ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଶିଵସ୍ସଦାଶିଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶିଵା ସା ଚ ମନୋନ୍ମନୀ ଶିଵୋ ମହେଶ୍ଵରୋ ଜ୍ଞେଯଃ ଶିଵା ମାଯେତି କଥ୍ଯତେ

ଶିବଙ୍କୁ ସଦାଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଶିବାଙ୍କୁ ମନୋନ୍ମନୀ ବୋଲି; ଶିବ ମହେଶ୍ୱର ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ, ଶିବାଙ୍କୁ ମାୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପୁରୁଷଃ ପରମେଶାନଃ ପ୍ରକୃତିଃ ପରମେଶ୍ଵରୀ ରୁଦ୍ରୋ ମହେଶ୍ଵରସ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ରୁଦ୍ରାଣୀ ରୁଦ୍ରଵଲ୍ଲଭା

ପୁରୁଷ ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱର, ପ୍ରକୃତି ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱରୀ; ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ମହେଶ୍ୱର, ରୁଦ୍ରାଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରପ୍ରିଯା ବ୍ରହ୍ମା ଶିଵୋ ଯଦା ସ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରିଯା

ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

ଭାସ୍କରୋ ଭଗଵାଞ୍ଛଂଭୁଃ ପ୍ରଭା ଭଗଵତୀ ଶିଵା ମହେଂଦ୍ରୋ ମନ୍ମଥାରାତିଃ ଶଚୀ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରକନ୍ଯକା

ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ, ତାଙ୍କ ଆଲୋକ ହେଉଛି ଭଗବତୀ ଶିବା; ମହେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି କାମର ଶତ୍ରୁ, ଶଚୀ ହେଉଛନ୍ତି ପାହାଡ଼ର ଜନ୍ମ।

ଜାତଵେଦା ମହାଦେଵଃ ସ୍ଵାହା ଶର୍ଵାର୍ଧଦେହିନୀ ଯମସ୍ତ୍ରିଯଂବକୋ ଦେଵସ୍ତତ୍ପ୍ରିଯା ଗିରିକନ୍ଯକା

ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ମହାଦେବ, ସ୍ୱାହା ହେଉଛନ୍ତି ଶର୍ବଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ; ଯମ ହେଉଛନ୍ତି ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦେବ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଉଛନ୍ତି ପାହାଡ଼ର ଝିଅ।

ନିରୃତିର୍ଭଗଵାନୀଶୋ ନୈରୃତୀ ନଗନଂଦନୀ ଵରୁଣୋ ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରୋ ଵାରୁଣୀ ଭୂଧରାତ୍ମଜା

ନିରୃତି ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଈଶ, ନୈରୃତୀ ହେଉଛନ୍ତି ପାହାଡ଼ର ଝିଅ; ବରୁଣ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ବାରୁଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ପାହାଡ଼ର ଝିଅ।

ବାଲେଂଦୁଶେଖରୋ ଵାଯୁଃ ଶିଵା ଶିଵମନୋହରା ଯକ୍ଷୋ ଯଜ୍ଞଶିରୋହର୍ତା ଋଦ୍ଧିର୍ହିମଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜା

ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶିରେ ରଖିଥିବା, ଶିବ ଓ ଶିବା ମନୋହର; ଯକ୍ଷ ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ କଟିଥିବା, ଋଦ୍ଧି ହେଉଛନ୍ତି ହିମପାହାଡ଼ର ଝିଅ।

ଚଂଦ୍ରାର୍ଧଶେଖରଶ୍ଚଂଦ୍ରୋ ରୋହିଣୀ ରୁଦ୍ରଵଲ୍ଲଭା ଈଶାନଃ ପରମେଶାନସ୍ତଦାର୍ଯା ପରମେଶ୍ଵରୀ

ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧ ଶିରେ ରଖିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର, ରୋହିଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ଈଶାନ ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱର, ତାଙ୍କ ଆର୍ଯ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱରୀ।

ଅନଂତଵଲଯୋ ଽନଂତୋ ହ୍ଯନଂତାନଂତଵଲ୍ଲଭା କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରଃ କାଲାରିଃ କାଲୀ କାଲାଂତକପ୍ରିଯା

ଅନନ୍ତ, ଅନେକ ବାଙ୍ଗି ରଖିଥିବା, ଅନନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଅନନ୍ତ; କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି କାଳର ଶତ୍ରୁ, କାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି କାଳାନ୍ତକଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

ପୁରୁଷାଖ୍ଯୋ ମନୁଶ୍ଶଂଭୁଃ ଶତରୂପା ଶିଵପ୍ରିଯା ଦକ୍ଷସ୍ସାକ୍ଷାନ୍ମହାଦେଵଃ ପ୍ରସୂତିଃ ପରମେଶ୍ଵରୀ

ପୁରୁଷ ନାମରେ ମନୁ ଓ ଶମ୍ଭୁ; ଶତରୂପା ହେଉଛନ୍ତି ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ଦକ୍ଷ ହେଉଛନ୍ତି ମହାଦେବ, ପ୍ରସୂତି ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱରୀ।

ରୁଚିର୍ଭଵୋ ଭଵାନୀ ଚ ବୁଧୈରାକୂତିରୁଚ୍ଯତେ ଭୃଗୁର୍ଭଗାକ୍ଷିହା ଦେଵଃ ଖ୍ଯାତିସ୍ତ୍ରିନଯନପ୍ରିଯା

ରୁଚି ହେଉଛନ୍ତି ଭବ, ଭବାନୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଆକୂତି ଭାବେ କୁହନ୍ତି; ଭୃଗୁ ହେଉଛନ୍ତି ଭାଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ଦେବ, ଖ୍ୟାତି ହେଉଛନ୍ତି ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

ମରୀଚିଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରଃ ସଂଭୂତିଶ୍ଶର୍ଵଵଲ୍ଲଭା ଗଂଗାଧରୋ ଽଂଗିରା ଜ୍ଞେଯଃ ସ୍ମୃତିଃ ସାକ୍ଷାଦୁମା ସ୍ମୃତା

ମରୀଚି ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ସମ୍ଭୂତି ହେଉଛନ୍ତି ଶର୍ବଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରା ଭାବେ ଜଣାଯାଏ, ସ୍ମୃତି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉମା।

ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ଶଶଭୃନ୍ମୌଲିଃ ପ୍ରୀତିଃ କାଂତା ପିନାକିନଃ ପୁଲହସ୍ତ୍ରିପୁରଧ୍ଵଂସୀ ତତ୍ପ୍ରିଯା ତୁ ଶିଵପ୍ରିଯା

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରେ ରଖିଥିବା, ପ୍ରୀତି ହେଉଛନ୍ତି ପିନାକୀଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ପୁଲହ ହେଉଛନ୍ତି ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଉଛନ୍ତି ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

କ୍ରତୁଧ୍ଵଂସୀ କ୍ରତୁଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଂନତିର୍ଦଯିତା ଵିଭୋଃ ତ୍ରିନେତ୍ରୋ ଽତ୍ରିରୁମା ସାକ୍ଷାଦନସୂଯା ସ୍ମୃତା ବୁଧୈଃ

ଯିଏ ୟଜ୍ଞକୁ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି, ସେଠି ୟଜ୍ଞ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଭକ୍ତି ହେଉଛି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରିୟ; ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଯିଏ, ସେଠି ତିନି ଚକ୍ଷୁ ନୁହଁନ୍ତି; ଉମା ନିଜେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଅନସୂୟା ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

କଶ୍ଯପଃ କାଲହା ଦେଵୋ ଦେଵମାତା ମହେଶ୍ଵରୀ ଵସିଷ୍ଠୋ ମନ୍ମଥାରାତିର୍ଦେଵୀ ସାକ୍ଷାଦରୁଂଧତୀ

କଶ୍ୟପ ହେଉଛନ୍ତି କାଳର ନାଶକ ଦେବତା; ଦେବତାମାନଙ୍କର ମାଆ ହେଉଛନ୍ତି ମହେଶ୍ୱରୀ; ବଶିଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି କାମଦେବଙ୍କ ଶତ୍ରୁ; ଦେବୀ ନିଜେ ଅରୁଣ୍ଧତୀ ଭାବେ ପ୍ରକଟ।

ଶଂକରଃ ପୁରୁଷାସ୍ସର୍ଵେ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ସର୍ଵା ମହେଶ୍ଵରୀ ସର୍ଵେ ସ୍ତ୍ରୀପୁରୁଷାସ୍ତସ୍ମାତ୍ତଯୋରେଵ ଵିଭୂତଯଃ

ଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ; ସମସ୍ତ ନାରୀ ମହେଶ୍ୱରୀ; ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ତାଙ୍କ ଦୁଇଝଣଙ୍କର ଅଂଶ।

ଵିଷଯୀ ଭଗଵାନୀଶୋ ଵିଷଯଃ ପରମେଶ୍ଵରୀ ଶ୍ରାଵ୍ଯଂ ସର୍ଵମୁମାରୂପଂ ଶ୍ରୋତା ଶୂଲଵରାଯୁଧଃ

ଭଗବାନ୍ ହେଉଛନ୍ତି ଭୋଗକର୍ତ୍ତା; ପରମେଶ୍ୱରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଭୋଗ୍ୟ; ଯେଉଁ ସବୁ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ସେ ସବୁ ଉମାଙ୍କର ରୂପ; ଶ୍ରୋତା ହେଉଛନ୍ତି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ।

ପ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଵସ୍ତୁଜାତଂ ତୁ ଧତ୍ତେ ଶଂକରଵଲ୍ଲଭା ପ୍ରଷ୍ଟା ସ ଏଵ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ବାଲଚନ୍ଦ୍ରାଵତଂସକଃ

ଯେଉଁ ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବ, ସେ ସବୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଶିରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରିଥିବା।

ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଵସ୍ତୁରୂପଂ ତୁ ବିଭର୍ତି ଵକ୍ତଵଲ୍ଲଭା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଦେଵଃ ଶଶିଖଂଡଶିଖାମଣିଃ

ଯେଉଁ ସବୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସେ ସବୁ ବକ୍ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଦର୍ଶକ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱର ଈଶ୍ୱର, ଶିରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଥିବା ଦେବତା।

ରସଜାତଂ ମହାଦେଵୀ ଦେଵୋ ରସଯିତା ଶିଵଃ ପ୍ରେଯଜାତଂ ଚ ଗିରିଜା ପ୍ରେଯାଂଶ୍ଚୈଵ ଗରାଶନଃ

ସମସ୍ତ ରସର ମୂଳ ହେଉଛନ୍ତି ମହାଦେବୀ; ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ରସ ଉପଭୋକ୍ତା; ପ୍ରେମର ମୂଳ ହେଉଛନ୍ତି ଗିରିଜା; ପ୍ରେମ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ହେଉଛନ୍ତି ଗିରିଶ।

ମଂତଵ୍ଯଵସ୍ତୁତାଂ ଧତ୍ତେ ସଦା ଦେଵୀ ମହେଶ୍ଵରୀ ମଂତା ସ ଏଵ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ମହାଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଯାହାକୁ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ, ସେ ଦଶା ସଦା ଦେବୀ ମହେଶ୍ୱରୀ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର।

ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯଵସ୍ତୁରୂପଂ ତୁ ବିଭର୍ତି ଭଵଵଲ୍ଲଭା ଦେଵସ୍ସ ଏଵ ଭଗଵାନ୍ବୋଦ୍ଧା ମୁଗ୍ଧେନ୍ଦୁଶେଖରଃ

ଯାହାକୁ ବୁଝିବାଯୋଗ୍ୟ, ସେ ଦଶା ଭବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଦେବତା ନିଜେ ଜ୍ଞାନୀ, ମୃଦୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶିରେ ଧାରଣ କରିଥିବା।

ପ୍ରାଣଃ ପିନାକୀ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରାଣସ୍ଥିତିସ୍ତୁ ସର୍ଵେଷାମଂବିକା ଚାଂବୁରୂପିଣୀ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ହେଉଛନ୍ତି ପିନାକଧାରୀ ପ୍ରଭୁ; ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରାଣରେ ଥିବା ଅବସ୍ଥା ହେଉଛନ୍ତି ଅମ୍ବିକା, ଜଳର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା।

ବିଭର୍ତି କ୍ଷେତ୍ରତାଂ ଦେଵୀ ତ୍ରିପୁରାଂତକଵଲ୍ଲଭା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞତ୍ଵଂ ତଦା ଧତ୍ତେ ଭଗଵାନଂତକାଂତକଃ

ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦେବୀ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ନାଶକ ଭଗବାନ୍ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଅହଃ ଶୂଲାଯୁଧୋ ଦେଵଃ ଶୂଲପାଣିପ୍ରିଯା ନିଶା ଆକାଶଃ ଶଂକରୋ ଦେଵଃ ପୃଥିଵୀ ଶଂକରପ୍ରିଯା

ଦିନ ହେଉଛନ୍ତି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତା; ରାତି ହେଉଛନ୍ତି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ଆକାଶ ହେଉଛନ୍ତି ଶଙ୍କର ଦେବ; ପୃଥିବୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

ସମୁଦ୍ରୋ ଭଗଵାନୀଶୋ ଵେଲା ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରକନ୍ଯକା ଵୃକ୍ଷୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜୋ ଦେଵୋ ଲତା ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରପ୍ରିଯା

ସମୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭୁ; କୂଳ ହେଉଛନ୍ତି ପାହାଡ଼ର ଝିଅ; ଗଛ ହେଉଛନ୍ତି ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବ; ଲତା ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

ପୁଂଲ୍ଲିଂଗମଖିଲଂ ଧତ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ପୁରଶାସନଃ ସ୍ତ୍ରିଲିଂଗଂ ଚାଖିଲଂ ଧତ୍ତେ ଦେଵୀ ଦେଵମନୋରମା

ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରନ୍ତି ପୁରୀର ଶାସକ ଭଗବାନ୍; ସମସ୍ତ ନାରୀ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଦେବମନୋରମା ଦେବୀ।

ଶବ୍ଦଜାଲମଶେଷଂ ତୁ ଧତ୍ତେ ସର୍ଵସ୍ଯ ଵଲ୍ଲଭା ଅର୍ଥସ୍ଵରୂପମଖିଲଂ ଧତ୍ତେ ମୁଗ୍ଧେନ୍ଦୁଶେଖରଃ

ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦର ଜାଲ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ମୃଦୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶିରେ ଥିବା ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ଅର୍ଥର ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ପଦାର୍ଥସ୍ଯ ଯା ଯା ଶକ୍ତିରୁଦାହୃତା ସା ସା ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀ ଦେଵୀ ସ ସ ସର୍ଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ମହେଶ୍ୱର।