତୈଃ ପୌରାଣିକୈରପି ଦେଵୋ ଽପି ଦେଵାନାଲୋକ୍ଯ ଘୃଣଯା ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ପୁରାଣିକ ଗୀତରେ ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏବଂ ଦେବମାନେ ଦେଖି, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ।

ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମୀତ୍ଯାହ ସୁପ୍ରୀତସ୍ସ୍ଵଭାଵମଧୁରାଂ ଗିରମ୍ ଅଥ ସୁପ୍ରୀତମନସଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ ଅର୍ଥମହତ୍ତମଂ ଦେଵାଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁରିମମାଦରାତ୍

ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି', ନିଜ ସ୍ଵଭାବରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ। ତାପରେ, ଦେବମାନେ ଖୁସି ମନରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆଦର ସହିତ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ:

ଭଗଵନ୍କେନ ମାର୍ଗେଣ ପୂଜନୀଯୋ ଽସି ଭୂତଲେ କସ୍ଯାଧିକାରଃ ପୂଜାଯାଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ତତ୍ତ୍ଵତଃ

‘ଭଗବନ୍, ଭୂମିରେ କେଉଁ ପଥରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ? କିଏ ପୂଜାର ଅଧିକାରୀ? ଦୟାକରି ଏହାର ସତ୍ୟ କଥା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।’

ତତଃ ସସ୍ମିତମାଲୋକ୍ଯ ଦେଵୀଂ ଦେଵଵରୋହରଃ ସ୍ଵରୂପଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଘୋରଂ ସୂର୍ଯାତ୍ମକଂ ପରମ୍

ତାପରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହର, ଦେବୀଙ୍କୁ ହସି ଦେଖି, ନିଜର ଭୟଙ୍କର, ସୂର୍ଯ୍ୟମୟ ଓ ପରମ ରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯଗୁଣୋପେତଂ ସର୍ଵତେଜୋମଯଂ ପରମ୍ ଶକ୍ତିଭିର୍ମୂର୍ତିଭିଶ୍ଚାଂଗୈର୍ଗ୍ରହୈର୍ଦେଵୈଶ୍ଚ ସଂଵୃତମ୍

ସମସ୍ତ ଏଶ୍ୱରୀ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତି, ମୂର୍ତ୍ତି, ଅଂଗ, ଗ୍ରହ ଓ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା।

ଅଷ୍ଟବାହୁଂ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରମର୍ଧନାରୀକମଦ୍ଭୁତମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵମଦ୍ଭୁତାକାରଂ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ

ଅଷ୍ଟବାହୁ, ଚତୁର୍ମୁଖ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଅର୍ଧନାରୀ ରୂପରେ; ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାର ଦେଖି, ଦେବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅବାକ ହେଲେ।

ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଦିଵାକରଂ ଦେଵଂ ଦେଵୀଂ ଚୈଵ ନିଶାକରମ୍ ପଞ୍ଚଭୂତାନି ଶେଷାଣି ତନ୍ମଯଂ ଚ ଚରାଚରମ୍

ଦେବତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ମିତ ବୋଲି ବୁଝିଲେ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନମଶ୍ଚକ୍ରୁସ୍ତସ୍ମୈ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପ୍ରଦାଯ ଵୈ

ଏପରି କହି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।

ସିଂଦୂରଵର୍ଣାଯ ସୁମଣ୍ଡଲାଯ ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣାଭରଣାଯ ତୁଭ୍ଯମ୍ ପଦ୍ମାଭନେତ୍ରାଯ ସପଂକଜାଯ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରନାରାଯଣକାରଣାଯ

ତୁମେ ଶିନ୍ଦୂର ରଙ୍ଗର, ସୁମଣ୍ଡଳ ରୂପର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମଧାରୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ।

ସୁରତ୍ନପୂର୍ଣଂ ସସୁଵର୍ଣତୋଯଂ ସୁକୁଂକୁମାଦ୍ଯଂ ସକୁଶଂ ସପୁଷ୍ପମ୍ ପ୍ରଦତ୍ତମାଦାଯ ସହେମପାତ୍ରଂ ପ୍ରଶସ୍ତମର୍ଘ୍ଯଂ ଭଗଵନ୍ପ୍ରସୀଦ

ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ରତ୍ନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଜଳ, ଶୁଭ କୁଙ୍କୁମ, କୁଶ ଓ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଉଛି; ଭଗବନ୍, ଦୟା କର।

ନମଶ୍ଶିଵାଯ ଶାଂତାଯ ସଗଣାଯାଦିହେତଵେ ରୁଦ୍ରାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ତୁଭ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ସୂର୍ଯମୂର୍ତଯେ

ଶାନ୍ତ ଶିବ, ତାଙ୍କର ଗଣମାନେ, ଆଦିକାରଣ, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର।

ଯଶ୍ଶିଵଂ ମଣ୍ଡଲେ ସୌରେ ସଂପୂଜ୍ଯୈଵ ସମାହିତଃ ପ୍ରାତର୍ମଧ୍ଯାହ୍ନସାଯାହ୍ନେ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍

ଯେଉଁଠି ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି ଏବଂ ପ୍ରଭାତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଓ ସାଂଜରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥାଏ—

ପ୍ରଣମେଦ୍ଵା ପଠେଦେତାଞ୍ଛ୍ଲୋକାଞ୍ଛ୍ରୁତିମୁଖାନିମାନ୍ ନ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ କିଂଚିଦ୍ଭକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ଦୃଢମ୍

ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପଢ଼ନ୍ତି ଓ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯଦି ସେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦଭ୍ଯର୍ଚଯେନିତ୍ଯଂ ଶିଵମାଦିତ୍ଯରୂପିଣମ୍ ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ମନସା କର୍ମଣା ଗିରା

ସେହିପରି, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଦେଵାନ୍ସମାଲୋକ୍ଯ ମଣ୍ଡଲସ୍ଥୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵାଗମୋତ୍ତରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶାସ୍ତ୍ରମଂତରଧାଦ୍ଧରଃ

ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବା ପରେ, ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥିବା ମହେଶ୍ୱର ଏହି ସମସ୍ତ ଆଗମର ସାର ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ତାପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତ୍ର ପୂଜାଧିକାରୋ ଽଯଂ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଦେଵା ଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍

ସେଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଦେବତାମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।

ଅଥ କାଲେନ ମହତା ତସ୍ମିଞ୍ଛାସ୍ତ୍ରେ ତିରୋହିତେ ଭର୍ତାରଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ତଦଂକସ୍ଥା ମହେଶ୍ଵରୀ

ଏହାପରେ, ବହୁତ ସମୟ ପରେ, ସେଇ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ମହେଶ୍ୱରୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅଂକରେ ବସିଥିବାବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ତଯା ସ ଚୋଦିତୋ ଦେଵୋ ଦେଵ୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରଵିଭୂଷଣଃ ଅଵଦତ୍କରମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵାଗମୋତ୍ତରମ୍

ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ତାଙ୍କର ହାତ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତ ଆଗମର ସାର ଶାସ୍ତ୍ର କୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରି କହିଲେ।