ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଶଂଭୋ ପ୍ରଣଵଵାଚ୍ଯସ୍ଯ ଭଵନାତ୍ତଜ୍ଜପାଦପି ଯା ସିଦ୍ଧିସ୍ସା ପରା ପ୍ରାପ୍ଯା ଭଵତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ

‘ଓଁ’ ଯାହା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରେ, ତାହାର ଜପ କରିଲେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ତସ୍ମାଦେକାକ୍ଷରଂ ଦେଵମାହୁରାଗମପାରଗାଃ ଵାଚ୍ଯଵାଚକଯୋରୈକ୍ଯଂ ମନ୍ଯମାନା ମନସ୍ଵିନଃ

ଏହିକାରଣରୁ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା ଲୋକେ ଏକ ଅକ୍ଷର ଦେବତାକୁ ଏଭଳି କହନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ବ୍ୟଞ୍ଜକ ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜ୍ୟର ଏକତାକୁ ବୁଝନ୍ତି।

ଅସ୍ଯ ମାତ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଶ୍ଚତସ୍ରୋ ଵେଦମୂର୍ଧନି ଅକାରଶ୍ଚାପ୍ଯୁକାରଶ୍ଚ ମକାରୋ ନାଦ ଇତ୍ଯପି

ଏହାର ଚାରିଟି ଅଂଶ ବେଦର ମୁଣ୍ଡରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ‘ଅ’, ‘ଉ’, ‘ମ’ ଓ ନାଦ।

ଅକାରଂ ବହ୍ଵୃଚଂ ପ୍ରାହୁରୁକାରୋ ଯଜୁରୁଚ୍ଯତେ ମକାରଃ ସାମନାଦୋସ୍ଯ ଶ୍ରୁତିରାଥର୍ଵଣୀ ସ୍ମୃତାଃ

‘ଅ’କୁ ବହ୍ୱୃଚ୍ ବେଦ, ‘ଉ’କୁ ଯଜୁର୍ବେଦ, ‘ମ’କୁ ସାମବେଦ, ଓ ନାଦକୁ ଅଥର୍ବବେଦ ଭାବେ ମନାଯାଏ।

ଅକାରଶ୍ଚ ମହାବୀଜଂ ରଜଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚତୁର୍ମୁଖଃ ଉକାରଃ ପ୍ରକୃତିର୍ଯୋନିଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ପାଲଯିତା ହରିଃ

‘ଅ’ ହେଉଛି ମହାବୀଜ, ରଜୋଗୁଣ ଓ ଚତୁର୍ମୁଖ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ‘ଉ’ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତି, ଯୋନି, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ପାଳକ ହରି।

ମକାରଃ ପୁରୁଷୋ ବୀଜଂ ତମଃ ସଂହାରକୋ ହରଃ ନାଦଃ ପରଃ ପୁମାନୀଶୋ ନିର୍ଗୁଣୋ ନିଷ୍କ୍ରିଯଃ ଶିଵଃ

‘ମ’ ହେଉଛି ପୁରୁଷ, ବୀଜ, ତମୋଗୁଣ ଓ ସଂହାରକ ହର; ନାଦ ହେଉଛି ପରମ ପୁରୁଷ, ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅତୀତ ଶିବ।

ସର୍ଵଂ ତିସୃଭିରେଵେଦଂ ମାତ୍ରାଭିର୍ନିଖିଲଂ ତ୍ରିଧା ଅଭିଧାଯ ଶିଵାତ୍ମାନଂ ବୋଧଯତ୍ଯର୍ଧମାତ୍ରଯା

ଏହି ତିନିଟି ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟକ୍ତ ହୁଏ; ଅର୍ଧ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହୁଏ।

ଯସ୍ମାତ୍ପରଂ ନାପରମସ୍ତି କିଂଚିଦ୍ଯସ୍ମାନ୍ନାଣୀଯୋ ନ ଜ୍ଯାଯୋ ଽସ୍ତି କିଂଚିତ୍ ଵୃକ୍ଷ ଇଵ ସ୍ତବ୍ଧୋ ଦିଵି ତିଷ୍ଠତ୍ଯେକସ୍ତେନେଦଂ ପୂର୍ଣଂ ପୁରୁଷେଣ ସର୍ଵମ୍

ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ; ଆକାଶରେ ଦୃଢ଼ ଦାଣ୍ଡ ଦେଇ ଦାଉଁଥିବା ଗଛ ପରି, ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଶକ୍ତିସ୍ସ୍ଵାଭଵିକୀ ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯା ଵିଶ୍ଵଵିଲକ୍ଷଣା ଏକାନେକସ୍ଯ ରୂପେଣ ଭାତି ଭାନୋରିଵ ପ୍ରଭା

ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସ୍ୱଭାବଜ, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ; ଏହା ଏକାଧିକ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ପରି।

ଅନଂତାଃ ଶକ୍ତଯୋ ଯସ୍ଯା ଇଚ୍ଛାଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାଦଯଃ ମାଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚାଭଵନ୍ଵହ୍ନୋର୍ଵିସ୍ଫୁଲିଂଗା ଯଥା ତଥା

ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅସୀମ—ଇଚ୍ଛା, ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ମାୟା ଆଦି ଯେପରି ଅଗ୍ନିରୁ ଚିଙ୍ଗାରି ଉଠେ, ସେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ସଦାଶିଵେଶ୍ଵରାଦ୍ଯା ହି ଵିଦ୍ଯା ଽଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରାଦଯଃ ଅଭଵନ୍ପୁରୁଷାଶ୍ଚାସ୍ଯାଃ ପ୍ରକୃତିଶ୍ଚ ପରାତ୍ପରା

ତାଙ୍କରୁ ସଦାଶିବ, ଈଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭଳି ଭଳି ଦେବତାମାନେ, ପୁରୁଷମାନେ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ମହଦାଦିଵିଶେଷାଂତାସ୍ତ୍ଵଜାଦ୍ଯାଶ୍ଚାପି ମୂର୍ତଯଃ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦସ୍ତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯାଃ କାର୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ

ବଡ଼ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଛୋଟଛୋଟ ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ରୂପ ଅଛି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟ ଆଦି ଯେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହା କିଛି ଅଛି ସେ ସବୁ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ସା ଶକ୍ତିସ୍ସର୍ଵଗା ସୂକ୍ଷ୍ମା ପ୍ରବୋଧାନଂଦରୂପିଣୀ ଶକ୍ତିମାନୁଚ୍ଯତେ ଦେଵଶ୍ଶିଵଶ୍ଶୀତାଂଶୁଭୂଷଣଃ

ସେ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଜାଗୃତିର ସ୍ୱରୂପ। ଯିଏ ଏହି ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବ ଶିବ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଯାହାଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ଶୋଭିତ।

ଵେଦ୍ଯଶ୍ଶିଵଶ୍ଶିଵା ଵିଦ୍ଯା ପ୍ରଜ୍ଞା ଚୈଵ ଶ୍ରୁତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ଧୃତିରେଷା ସ୍ଥିତିର୍ନିଷ୍ଠା ଜ୍ଞାନେଚ୍ଛାକର୍ମଶକ୍ତଯଃ

ଶିବଙ୍କୁ ଜଣାଯିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ଜ୍ଞାନ, ବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ମୂଳ। ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତି, ଧୃତି, ଦୃଢତା, ନିଶ୍ଚୟ, ଜ୍ଞାନ, ଇଚ୍ଛା ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି ସେଇ।

ଆଜ୍ଞା ଚୈଵ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ଵେ ଵିଦ୍ଯେ ଚ ପରାପରେ ଶୁଦ୍ଧଵିଦ୍ଯା ଶୁଦ୍ଧକଲା ସର୍ଵଂ ଶକ୍ତିକୃତଂ ଯତଃ

ଆଜ୍ଞା, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ଶୁଦ୍ଧ କଳା—ଏସବୁ ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ମାଯା ଚ ପ୍ରକୃତିର୍ଜୀଵୋ ଵିକାରୋ ଵିକୃତିସ୍ତଥା ଅସଚ୍ଚ ସଚ୍ଚ ଯତ୍କିଂଚିତ୍ତଯା ସର୍ଵମିଦଂ ତତମ୍

ମାୟା, ପ୍ରକୃତି, ଜୀବ, ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବିକୃତି, ଅସତ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟ—ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେସବୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପିତ।

ସା ଦେଵୀ ମାଯଯା ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ସଚରାଚରମ୍ ମୋହଯତ୍ଯପ୍ରଯତ୍ନେନ ମୋଚଯତ୍ଯପି ଲୀଲଯା

ସେ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଚଳ ଓ ଅଚଳ, ସହଜରେ ମୋହିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଖେଳରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଅନଯା ସହ ସର୍ଵେଶଃ ସପ୍ତଵିଂଶପ୍ରକାରଯା ଵିଶ୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଥିତସ୍ତସ୍ମାନ୍ମୁକ୍ତିରତ୍ର ପ୍ରଵର୍ତତେ

ସେଇ ଶକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର ସତେଇଟି ରୂପରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ଏହିଠି ମୁକ୍ତି ହୁଏ।

ମୁମୁକ୍ଷଵଃ ପୁରା କେଚିନ୍ମୁନଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ସଂଶଯାଵିଷ୍ଟମନସୋ ଵିସ୍ମୃଶଂତି ଯଥାତଥମ୍

ପୂର୍ବେ କେତେକ ମୁନି, ମୁକ୍ତିକୁ ଆଶା କରୁଥିବା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା, ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ି ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।

କିଂ କାରଣଂ କୁତୋ ଜାତା ଜୀଵାମଃ କେନ ଵା ଵଯମ୍ କୁତ୍ରାସ୍ମାକଂ ସଂପ୍ରତିଷ୍ଠା କେନ ଵାଧିଷ୍ଠିତା ଵଯମ୍

କାହିଁକି ଏହି ସବୁ ହେଉଛି? କେଉଁଠୁ ଆମେ ଜନ୍ମ ନେଉଛୁ? କିଏ ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଉଛି? କେଉଁଠି ଆମର ଭିତି? କିଏ ଆମକୁ ଧାରଣ କରିଛି?

କେନ ଵର୍ତାମହେ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁଖେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ଚାନିଶମ୍ ଅଵିଲଂଘ୍ଯା ଚ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥା କେନ ଵା କୃତା

କିଏ ଆମକୁ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖିଛି? ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅଟୁଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିଏ କରିଛି?

କାଲସ୍ଯ ଭାଵୋ ନିଯତିର୍ଯଦୃଚ୍ଛା ନାତ୍ର ଯୁଜ୍ଯତେ ଭୂତାନି ଯୋନିଃ ପୁରୁଷୋ ଯୋଗୀ ଚୈଷାଂ ପରୋ ଽଥ ଵା

କାଳର ସ୍ୱଭାବ, ନିୟତି କିମ୍ବା ଯାଦୃଚ୍ଛିକତା ଏଠି ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ପଞ୍ଚଭୂତ, ମୂଳ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ, କିମ୍ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗୀ—ଏହି ସବୁ ବିଚାର କରାଯାଏ।

ଅଚେତନତ୍ଵାତ୍କାଲାଦେଶ୍ଚେତନତ୍ଵେପି ଚାତ୍ମନଃ ସୁଖଦୁଃଖାନି ଭୂତତ୍ଵାଦନୀଶତ୍ଵାଦ୍ଵିଚାର୍ଯତେ

କାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଡ଼ ଥିବାରୁ, ଆତ୍ମା ଜଡ଼ ନୁହେଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୁଖ ଦୁଃଖ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ଅଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ।

ତଦ୍ଧ୍ଯାନଯୋଗାନୁଗତାଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଞ୍ଛକ୍ତିମୈଶ୍ଵରୀମ୍ ପାଶଵିଚ୍ଛେଦିକାଂ ସାକ୍ଷାନ୍ନିଗୂଢାଂ ସ୍ଵଗୁଣୈର୍ଭୃଶମ୍

ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହେଉଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ, ଯାହା ପାଶକୁ କାଟିଦେଉଛି, ନିଜ ଗୁଣରେ ଗୁପ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେଖିଲେ।

ତଯା ଵିଚ୍ଛିନ୍ନପାଶାସ୍ତେ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ ଶକ୍ତିମଂତଂ ମହାଦେଵମପଶ୍ଯନ୍ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷା

ସେଇ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଲେ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଯଃ କାରଣାନ୍ଯଶେଷାଣି କାଲାତ୍ମସହିତାନି ଚ ଅପ୍ରମେଯୋ ଽନଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ସକଲଂ ଯୋ ଽଧିତିଷ୍ଠତି

ଯିଏ କାଳ ଓ ଆତ୍ମା ସହିତ ସମସ୍ତ କାରଣକୁ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।

ତତଃ ପ୍ରସାଦଯୋଗେନ ଯୋଗେନ ପରମେଣ ଚ ଦୃଷ୍ଟେନ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ଦିଵ୍ଯଃ ଗତିମଵାପ୍ନୁଯୁଃ

ତାପରେ, କୃପା ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗର ଏକତା ଦ୍ୱାରା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ତସ୍ମାତ୍ସହ ତଥା ଶକ୍ତ୍ଯା ହୃଦି ପଶ୍ଯଂତି ଯେ ଶିଵମ୍ ତେଷାଂ ଶାଶ୍ଵତିକୀ ଶାଂତିର୍ନୈତରେଷାମିତି ଶ୍ରୁତିଃ

ତେଣୁ, ଏହି ଶକ୍ତି ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିରକାଳର ଶାନ୍ତି ଅଛି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।

ନ ହି ଶକ୍ତିମତଶ୍ଶକ୍ତ୍ଯା ଵିପ୍ରଯୋଗୋ ଽସ୍ତି ଜାତୁଚିତ୍ ତସ୍ମାଚ୍ଛକ୍ତେଃ ଶକ୍ତିମତସ୍ତାଦାତ୍ମ୍ଯାନ୍ନିର୍ଵୃତିର୍ଦ୍ଵଯୋଃ

ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ବି ଅଲଗା ନାହିଁ; ତେଣୁ ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିଧରଙ୍କର ଏକତା ଦ୍ୱାରା ଉଭୟଙ୍କର ମୁକ୍ତି ହୁଏ।