ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଲିଂଗମୋଂକାରମଂତ୍ରେଣ ବେରଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ତୁ ସ୍ଵଯମେଵ ହି ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯଂ ପରୈରପି

ଲିଙ୍ଗକୁ 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ବେରାକୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁହିଁକୁ ଉଚିତ ଉପଚାର ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱୟଂ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେଦୁପଚାରୈଶ୍ଚ ମତ୍ପଦଂ ସୁଲଭଂ ଭଵେତ୍ ଇତି ଶାସ୍ଯ ତଥା ଶିଷ୍ଯୌ ତତ୍ରୈଵାଂ ଽତର୍ହିତଃ ଶିଵଃ

ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ମୋର ପଦ ଲାଭ ସହଜ ହୁଏ। ଏଭଳି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶିବ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

କଥଂ ଲିଂଗଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯଂ କଥଂ ଵାତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ କଥଂ ଵା ତତ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯଂ ଦେଶେ କାଲେ ଚ କେନ ହି

ଲିଙ୍ଗ କିପରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ? ସ୍ଥାନର ଲକ୍ଷଣ କଣ? କିପରି ଏହାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, କେଉଁ ସମୟରେ, କିଏ କରିବ?

ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବୁଦ୍ଧ୍ଯତାମଵଧାନତଃ ଅନୁକୂଲେ ଶୁଭେ କାଲେ ପୁଣ୍ଯେ ତୀର୍ଥେ ତଟେ ତଥା

ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ। ଶୁଭ ଓ ଅନୁକୂଳ ସମୟରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ନଦୀ କୂଳରେ,

ଯଥେଷ୍ଟଂ ଲିଂଗମାରୋପ୍ଯଂ ଯତ୍ର ସ୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯମର୍ଚନମ୍ ପାର୍ଥିଵେନ ତଥାପ୍ଯେନଂ ତୈଜସେନ ଯଥାରୁଚି

ଯେଉଁଠାରେ ନିୟମିତ ପୂଜା ହୋଇପାରିବ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ମାଟି, ପାଥର କିମ୍ବା ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଟି ଭଲ ଲାଗେ, ସେଉଁଠି।

କଲ୍ପଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଲିଂଗଂ ପୂଜାଫଲଂ ଲଭେତ୍ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଂ ସଦ୍ଯଃ ପୂଜାଫଲପ୍ରଦମ୍

କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଲକ୍ଷଣ ଯାହାରେ ଥାଏ, ସେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ଫଳ ଦିଏ। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଯାହାରେ ଥାଏ, ସେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ତୁରନ୍ତ ପୂଜାର ଫଳ ଦିଏ।

ଚରେ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ସ୍ଥାଵରେ ସ୍ଥୂଲମେଵ ହି ସଲକ୍ଷଣଂ ସପୀଠଂ ଚ ସ୍ଥାପଯେଚ୍ଛିଵନିର୍ମିତମ୍

ଚଳିତ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ, ଅଚଳ ପାଇଁ ମୋଟା ରୂପ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଲକ୍ଷଣ ଓ ପୀଠ ସହିତ, ଶିବଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ମଂଡଲଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଵା ତ୍ରିକୋଣମଥଵା ତଥା ଖଟ୍ଵାଂଗଵନ୍ମଧ୍ଯସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଲିଂଗପୀଠଂ ମହାଫଲଂ

ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ପୀଠ ଚତୁରସ୍ର, ତ୍ରିକୋଣ କିମ୍ବା ଗଦା ଆକାର ହୋଇପାରେ, ମଧ୍ୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାଗ ସହିତ। ଏପରି ଲିଙ୍ଗ ପୀଠ ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ।

ପ୍ରଥମଂ ମୃଚ୍ଛିଲାଦିଭ୍ଯୋ ଲିଗଂ ଲୋହାଦିଭିଃ କୃତମ୍ ଯେନ ଲିଂଗଂ ତେନ ପୀଠଂ ସ୍ଥାଵରେ ହି ଵିଶିଷ୍ଯତେ

ପ୍ରଥମେ ଲିଙ୍ଗକୁ ମାଟି, ପାଥର କିମ୍ବା ଏହା ସମାନ ଜିନିଷ, କିମ୍ବା ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଜିନିଷରେ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି, ସେଉଁ ଜିନିଷରେ ପୀଠ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଅଚଳ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଲିଂଗଂ ପୀଠଂ ଚରେ ତ୍ଵେକଂ ଲିଂଗଂ ବାଣକୃତଂ ଵିନା ଲିଂଗପ୍ରମାଣଂ କର୍ତ୍ଃଣାଂ ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲମୁତ୍ତମମ୍

ଏକଟି ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ବାଣଙ୍କ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ ଛାଡ଼ି। ତିଆରି କରାଯିବା ଲିଙ୍ଗର ଠିକ୍ ମାପ ହେଉଛି ବାରଟି ଅଂଗୁଳ, ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ନ୍ଯୂନଂ ଚେତ୍ଫଲମଲ୍ପଂ ସ୍ଯାଦଧିକଂ ନୈଵ ଦୂଷ୍ଯତେ କର୍ତୁରେକାଂଗୁଲନ୍ଯୂନଂ ଚରେପି ଚ ତଥୈଵ ହି

ଯଦି ଏହା କମ୍ ହେଉଛି, ଫଳ ଅଳ୍ପ ମିଳିବ; ଯଦି ଅଧିକ ହେଉଛି, କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ତିଆରି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଅଂଗୁଳ କମ୍ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବ।

ଆଦୌ ଵିମାନଂ ଶିଲ୍ପେନ କାର୍ଯଂ ଦେଵଗଣୈର୍ଯୁତମ୍ ତତ୍ର ଗର୍ଭଗୃହେ ରମ୍ଯେ ଦୃଢେ ଦର୍ପଣସଂନିଭୋ ଭୂଷିତେ

ପ୍ରଥମେ, ଦେବତାମାନେ ଥିବା ଏକ ଶିଳ୍ପମୟ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭଗୃହ ରହିବା ଦରକାର, ଯାହା ଦର୍ପଣ ପରି ଶୋଭା ପାଏ।

ନଵରତ୍ନୈଶ୍ଚ ଦିଗ୍ଦ୍ଵାରେ ଚ ପ୍ରଧାନକୈଃ ନୀଲଂ ରକ୍ତଂ ଚ ଵୈ ଦୂର୍ଯଂ ଶ୍ଯାମଂ ମାରକତଂ ତଥା

ଚାରି ଦିଗର ଦ୍ୱାରରେ ମୁଖ୍ୟ ନବରତ୍ନ ରଖିବା ଉଚିତ: ନୀଳମଣି, ରକ୍ତମଣି, ପଗଟା, ଶ୍ୟାମ ଓ ମାରକତ ମଣି ମଧ୍ୟ।

ମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲଗୋମେଦଵଜ୍ରାଣି ନଵରତ୍ନକମ୍ ମଧ୍ଯେ ଲିଂଗଂ ମହଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନିକ୍ଷିପେତ୍ସହଵୈଦିକେ

ମୁକ୍ତା, ପବଡ଼ା, ଗୋମେଦ, ହୀରା—ଏହି ନବରତ୍ନ। ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ବେଦିକ କ୍ରିୟା ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସଂପୂଜ୍ଯ ଲିଂଗଂ ସଦ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ ପଞ୍ଚସ୍ଥାନେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଅଗ୍ନୌ ଚ ହୁତ୍ଵା ବହୁଧା ହଵିଷାସ କଲଂ ଚ ମାମ୍

ଲିଙ୍ଗକୁ ନିୟମିତ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ବିଭିନ୍ନ ହବିଷ୍ୟ ଦେଇ, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଂଶ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଗୁରୁମାଚାର୍ଯମର୍ଥୈଃ କାମୈଶ୍ଚ ବାଂଧଵମ୍ ଦଦ୍ଯାଦୈଶ୍ଵର୍ଯମର୍ଥିଭ୍ଯୋ ଜଡମପ୍ଯଜଡଂ ତଥା

ଗୁରୁ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦେଇ, ବାନ୍ଧବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି ସେମାନେକୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେବା ଉଚିତ, ମୂଢ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ।

ସ୍ଥାଵରଂ ଜଂଗମଂ ଜୀଵଂ ସର୍ଵଂ ସଂତୋଷ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ ସୁଵର୍ଣପୂରିତେ ଶ୍ଵଭ୍ରେ ନଵରତ୍ନୈଶ୍ଚ ପୂରିତେ

ସ୍ଥାବର, ଚର, ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସୁନା ଓ ନବରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଗଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଦ୍ଯାଦି ବ୍ରହ୍ମ ଚୋଚ୍ଚାର୍ଯ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଂ ପରଂ ଶୁଭମ୍ ଉଦୀର୍ଯ ଚ ମହାମଂତ୍ରମୋଂକାରଂ ନାଦଘୋଷିତମ୍

ସଦ୍ୟାଦି ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମହାମନ୍ତ୍ର ଓଁକାର ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗଂ ତତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଲିଗଂ ପୀଠେନ ଯୋଜଯେତ୍ ଲିଂଗଂ ସପୀଠଂ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ନିତ୍ଯଲେପେନ ବଂଧଯେତ୍

ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଲିଙ୍ଗକୁ ପୀଠ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠକୁ ଏକାଠି ରଖି, ସ୍ଥାୟୀ ଲେପ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର।

ଏଵଂ ବେରଂ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯଂ ତତ୍ରୈଵ ପରମଂ ଶୁଭମ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ବେରଂ ତୁ ଉତ୍ସଵାର୍ଥଂ ଵହିସ୍ତଥା

ଏଭଳି ଭାବେ, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ବାହାରେ ନେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।

ବେରଂ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ସାଧୁଭିଃ ପୂଜିତଂ ତୁ ଵା ଏଵଂ ଲିଂଗେ ଚ ବେରେ ଚ ପୂଜା ଶିଵପଦପ୍ରଦା

ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଗୁରୁମାନେଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା କିମ୍ବା ସାଧୁମାନେ ପୂଜା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିବ। ଏଭଳି ଭାବେ, ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଦୁହିଁର ପୂଜା ଶିବପଦ ଦେଇଥାଏ।

ପୁନଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ଥାଵରଂ ଜଂଗମଂ ତଥା ସ୍ଥାଵରଂ ଲିଂଗମିତ୍ଯାହୁସ୍ତରୁଗୁଲ୍ମାଦିକଂ ତଥା

ପୁଣି, ଏହାକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ: ସ୍ଥାବର ଓ ଚର। ସ୍ଥାବର ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଗଛ, ଝାଡ଼ି ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।

ଜଂଗମଂ ଲିଂଗମିତ୍ଯାହୁଃ କୃମିକୀଟାଦିକଂ ତଥା ସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଜଂଗମସ୍ଯ ଚ ତର୍ପଣମ୍

ଚରକୁ ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେପରି କୀଟ, ପୋକା ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ସ୍ଥାବର ପାଇଁ ସେବା, ଚର ପାଇଁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ।

ତତ୍ତତ୍ସୁଖାନୁରାଗେଣ ଶିଵପୂଜାଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ପୀଠମଂବାମଯଂ ସର୍ଵଂ ଶିଵଲିଂଗଂ ଚ ଚିନ୍ମଯମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ସୁଖପାଇଁ ଆସକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ପୀଠ ସମସ୍ତେ ମାୟାମୟ, ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେତନାମୟ।

ଯଥା ଦେଵୀମୁମାମଂକେ ଧୃତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତି ଶଂକରଃ ତଥା ଲିଂଗମିଦଂ ପୀଠଂ ଧୃତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତି ସଂତତମ୍

ଯେପରି ଶଙ୍କର ଦେବୀ ଉମାଙ୍କୁ ଆଂକ ଉପରେ ଧରି ରହନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସଦା ପୀଠକୁ ଧରି ରହିଥାଏ।

ଏଵଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ମହାଲିଂଗଂ ପୂଜଯେଦୁପଚାରକୈଃ ନିତ୍ଯପୂଜା ଯଥା ଶକ୍ତିଧ୍ଵଜାଦିକରଣଂ ତଥା

ଏଭଳି ଭାବେ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ନିତ୍ୟ ପୂଜା ଯେତେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଧ୍ୱଜ ଉତ୍ଥାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ପରି କରିବା ଦରକାର।

ଇତି ସଂସ୍ଥାପଯେଲ୍ଲିଂଗଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛିଵପଦପ୍ରଦମ୍ ଅଥଵା ଚରଲିଂଗଂ ତୁ ଷୋଡଶୈରୁପଚାରକୈଃ

ଏଭଳି ଭାବେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସକ୍ଷାତ୍ ଶିବପଦ ଦେଇଥାଏ। କିମ୍ବା, ଚରଲିଙ୍ଗ ହେଲେ, ଷୋଳ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କ୍ରମାଚ୍ଛିଵପଦପ୍ରଦମ୍ ଆଵାହନଂ ଚାସନଂ ଚ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପାଦ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ

ଯେଉଁଠି ଶିବପଦ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ଯଥାନିୟମ ଏବଂ ଅନୁକ୍ରମରେ ଆବାହନ, ଆସନ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତଦଂଗାଚମନଂ ଚୈଵ ସ୍ନାନମଭ୍ଯଂଗପୂର୍ଵକମ୍ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଗଂଧଂ ତଥା ପୁଷ୍ପଂ ଧୂପଂ ଦୀପଂ ନିଵେଦନମ୍

ତାପରେ ଅଙ୍ଗାଚମନ, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ, ଜମା କପଡ଼ା, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭୋଜନ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।