ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନମୋ ନିଷ୍କଲରୂପାଯ ନମୋ ନିଷ୍କଲତେଜସେ ନମଃ ସକଲନାଥାଯ ନମସ୍ତେ ସକଲାତ୍ମନେ

ଅରୂପ ନିଜର ଶ୍ରୀଚରଣକୁ ନମସ୍କାର; ଅରୂପ ତେଜକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ରୂପର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତର ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।

ପ୍ରଣଵଵାଚ୍ଯାଯ ନମଃ ପ୍ରଣଵଲିଂଗିନେ ନମଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିକର୍ତ୍ରେ ଚ ନମଃ ପଞ୍ଚମୁଖାଯତେ

ଓଁ ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଯିଏ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଓଁ ଆକାର ଲିଙ୍ଗ ଯାହାର ରୂପ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାହା ପରେ ଯାହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ଯିଏ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପାଯ ପଞ୍ଚ କୃତ୍ଯାଯତେ ନମଃ ଆତ୍ମନେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ତୁଭ୍ଯମନଂତଗୁଣଶକ୍ତଯେ

ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଯିଏ, ପାଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଅନେକ ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତି ଯାହାର, ସେ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା, ପରମ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ସକଲାକଲରୂପାଯ ଶଂଭଵେ ଗୁରଵେ ନମଃ ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ଗୁରୁଂ ପଦ୍ଯୈର୍ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚ ନେମତୁଃ

ସମସ୍ତ ରୂପ ଓ ନିରାକାର ଯିଏ, ସେ ଶମ୍ଭୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଏଭଳି ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମଣ୍ଡିଆ ହେଲେ।

ଵତ୍ସକୌ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ କଥିତଂ ଦର୍ଶିତଂ ଚ ଵାମ୍ ଜପତଂ ପ୍ରଣଵଂ ମଂତ୍ରଂ ଦେଵୀଦିଷ୍ଟଂ ମଦାତ୍ମକମ୍

ପ୍ରିୟ ଛୁଆମାନେ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମକୁ ବୁଝାଇ ଓ ଦେଖାଇଦେଲି। ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଓ ମୋର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।

ଜ୍ଞାନଂ ଚ ସୁସ୍ଥିରଂ ଭାଗ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ଆର୍ଦ୍ରାଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତଜ୍ଜାପ୍ଯଂ ତ୍ଵକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ଭାଗ୍ୟ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କିଛି ଶାଶ୍ୱତ ହୁଏ। ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଥିବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ।

ସୂର୍ଯଗତ୍ଯା ମହାର୍ଦ୍ରାଯାମେକଂ କୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ମୃଗଶୀର୍ଷାଂତିମୋ ଭାଗଃ ପୁନର୍ଵସ୍ଵାଦିମସ୍ତଥା

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚଳାଚଳ ସହିତ ଆର୍ଦ୍ରା ଯେତେବେଳେ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ। ମୃଗଶିରା ଶେଷ ଅଂଶ ଓ ପୁନର୍ବସୁ ଆରମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ସୁଭ ମନାଯାଏ।

ଆର୍ଦ୍ରାସମଃ ସଦା ଜ୍ଞେଯଃ ପୂଜାହୋମାଦିତର୍ପଣେ ଦର୍ଶନଂ ତୁ ପ୍ରଭାତେ ଚ ପ୍ରାତଃସଂଗଵକାଲଯୋଃ

ଆର୍ଦ୍ରାକୁ ସବୁବେଳେ ପୂଜା, ହୋମ ଓ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ସମାନ ମନାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ଓ ସକାଳ ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିବା ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ।

ଚତୁର୍ଦଶୀ ତଥା ଗ୍ରାହ୍ଯା ନିଶୀଥଵ୍ଯାପିନୀ ଭଵେତ୍ ପ୍ରଦୋଷଵ୍ଯାପିନୀ ଚୈଵ ପରଯୁକ୍ତା ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ଯେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବ୍ୟାପ୍ତି ରହିଥାଏ, ସେ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଦୋଷ ସମୟକୁ ଯଦି ଲାଗିଥାଏ, ତେବେ ଏହା ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ।

ଲିଂଗଂ ବେରଂ ଚ ମେତୁଲ୍ଯଂ ଯଜତାଂ ଲିଂଗମୁତ୍ତମମ୍ ତସ୍ମାଲ୍ଲିଂଗଂ ପରଂ ପୂଜ୍ଯଂ ବେରାଦପି ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ

ଲିଙ୍ଗ ଓ ବେରାକୁ ପୂଜା ପାଇଁ ସମାନ ମନାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଲିଙ୍ଗ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ତେଣୁ ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ବେରାଠାରୁ ଅଧିକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗମୋଂକାରମଂତ୍ରେଣ ବେରଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ତୁ ସ୍ଵଯମେଵ ହି ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯଂ ପରୈରପି

ଲିଙ୍ଗକୁ 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ବେରାକୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁହିଁକୁ ଉଚିତ ଉପଚାର ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱୟଂ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେଦୁପଚାରୈଶ୍ଚ ମତ୍ପଦଂ ସୁଲଭଂ ଭଵେତ୍ ଇତି ଶାସ୍ଯ ତଥା ଶିଷ୍ଯୌ ତତ୍ରୈଵାଂ ଽତର୍ହିତଃ ଶିଵଃ

ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ମୋର ପଦ ଲାଭ ସହଜ ହୁଏ। ଏଭଳି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶିବ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

କଥଂ ଲିଂଗଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯଂ କଥଂ ଵାତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ କଥଂ ଵା ତତ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯଂ ଦେଶେ କାଲେ ଚ କେନ ହି

ଲିଙ୍ଗ କିପରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ? ସ୍ଥାନର ଲକ୍ଷଣ କଣ? କିପରି ଏହାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, କେଉଁ ସମୟରେ, କିଏ କରିବ?

ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବୁଦ୍ଧ୍ଯତାମଵଧାନତଃ ଅନୁକୂଲେ ଶୁଭେ କାଲେ ପୁଣ୍ଯେ ତୀର୍ଥେ ତଟେ ତଥା

ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ। ଶୁଭ ଓ ଅନୁକୂଳ ସମୟରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ନଦୀ କୂଳରେ,

ଯଥେଷ୍ଟଂ ଲିଂଗମାରୋପ୍ଯଂ ଯତ୍ର ସ୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯମର୍ଚନମ୍ ପାର୍ଥିଵେନ ତଥାପ୍ଯେନଂ ତୈଜସେନ ଯଥାରୁଚି

ଯେଉଁଠାରେ ନିୟମିତ ପୂଜା ହୋଇପାରିବ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ମାଟି, ପାଥର କିମ୍ବା ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଟି ଭଲ ଲାଗେ, ସେଉଁଠି।

କଲ୍ପଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଲିଂଗଂ ପୂଜାଫଲଂ ଲଭେତ୍ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଂ ସଦ୍ଯଃ ପୂଜାଫଲପ୍ରଦମ୍

କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଲକ୍ଷଣ ଯାହାରେ ଥାଏ, ସେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ଫଳ ଦିଏ। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଯାହାରେ ଥାଏ, ସେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ତୁରନ୍ତ ପୂଜାର ଫଳ ଦିଏ।

ଚରେ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ସ୍ଥାଵରେ ସ୍ଥୂଲମେଵ ହି ସଲକ୍ଷଣଂ ସପୀଠଂ ଚ ସ୍ଥାପଯେଚ୍ଛିଵନିର୍ମିତମ୍

ଚଳିତ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ, ଅଚଳ ପାଇଁ ମୋଟା ରୂପ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଲକ୍ଷଣ ଓ ପୀଠ ସହିତ, ଶିବଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ମଂଡଲଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଵା ତ୍ରିକୋଣମଥଵା ତଥା ଖଟ୍ଵାଂଗଵନ୍ମଧ୍ଯସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଲିଂଗପୀଠଂ ମହାଫଲଂ

ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ପୀଠ ଚତୁରସ୍ର, ତ୍ରିକୋଣ କିମ୍ବା ଗଦା ଆକାର ହୋଇପାରେ, ମଧ୍ୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାଗ ସହିତ। ଏପରି ଲିଙ୍ଗ ପୀଠ ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ।

ପ୍ରଥମଂ ମୃଚ୍ଛିଲାଦିଭ୍ଯୋ ଲିଗଂ ଲୋହାଦିଭିଃ କୃତମ୍ ଯେନ ଲିଂଗଂ ତେନ ପୀଠଂ ସ୍ଥାଵରେ ହି ଵିଶିଷ୍ଯତେ

ପ୍ରଥମେ ଲିଙ୍ଗକୁ ମାଟି, ପାଥର କିମ୍ବା ଏହା ସମାନ ଜିନିଷ, କିମ୍ବା ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଜିନିଷରେ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି, ସେଉଁ ଜିନିଷରେ ପୀଠ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଅଚଳ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଲିଂଗଂ ପୀଠଂ ଚରେ ତ୍ଵେକଂ ଲିଂଗଂ ବାଣକୃତଂ ଵିନା ଲିଂଗପ୍ରମାଣଂ କର୍ତ୍ଃଣାଂ ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲମୁତ୍ତମମ୍

ଏକଟି ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ବାଣଙ୍କ ତିଆରି ଲିଙ୍ଗ ଛାଡ଼ି। ତିଆରି କରାଯିବା ଲିଙ୍ଗର ଠିକ୍ ମାପ ହେଉଛି ବାରଟି ଅଂଗୁଳ, ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ନ୍ଯୂନଂ ଚେତ୍ଫଲମଲ୍ପଂ ସ୍ଯାଦଧିକଂ ନୈଵ ଦୂଷ୍ଯତେ କର୍ତୁରେକାଂଗୁଲନ୍ଯୂନଂ ଚରେପି ଚ ତଥୈଵ ହି

ଯଦି ଏହା କମ୍ ହେଉଛି, ଫଳ ଅଳ୍ପ ମିଳିବ; ଯଦି ଅଧିକ ହେଉଛି, କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ତିଆରି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଅଂଗୁଳ କମ୍ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବ।

ଆଦୌ ଵିମାନଂ ଶିଲ୍ପେନ କାର୍ଯଂ ଦେଵଗଣୈର୍ଯୁତମ୍ ତତ୍ର ଗର୍ଭଗୃହେ ରମ୍ଯେ ଦୃଢେ ଦର୍ପଣସଂନିଭୋ ଭୂଷିତେ

ପ୍ରଥମେ, ଦେବତାମାନେ ଥିବା ଏକ ଶିଳ୍ପମୟ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭଗୃହ ରହିବା ଦରକାର, ଯାହା ଦର୍ପଣ ପରି ଶୋଭା ପାଏ।

ନଵରତ୍ନୈଶ୍ଚ ଦିଗ୍ଦ୍ଵାରେ ଚ ପ୍ରଧାନକୈଃ ନୀଲଂ ରକ୍ତଂ ଚ ଵୈ ଦୂର୍ଯଂ ଶ୍ଯାମଂ ମାରକତଂ ତଥା

ଚାରି ଦିଗର ଦ୍ୱାରରେ ମୁଖ୍ୟ ନବରତ୍ନ ରଖିବା ଉଚିତ: ନୀଳମଣି, ରକ୍ତମଣି, ପଗଟା, ଶ୍ୟାମ ଓ ମାରକତ ମଣି ମଧ୍ୟ।

ମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲଗୋମେଦଵଜ୍ରାଣି ନଵରତ୍ନକମ୍ ମଧ୍ଯେ ଲିଂଗଂ ମହଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନିକ୍ଷିପେତ୍ସହଵୈଦିକେ

ମୁକ୍ତା, ପବଡ଼ା, ଗୋମେଦ, ହୀରା—ଏହି ନବରତ୍ନ। ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ବେଦିକ କ୍ରିୟା ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସଂପୂଜ୍ଯ ଲିଂଗଂ ସଦ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ ପଞ୍ଚସ୍ଥାନେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଅଗ୍ନୌ ଚ ହୁତ୍ଵା ବହୁଧା ହଵିଷାସ କଲଂ ଚ ମାମ୍

ଲିଙ୍ଗକୁ ନିୟମିତ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ବିଭିନ୍ନ ହବିଷ୍ୟ ଦେଇ, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଂଶ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଗୁରୁମାଚାର୍ଯମର୍ଥୈଃ କାମୈଶ୍ଚ ବାଂଧଵମ୍ ଦଦ୍ଯାଦୈଶ୍ଵର୍ଯମର୍ଥିଭ୍ଯୋ ଜଡମପ୍ଯଜଡଂ ତଥା

ଗୁରୁ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦେଇ, ବାନ୍ଧବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି ସେମାନେକୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେବା ଉଚିତ, ମୂଢ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ।

ସ୍ଥାଵରଂ ଜଂଗମଂ ଜୀଵଂ ସର୍ଵଂ ସଂତୋଷ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ ସୁଵର୍ଣପୂରିତେ ଶ୍ଵଭ୍ରେ ନଵରତ୍ନୈଶ୍ଚ ପୂରିତେ

ସ୍ଥାବର, ଚର, ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସୁନା ଓ ନବରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଗଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଦ୍ଯାଦି ବ୍ରହ୍ମ ଚୋଚ୍ଚାର୍ଯ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଂ ପରଂ ଶୁଭମ୍ ଉଦୀର୍ଯ ଚ ମହାମଂତ୍ରମୋଂକାରଂ ନାଦଘୋଷିତମ୍

ସଦ୍ୟାଦି ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମହାମନ୍ତ୍ର ଓଁକାର ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗଂ ତତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଲିଗଂ ପୀଠେନ ଯୋଜଯେତ୍ ଲିଂଗଂ ସପୀଠଂ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ନିତ୍ଯଲେପେନ ବଂଧଯେତ୍

ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଲିଙ୍ଗକୁ ପୀଠ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠକୁ ଏକାଠି ରଖି, ସ୍ଥାୟୀ ଲେପ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର।