ଶିଵପୁରାଣମ୍

କେନ ଵର୍ତାମହେ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁଖେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ଚାନିଶମ୍ ଅଵିଲଂଘ୍ଯା ଚ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥା କେନ ଵା କୃତା

କିଏ ଆମକୁ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖିଛି? ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅଟୁଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିଏ କରିଛି?

କାଲସ୍ଯ ଭାଵୋ ନିଯତିର୍ଯଦୃଚ୍ଛା ନାତ୍ର ଯୁଜ୍ଯତେ ଭୂତାନି ଯୋନିଃ ପୁରୁଷୋ ଯୋଗୀ ଚୈଷାଂ ପରୋ ଽଥ ଵା

କାଳର ସ୍ୱଭାବ, ନିୟତି କିମ୍ବା ଯାଦୃଚ୍ଛିକତା ଏଠି ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ପଞ୍ଚଭୂତ, ମୂଳ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ, କିମ୍ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗୀ—ଏହି ସବୁ ବିଚାର କରାଯାଏ।

ଅଚେତନତ୍ଵାତ୍କାଲାଦେଶ୍ଚେତନତ୍ଵେପି ଚାତ୍ମନଃ ସୁଖଦୁଃଖାନି ଭୂତତ୍ଵାଦନୀଶତ୍ଵାଦ୍ଵିଚାର୍ଯତେ

କାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଡ଼ ଥିବାରୁ, ଆତ୍ମା ଜଡ଼ ନୁହେଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୁଖ ଦୁଃଖ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ଅଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ।

ତଦ୍ଧ୍ଯାନଯୋଗାନୁଗତାଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଞ୍ଛକ୍ତିମୈଶ୍ଵରୀମ୍ ପାଶଵିଚ୍ଛେଦିକାଂ ସାକ୍ଷାନ୍ନିଗୂଢାଂ ସ୍ଵଗୁଣୈର୍ଭୃଶମ୍

ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହେଉଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ, ଯାହା ପାଶକୁ କାଟିଦେଉଛି, ନିଜ ଗୁଣରେ ଗୁପ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେଖିଲେ।

ତଯା ଵିଚ୍ଛିନ୍ନପାଶାସ୍ତେ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ ଶକ୍ତିମଂତଂ ମହାଦେଵମପଶ୍ଯନ୍ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷା

ସେଇ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଲେ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଯଃ କାରଣାନ୍ଯଶେଷାଣି କାଲାତ୍ମସହିତାନି ଚ ଅପ୍ରମେଯୋ ଽନଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ସକଲଂ ଯୋ ଽଧିତିଷ୍ଠତି

ଯିଏ କାଳ ଓ ଆତ୍ମା ସହିତ ସମସ୍ତ କାରଣକୁ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।

ତତଃ ପ୍ରସାଦଯୋଗେନ ଯୋଗେନ ପରମେଣ ଚ ଦୃଷ୍ଟେନ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ଦିଵ୍ଯଃ ଗତିମଵାପ୍ନୁଯୁଃ

ତାପରେ, କୃପା ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗର ଏକତା ଦ୍ୱାରା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ତସ୍ମାତ୍ସହ ତଥା ଶକ୍ତ୍ଯା ହୃଦି ପଶ୍ଯଂତି ଯେ ଶିଵମ୍ ତେଷାଂ ଶାଶ୍ଵତିକୀ ଶାଂତିର୍ନୈତରେଷାମିତି ଶ୍ରୁତିଃ

ତେଣୁ, ଏହି ଶକ୍ତି ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିରକାଳର ଶାନ୍ତି ଅଛି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।

ନ ହି ଶକ୍ତିମତଶ୍ଶକ୍ତ୍ଯା ଵିପ୍ରଯୋଗୋ ଽସ୍ତି ଜାତୁଚିତ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛକ୍ତେଃ ଶକ୍ତିମତସ୍ତାଦାତ୍ମ୍ଯାନ୍ନିର୍ଵୃତିର୍ଦ୍ଵଯୋଃ

ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ବି ଅଲଗା ନାହିଁ; ତେଣୁ ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିଧରଙ୍କର ଏକତା ଦ୍ୱାରା ଉଭୟଙ୍କର ମୁକ୍ତି ହୁଏ।

କ୍ରମୋ ଵିଵକ୍ଷିତୋ ନୂନଂ ଵିମୁକ୍ତୌ ଜ୍ଞାନକର୍ମଣୋଃ ପ୍ରସାଦେ ସତି ସା ମୂର୍ତିର୍ଯସ୍ମାତ୍କରତଲେ ସ୍ଥିତା

ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମର ଯେଉଁ କ୍ରମ ଅଛି, ସେହି କ୍ରମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଯେତେବେଳେ କୃପା ମିଳେ, ସେହି ଆକାର ମନେ ହୁଏ ଯେ ହାତରେ ଧରିଥିବା ପରି ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

ଦେଵୋ ଵା ଦାନଵୋ ଵାପି ପଶୁର୍ଵା ଵିହଗୋ ଽପି ଵା କୀରୋ ଵାଥ କୃମିର୍ଵାପି ମୁଚ୍ଯତେ ତତ୍ପ୍ରସାଦତଃ

ଦେବ, ଦାନବ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଟିଆ କିମ୍ବା କୀଟ—ଏମାନେ ଯେ କିଏ ହେଉନାହିଁ, ସେହି କୃପା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରନ୍ତି।

ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ଜାଯମାନୋ ଵା ବାଲୋ ଵା ତରୁଣୋ.ପି ଵା ଵୃଦ୍ଧୋ ଵା ମ୍ରିଯମାଣୋ ଵା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥୋ ଵାଥ ନାରକୀ

ଗର୍ଭରେ ଥିବା, ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା, ଶିଶୁ, ଯୁବକ, ବୃଦ୍ଧ, ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ଥିବା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବା ନରକରେ ଥିବା—

ପତିତୋ ଵାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ପଂଡିତୋ ମୂଢ ଏଵ ଵା ପ୍ରସାଦେ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ପତିତ, ଧର୍ମିକ, ପଣ୍ଡିତ କିମ୍ବା ମୂର୍ଖ ଯେ କିଏ ହେଉନାହିଁ, କୃପା ମିଳିଲେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅଯୋଗ୍ଯାନାଂ ଚ କାରୁଣ୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରସୀଦତି ନ ସଂଦେହୋ ଵିଗୃହ୍ଯ ଵିଵିଧାନ୍ମଲାନ୍

ଅଯୋଗ୍ୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୟାବଶତଃ ପରମେଶ୍ୱର କୃପା କରନ୍ତି, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ବିଭିନ୍ନ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।

ପ୍ରସଦାଦେଵ ସା ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରସାଦୋ ଭକ୍ତିସଂଭଵଃ ଅଵସ୍ଥାଭେଦମୁତ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତତ୍ର ନ ମୁହ୍ଯତି

କୃପା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କୃପା ମିଳେ; ଏହି ଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ପ୍ରସାଦପୂର୍ଵିକା ଯେଯଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଵିଧାଯିନୀ ନୈଵ ସା ଶକ୍ଯତେ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ନରୈରେକେନ ଜନ୍ମନା

ଯେଉଁ କୃପା ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେହି କୃପା ଏକ ଜନ୍ମରେ ମାନବମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅନେକଜନ୍ମସିଦ୍ଧାନାଂ ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତାନୁଵର୍ତିନାମ୍ ଵିରକ୍ତାନାଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାନାଂ ପ୍ରସୀଦତି ମହେଶ୍ଵରଃ

ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସାଧନା କରିଥିବା, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତି ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ବିରକ୍ତ ଓ ଜାଗୃତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମହେଶ୍ୱର କୃପା କରନ୍ତି।

ପ୍ରସନ୍ନେ ସତି ଦେଵେଶ ପଶୌ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ ଅସ୍ତି ନାଥୋ ମମେତ୍ଯଲ୍ପା ଭକ୍ତିର୍ବୁଦ୍ଧିପୁରସ୍ସରା

ଦେବମାନ୍ୟ ଯେତେବେଳେ କୃପା କରନ୍ତି, ପଶୁ ମଧ୍ୟ ଭାବେ ଆସେ—‘ମୋର ଏକ ନାଥ ଅଛନ୍ତି’—ଏବଂ ଅଳ୍ପ ଭକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ତପସା ଵିଵିଧୈଶ୍ଶୈଵୈର୍ଧର୍ମୈସ୍ସଂଯୁଜ୍ଯତେ ନରଃ ତତ୍ର ଯୋଗେ ତଦଭ୍ଯାସସ୍ତତୋ ଭକ୍ତିଃ ପରା ଭଵେତ୍

ବିଭିନ୍ନ ଶୈବ ତପସ୍ୟା ଓ ଧର୍ମ କରି ମଣିଷ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ।

ପରଯା ଚ ତଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରସାଦୋ ଲଭ୍ଯତେ ପରଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ସର୍ଵପାଶେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତିର୍ମୁକ୍ତସ୍ଯ ନିର୍ଵୃତିଃ

ସେହି ପରମ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚତମ କୃପା ମିଳେ; କୃପା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏବଂ ମୁକ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।

ଅଲ୍ପଭାଵୋ ଽପି ଯୋ ମର୍ତ୍ଯସ୍ସୋ ଽପି ଜନ୍ମତ୍ରଯାତ୍ପରମ୍ ନଯୋନିଯଂତ୍ରପୀଡାଯୈ ଭଵେନ୍ନୈଵାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ମାନବ ଦେହରେ ଏହାର ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ତିନି ଜନ୍ମ ପରେ ନିମ୍ନ ଯୋନିର ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ସାଂଗା ଽନଂଗା ଚ ଯା ସେଵା ସା ଭକ୍ତିରିତି କଥ୍ଯତେ ସା ପୁନର୍ଭିଦ୍ଯତେ ତ୍ରେଧା ମନୋଵାକ୍କାଯସାଧନୈଃ

ଯେଉଁ ସେବା ଅଙ୍ଗ ସହିତ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗ ବିନା କରାଯାଏ, ତାକୁ ଭକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ପୁନି ମନ, କଥା ଓ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ।

ଶିଵରୂପାଦିଚିଂତା ଯା ସା ସେଵା ମାନସୀ ସ୍ମୃତା ଜପାଦିର୍ଵାଚିକୀ ସେଵା କର୍ମପୂଜାଦି କାଯିକୀ

ଶିବଙ୍କ ଆକୃତିରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ମାନସିକ ସେବା କୁହାଯାଏ; ଜପ ଓ ଏହା ସଦୃଶ କଥା ଭାଷା ସେବା; କର୍ମ, ପୂଜା ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଶାରୀରିକ ସେବା।

ସେଯଂ ତ୍ରିସାଧନା ସେଵା ଶିଵଧର୍ମଶ୍ଚ କଥ୍ଯତେ ସ ତୁ ପଞ୍ଚଵିଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶିଵେନ ପରମାତ୍ମନା

ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ସେବାକୁ ଶିବଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ପରମାତ୍ମା ଶିବ ଏହାକୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ତପଃ କର୍ମ ଜପୋ ଧ୍ଯାନଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚେତି ସମାସତଃ କର୍ମଲିଙ୍ଗାର୍ଚନାଦ୍ଯଂ ଚ ତପଶ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣାଦିକମ୍

ତପ, କର୍ମ, ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଏ; କର୍ମରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ତପରେ ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଉପବାସ ଅଛି।

ଜପସ୍ତ୍ରିଧା ଶିଵାଭ୍ଯାସଶ୍ଚିନ୍ତା ଧ୍ଯାନଂ ଶିଵସ୍ଯ ତୁ ଶିଵାଗମୋକ୍ତଂ ଯଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ତଦତ୍ର ଜ୍ଞାନମୁଚ୍ଯତେ

ଜପ ତିନି ପ୍ରକାର, ଶିବ ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ; ଶିବାଗମରେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଶିଖାଯାଏ, ସେଠି ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶ୍ରୀକଂଠେନ ଶିଵେନୋକ୍ତଂ ଶିଵାଯୈ ଚ ଶିଵାଗମଃ ଶିଵାଶ୍ରିତାନାଂ କାରୁଣ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରେଯସାମେକସାଧନମ୍

ଏହି ଶିବାଗମ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି; ଏହା ଶିବାଶ୍ରିତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଦୟାବଶତଃ ଏହି ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧନା।

ତସ୍ମାଦ୍ଵିଵର୍ଧଯେଦ୍ଭକ୍ତିଂ ଶିଵେ ପରମକାରଣେ ତ୍ଯଜେଚ୍ଚ ଵିଷଯାସଂଗଂ ଶ୍ରେଯୋ ଽର୍ଥୀ ମତିମାନ୍ନରଃ

ସେହିପାଇଁ, ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ଶିବଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ ଭାବେ ଭକ୍ତି ଦିନେଦିନ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସହିତ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଉପରେ ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍।

ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଶିଵେନ ପରିଭାଷିତମ୍ ଵେଦସାରେ ଶିଵଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵାଶ୍ରିତାନାଂ ଵିମୁକ୍ତଯେ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ଏହି ଶିବଜ୍ଞାନ, ଯାହା ବେଦର ସାର ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେଥିରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।