ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନ୍ଯୂନଂ ଚେତ୍ଫଲମଲ୍ପଂ ସ୍ଯାଦଧିକଂ ନୈଵ ଦୂଷ୍ଯତେ କର୍ତୁରେକାଂଗୁଲନ୍ଯୂନଂ ଚରେପି ଚ ତଥୈଵ ହି

ଯଦି ଏହା କମ୍ ହେଉଛି, ଫଳ ଅଳ୍ପ ମିଳିବ; ଯଦି ଅଧିକ ହେଉଛି, କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ତିଆରି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଅଂଗୁଳ କମ୍ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବ।

ଆଦୌ ଵିମାନଂ ଶିଲ୍ପେନ କାର୍ଯଂ ଦେଵଗଣୈର୍ଯୁତମ୍ ତତ୍ର ଗର୍ଭଗୃହେ ରମ୍ଯେ ଦୃଢେ ଦର୍ପଣସଂନିଭୋ ଭୂଷିତେ

ପ୍ରଥମେ, ଦେବତାମାନେ ଥିବା ଏକ ଶିଳ୍ପମୟ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭଗୃହ ରହିବା ଦରକାର, ଯାହା ଦର୍ପଣ ପରି ଶୋଭା ପାଏ।

ନଵରତ୍ନୈଶ୍ଚ ଦିଗ୍ଦ୍ଵାରେ ଚ ପ୍ରଧାନକୈଃ ନୀଲଂ ରକ୍ତଂ ଚ ଵୈ ଦୂର୍ଯଂ ଶ୍ଯାମଂ ମାରକତଂ ତଥା

ଚାରି ଦିଗର ଦ୍ୱାରରେ ମୁଖ୍ୟ ନବରତ୍ନ ରଖିବା ଉଚିତ: ନୀଳମଣି, ରକ୍ତମଣି, ପଗଟା, ଶ୍ୟାମ ଓ ମାରକତ ମଣି ମଧ୍ୟ।

ମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲଗୋମେଦଵଜ୍ରାଣି ନଵରତ୍ନକମ୍ ମଧ୍ଯେ ଲିଂଗଂ ମହଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନିକ୍ଷିପେତ୍ସହଵୈଦିକେ

ମୁକ୍ତା, ପବଡ଼ା, ଗୋମେଦ, ହୀରା—ଏହି ନବରତ୍ନ। ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ବେଦିକ କ୍ରିୟା ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସଂପୂଜ୍ଯ ଲିଂଗଂ ସଦ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ ପଞ୍ଚସ୍ଥାନେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଅଗ୍ନୌ ଚ ହୁତ୍ଵା ବହୁଧା ହଵିଷାସ କଲଂ ଚ ମାମ୍

ଲିଙ୍ଗକୁ ନିୟମିତ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ବିଭିନ୍ନ ହବିଷ୍ୟ ଦେଇ, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଂଶ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଗୁରୁମାଚାର୍ଯମର୍ଥୈଃ କାମୈଶ୍ଚ ବାଂଧଵମ୍ ଦଦ୍ଯାଦୈଶ୍ଵର୍ଯମର୍ଥିଭ୍ଯୋ ଜଡମପ୍ଯଜଡଂ ତଥା

ଗୁରୁ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦେଇ, ବାନ୍ଧବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି ସେମାନେକୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେବା ଉଚିତ, ମୂଢ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ।

ସ୍ଥାଵରଂ ଜଂଗମଂ ଜୀଵଂ ସର୍ଵଂ ସଂତୋଷ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ ସୁଵର୍ଣପୂରିତେ ଶ୍ଵଭ୍ରେ ନଵରତ୍ନୈଶ୍ଚ ପୂରିତେ

ସ୍ଥାବର, ଚର, ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସୁନା ଓ ନବରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଗଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଦ୍ଯାଦି ବ୍ରହ୍ମ ଚୋଚ୍ଚାର୍ଯ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଂ ପରଂ ଶୁଭମ୍ ଉଦୀର୍ଯ ଚ ମହାମଂତ୍ରମୋଂକାରଂ ନାଦଘୋଷିତମ୍

ସଦ୍ୟାଦି ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମହାମନ୍ତ୍ର ଓଁକାର ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗଂ ତତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଲିଗଂ ପୀଠେନ ଯୋଜଯେତ୍ ଲିଂଗଂ ସପୀଠଂ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ନିତ୍ଯଲେପେନ ବଂଧଯେତ୍

ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଲିଙ୍ଗକୁ ପୀଠ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠକୁ ଏକାଠି ରଖି, ସ୍ଥାୟୀ ଲେପ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର।

ଏଵଂ ବେରଂ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯଂ ତତ୍ରୈଵ ପରମଂ ଶୁଭମ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ବେରଂ ତୁ ଉତ୍ସଵାର୍ଥଂ ଵହିସ୍ତଥା

ଏଭଳି ଭାବେ, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ବାହାରେ ନେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।

ବେରଂ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ସାଧୁଭିଃ ପୂଜିତଂ ତୁ ଵା ଏଵଂ ଲିଂଗେ ଚ ବେରେ ଚ ପୂଜା ଶିଵପଦପ୍ରଦା

ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଗୁରୁମାନେଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା କିମ୍ବା ସାଧୁମାନେ ପୂଜା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିବ। ଏଭଳି ଭାବେ, ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଦୁହିଁର ପୂଜା ଶିବପଦ ଦେଇଥାଏ।

ପୁନଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ଥାଵରଂ ଜଂଗମଂ ତଥା ସ୍ଥାଵରଂ ଲିଂଗମିତ୍ଯାହୁସ୍ତରୁଗୁଲ୍ମାଦିକଂ ତଥା

ପୁଣି, ଏହାକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ: ସ୍ଥାବର ଓ ଚର। ସ୍ଥାବର ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଗଛ, ଝାଡ଼ି ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।

ଜଂଗମଂ ଲିଂଗମିତ୍ଯାହୁଃ କୃମିକୀଟାଦିକଂ ତଥା ସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଜଂଗମସ୍ଯ ଚ ତର୍ପଣମ୍

ଚରକୁ ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେପରି କୀଟ, ପୋକା ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ସ୍ଥାବର ପାଇଁ ସେବା, ଚର ପାଇଁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ।

ତତ୍ତତ୍ସୁଖାନୁରାଗେଣ ଶିଵପୂଜାଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ପୀଠମଂବାମଯଂ ସର୍ଵଂ ଶିଵଲିଂଗଂ ଚ ଚିନ୍ମଯମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ସୁଖପାଇଁ ଆସକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ପୀଠ ସମସ୍ତେ ମାୟାମୟ, ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେତନାମୟ।

ଯଥା ଦେଵୀମୁମାମଂକେ ଧୃତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତି ଶଂକରଃ ତଥା ଲିଂଗମିଦଂ ପୀଠଂ ଧୃତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତି ସଂତତମ୍

ଯେପରି ଶଙ୍କର ଦେବୀ ଉମାଙ୍କୁ ଆଂକ ଉପରେ ଧରି ରହନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସଦା ପୀଠକୁ ଧରି ରହିଥାଏ।

ଏଵଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ମହାଲିଂଗଂ ପୂଜଯେଦୁପଚାରକୈଃ ନିତ୍ଯପୂଜା ଯଥା ଶକ୍ତିଧ୍ଵଜାଦିକରଣଂ ତଥା

ଏଭଳି ଭାବେ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ନିତ୍ୟ ପୂଜା ଯେତେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଧ୍ୱଜ ଉତ୍ଥାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ପରି କରିବା ଦରକାର।

ଇତି ସଂସ୍ଥାପଯେଲ୍ଲିଂଗଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛିଵପଦପ୍ରଦମ୍ ଅଥଵା ଚରଲିଂଗଂ ତୁ ଷୋଡଶୈରୁପଚାରକୈଃ

ଏଭଳି ଭାବେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସକ୍ଷାତ୍ ଶିବପଦ ଦେଇଥାଏ। କିମ୍ବା, ଚରଲିଙ୍ଗ ହେଲେ, ଷୋଳ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କ୍ରମାଚ୍ଛିଵପଦପ୍ରଦମ୍ ଆଵାହନଂ ଚାସନଂ ଚ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପାଦ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ

ଯେଉଁଠି ଶିବପଦ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ଯଥାନିୟମ ଏବଂ ଅନୁକ୍ରମରେ ଆବାହନ, ଆସନ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତଦଂଗାଚମନଂ ଚୈଵ ସ୍ନାନମଭ୍ଯଂଗପୂର୍ଵକମ୍ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଗଂଧଂ ତଥା ପୁଷ୍ପଂ ଧୂପଂ ଦୀପଂ ନିଵେଦନମ୍

ତାପରେ ଅଙ୍ଗାଚମନ, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ, ଜମା କପଡ଼ା, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭୋଜନ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

ନୀରାଜନଂ ଚ ତାଂବୂଲଂ ନମସ୍କାରୋ ଵିସର୍ଜନମ୍ ଅଥଵା ଽର୍ଘ୍ଯାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ନୈଵେଦ୍ଯାଂ ତଂ ଯଥାଵିଧି

ନୀରାଜନ, ତାମ୍ବୁଲ, ନମସ୍କାର ଓ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭୋଜନ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥାଭିଷେକଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ନମସ୍କାରଂ ଚ ତର୍ପଣମ୍ ଯଥାଶକ୍ତି ସଦାକୁର୍ଯାତ୍କ୍ରମାଚ୍ଛିଵପଦପ୍ରଦମ୍

ତାପରେ ଅଭିଷେକ, ନିବେଦନ, ନମସ୍କାର ଓ ତର୍ପଣ ଯଥାଶକ୍ତି ଏବଂ ଅନୁକ୍ରମରେ ସଦା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଶିବପଦ ପ୍ରଦାନ କରେ।

ଅଥଵା ମାନୁଷେ ଲିଂଗେପ୍ଯାର୍ଷେ ଦୈଵେ ସ୍ଵଯଂଭୁଵି ସ୍ଥାପିତେ ଽପୂର୍ଵକେ ଲିଂଗେ ସୋପଚାରଂ ଯଥା ତଥା

ମାନବ କୃତ, ଋଷି କୃତ, ଦେବ କୃତ, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ସ୍ଥାପିତ କିମ୍ବା ଅପୂର୍ବ ଲିଙ୍ଗ ଯେଉଁ ହେଉ, ଯଥାଉପଚାର ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜୋପକରଣେ ଦତ୍ତେ ଯତ୍କିଂଚିତ୍ଫଲମଶ୍ନୁତେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାନମସ୍କାରୈଃ କ୍ରମାଚ୍ଛିଵପଦପ୍ରଦମ୍

ପୂଜା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପକରଣ ଦିଆଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ମିଳେ; ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ନମସ୍କାର କ୍ରମରେ କରିଲେ ଶିବପଦ ମିଳେ।

ଲିଂଗଂ ଦର୍ଶନମାତ୍ରଂ ଵା ନିଯମେନ ଶିଵପ୍ରଦମ୍ ମୃତ୍ପିଷ୍ଟଗୋଶକୃତ୍ପୁଷ୍ପୈଃ କରଵୀରେଣ ଵା ଫଲୈଃ

ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବପଦ ମିଳେ; ମାଟି, ଗୋବର, ଫୁଲ, କରବୀର କିମ୍ବା ଫଳ ଦେଇ।

ଗୁଡେନ ନଵନୀତେନ ଭସ୍ମନାନ୍ନୈର୍ଯଥାରୁଚି ଲିଂଗଂ ଯତ୍ନେନ କୃତ୍ଵାଂତେ ଯଜେତ୍ତଦନୁସାରତଃ

ଗୁଡ଼, ନବନୀତ, ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ରାନ୍ଧା ଚାଉଳ ଯେଉଁ ଭଲ ଲାଗେ, ଶ୍ରମ କରି ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ତାହା ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗୁଷ୍ଠାଦାଵପି ତଥା ପୂଜାମିଚ୍ଛଂତି କେଚନ ଲିଂଗକର୍ମଣି ସର୍ଵତ୍ର ନିଷେଧୋସ୍ତି ନ କର୍ହିଚିତ୍

କେହି କେହି ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି; ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ନିଷେଧ ନାହିଁ।

ସର୍ଵତ୍ର ଫଲଦାତା ହି ପ୍ରଯାସାନୁଗୁଣଂ ଶିଵଃ ଅଥଵା ଲିଂଗଦାନଂ ଵା ଲିଂଗମୌଲ୍ଯମଥାପି ଵା

ଶିବ ସମସ୍ତ ଠାରେ ପ୍ରୟାସ ଅନୁସାରେ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ଦାନ କରି, କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗର ମୌଳ୍ୟ ଦେଇ।

ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶିଵଭକ୍ତାଯ ଦତ୍ତଂ ଶିଵପଦପ୍ରଦମ୍ ଅଥଵା ପ୍ରଣଵଂ ନିତ୍ଯଂ ଜପେଦ୍ଦଶସହସ୍ରକମ୍

ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶିବଭକ୍ତକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ଶିବପଦ ମିଳେ; କିମ୍ବା ପ୍ରଣବ ନିତ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ସଂଧ୍ଯଯୋଶ୍ଚ ସହସ୍ରଂ ଵା ଜ୍ଞେଯଂ ଶିଵପଦପ୍ରଦମ୍ ଜପକାଲେ ମକାରାଂତଂ ମନଃଶୁଦ୍ଧିକରଂ ଭଜେତ୍

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଏକ ହଜାର ଥର ଜପ କଲେ ଶିବପଦ ମିଳେ; ଜପ ସମୟରେ 'ମ' ଅନ୍ତିମ ଥିବା ପ୍ରଣବ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ।