ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତତଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସୁସଂରବ୍ଧା ଲୋକପାଲା ମହାବଲାଃ ସସୃଜୁସ୍ତୃଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସ୍ଵାଯୁଧାନି ସହସ୍ରଶଃ

ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ସେ ତୃଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ହଜାର-ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।

ପ୍ରଜଜ୍ଜ୍ଵାଲ ମହାଵହ୍ନିଃ ପ୍ରଚଂଡଃ ପଵନୋ ଵଵୌ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧୋ ଽପାଂପତିର୍ଯଦ୍ଵତ୍ପ୍ରଲଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ତେବେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା, ଏବଂ ଜଳର ମାଲିକ ବଡ଼ ତେଜରେ ବଢ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏହି ସଂସାର ଶେଷ ହେବା ବେଳେ ହୁଏ ।

ଏଵଂ ଦେଵୈସ୍ସମାରବ୍ଧଂ ତୃଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ ଵ୍ଯର୍ଥମାସୀଦହୋ କୃଷ୍ଣ ଯକ୍ଷସ୍ଯାତ୍ମବଲେନ ଵୈ

ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତୃଣକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯକ୍ଷଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବିଫଳ ହେଲା, କୃଷ୍ଣ ।

ତଦାହ ଯକ୍ଷଂ ଦେଵେଂଦ୍ରଃ କୋ ଭଵାନିତ୍ଯମର୍ଷିତଃ ତତସ୍ସ ପଶ୍ଯତାମେଵ ତେଷାମଂତରଧାଦଥ

ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯକ୍ଷକୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ?" କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ତଦଂତରେ ହୈମଵତୀ ଦେଵୀ ଦିଵ୍ଯଵିଭୂଷଣା ଆଵିରାସୀନ୍ନଭୋରଂଗେ ଶୋଭମାନା ଶୁଚିସ୍ମିତା

ସେଇ ସମୟରେ ହିମାଳୟର ଦେବୀ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଆକାଶରେ ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଶୁଭ୍ର ହାସି ଝଲମଲାଉଥିଲା।

ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟା ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଯକ୍ଷଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ କୋ ଽସୌ ଯକ୍ଷୋ ଵିଲକ୍ଷଣଃ

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବମାନେ, ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ; ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଯକ୍ଷକୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଅସାଧାରଣ ଯକ୍ଷ କିଏ?"

ସା ଽବ୍ରଵୀତ୍ସସ୍ମିତଂ ଦେଵୀ ସ ଯୁଷ୍ମାକମଗୋଚରଃ ତେନେଦଂ ଭ୍ରମ୍ଯତେ ଚକ୍ରଂ ସଂସାରାଖ୍ଯଂ ଚରାଚରମ୍

ଦେବୀ ହସିକି କହିଲେ, "ସେ ତୁମେମାନେ ଜଣା ପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ, ଏହି ଚରାଚର ସଂସାର ଚକ୍ର ସେଉଁଠି ଘୁରୁଛି।"

ତେନାଦୌ କ୍ରିଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ ତେନ ସଂହ୍ରିଯତେ ପୁନଃ ନ ତନ୍ନିଯନ୍ତା କଶ୍ଚିତ୍ସ୍ଯାତ୍ତେନ ସର୍ଵଂ ନିଯମ୍ଯତେ

ସେଠାରେ, ସେ ଆଗରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଆଉଥରେ ତାହାକୁ ଲୟ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନିୟନ୍ତ୍ରକ ନାହିଁ—ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ମହାଦେଵୀ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧତ୍ତ ଵୈ ଦେଵାଶ୍ଚ ଵିସ୍ମିତାଃ ସର୍ଵେ ତାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ

ଏଭଳି କହି ମହାଦେବୀ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।

ଶୃଣୁ କୃଷ୍ଣ ମହେଶସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ମୂର୍ତ୍ଯାତ୍ମଭିସ୍ତତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍

କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମହେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ବିଷୟରେ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ବ୍ୟାପିଛି।

ସ ଶିଵସ୍ସର୍ଵମେଵେଦଂ ସ୍ଵକୀଯାଭିଶ୍ଚ ମୂର୍ତିଭିଃ ଅଧିତିଷ୍ଠତ୍ଯମେଯାତ୍ମା ହ୍ଯେତତ୍ସର୍ଵମନୁସ୍ମୃତମ୍

ସେ ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା ଶିବ, ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛିରେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ତାଙ୍କର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ରୁଦ୍ରୋ ମହେଶାନସ୍ସଦାଶିଵଃ ମୂର୍ତଯସ୍ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯା ଯାଭିର୍ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ତତମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ସଦାଶିବ—ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ରୂପ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପିଛି।

ଅଥାନ୍ଯାଶ୍ଚାପି ତନଵଃ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମସମାହ୍ଵଯାଃ ତନୂଭିସ୍ତାଭିରାଵ୍ଯାପ୍ତମିହ କିଂଚିନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ଏହା ସହିତ, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏହି ଦେହମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ୟାପିଛି, ଏହାଠାରୁ କିଛି ବାହାରି ନାହିଁ।

ଈଶାନଃ ପୁରୁଷୋ ଽଘୋରୋ ଵାମଃ ସଦ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଯେତାନି ଦେଵସ୍ଯ ମୂର୍ତଯଃ ପଞ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତାଃ

ଈଶାନ, ପୁରୁଷ, ଅଘୋର, ବାମ ଏବଂ ସଦ୍ୟ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଦେବତାଙ୍କର ରୂପ, ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଈଶାନାଖ୍ଯା ତୁ ଯା ତସ୍ଯ ମୂର୍ତିରାଦ୍ଯା ଗରୀଯସୀ ଭୋକ୍ତାରଂ ପ୍ରକୃତେଃ ସାକ୍ଷାତ୍କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମଧିତିଷ୍ଠତି

ଯାହାକୁ ଈଶାନ ନାମରେ କୁହାଯାଏ, ସେ ମହାନ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ରୂପ, ପ୍ରକୃତିର ଭୋକ୍ତା, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କୁ ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।

ସ୍ଥାଣୋସ୍ତତ୍ପୁରୁଷାଖ୍ଯା ଯା ମୂର୍ତିର୍ମୂର୍ତିମତଃ ପ୍ରଭୋଃ ଗୁଣାଶ୍ରଯାତ୍ମକଂ ଭୋଗ୍ଯମଵ୍ଯକ୍ତମଧିତିଷ୍ଠତି

ଯିଏ ତତ୍ପୁରୁଷ ନାମରେ ଜଣାଶୁନ୍ତି, ସେ ସ୍ଥିର ଓ ଦୃଢ଼ ରୂପ, ଗୁଣମୟ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଭୋଗ୍ୟକୁ ସେ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।

ଧର୍ମାଦ୍ଯଷ୍ଟାଂଗସଂଯୁକ୍ତଂ ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ଵଂ ପିନାକିନଃ ଅଧିତିଷ୍ଠତ୍ଯଘୋରାଖ୍ଯା ମୂର୍ତିରତ୍ଯଂତପୂଜିତା

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ୱକୁ, ପିନାକଧରୀଙ୍କ ଅତି ପୂଜିତ ଅଘୋର ନାମକ ରୂପ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।

ଵାମଦେଵାହ୍ଵଯାଂ ମୂର୍ତିଂ ମହାଦେଵସ୍ଯ ଵେଧସଃ ଅହଂକୃତେରଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀମାହୁରାଗମଵେଦିନଃ

ଯେଉଁମାନେ ଆଗମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ବିଧାତା ମହାଦେବଙ୍କ ବାମଦେବ ନାମକ ରୂପ ଅହଂକାରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ।

ସଦ୍ଯୋ ଜାତାହ୍ଵଯାଂ ମୂର୍ତିଂ ଶମ୍ଭୋରମିତଵର୍ଚସଃ ମାନସଃ ସମଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀଂ ମତିମଂତଃ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ସଦ୍ୟଜାତ ନାମକ ରୂପକୁ ମନସିକ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।

ଶ୍ରୋତ୍ରସ୍ଯ ଵାଚଃ ଶବ୍ଦସ୍ଯ ଵିଭୋର୍ଵ୍ଯୋମ୍ନସ୍ତଥୈଵ ଚ ଈଶ୍ଵରୀମୀଶ୍ଵରସ୍ଯେମାମୀଶାଖ୍ଯାଂ ହି ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଈଶାନ ନାମକ ଦେବତା ଶ୍ରବଣ, ବାକ୍, ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଆକାଶର ଅଧିପତି।

ତ୍ଵକ୍ପାଣିସ୍ପର୍ଶଵାଯୂନାମୀଶ୍ଵରୀଂ ମୂର୍ତିମୈଶ୍ଵରୀମ୍ ପୁରୁଷାଖ୍ଯଂ ଵିଦୁସ୍ସର୍ଵେ ପୁରାଣାର୍ଥଵିଶାରଦାଃ

ଯେଉଁମାନେ ପୁରାଣର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ପୁରୁଷ ନାମକ ଦେବତା ଚର୍ମ, ହାତ, ସ୍ପର୍ଶ ଏବଂ ବାୟୁର ଅଧିପତି।

ଚକ୍ଷୁଷଶ୍ଚରଣସ୍ଯାପି ରୂପସ୍ଯାଗ୍ନେସ୍ତଥୈଵ ଚ ଅଘୋରାଖ୍ଯାମଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀଂ ମୂର୍ତିମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଅଘୋର ନାମକ ଯେଉଁ ରୂପଟି, ଆଖି, ପାଦ, ରୂପ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଉପରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ରହିଛି।

ରମନାଯାଶ୍ଚ ପାଯୋଶ୍ଚ ରସସ୍ଯାପାଂ ତଥୈଵ ଚ ଈଶ୍ଵରୀଂ ଵାମଦେଵାଖ୍ଯାଂ ମୂର୍ତିଂ ତନ୍ନିରତାଂ ଵିଦୁଃ

ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଭୋଗ, ଜିଭା, ରସ ଏବଂ ପାଣି ସହ ବାମଦେବ ନାମକ ଯେଉଁ ଇଶ୍ୱରୀ ରୂପଟି ନିବିଡ଼ ଭାବେ ଲାଗିଥାଏ।

ଘ୍ରାଣସ୍ଯ ଚୈଵୋପସ୍ଥସ୍ଯ ଗଂଧସ୍ଯ ଚ ଭୁଵସ୍ତଥା ସଦ୍ଯୋ ଜାତାହ୍ଵଯାଂ ମୂର୍ତିମୀଶ୍ଵରୀଂ ସଂପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ସଦ୍ୟୋଜାତ ନାମକ ଇଶ୍ୱରୀ ରୂପଟି ଘ୍ରାଣ, ଉପସ୍ଥ, ଗନ୍ଧ ଏବଂ ଭୂମି ଉପରେ ଅଧିପତି ଭାବେ ରହିଛି।

ମୂର୍ତଯଃ ପଞ୍ଚ ଦେଵସ୍ଯ ଵଂଦନୀଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ଶ୍ରେଯୋର୍ଥିଭିର୍ନରୈର୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରେଯସାମେକହେତଵଃ

ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ପଞ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପକୁ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ର ଏକମାତ୍ର କାରଣ।

ତସ୍ଯ ଦେଵାଦିଦେଵସ୍ଯ ମୂର୍ତ୍ଯଷ୍ଟକମଯଂ ଜଗତ୍ ତସ୍ମିନ୍ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଥିତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ସୂତ୍ରେ ମଣିଗଣା ଇଵ

ସେଇ ଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଆଠଟି ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଗଠିତ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହିଛି, ଯେପରି ମଣିଗୁଡ଼ିକ ଦାଗାରେ ଗୋଟିଏଠି ରହିଥାଏ।

ଈଶାନଶ୍ଚ ମହାଦେଵୋ ମୂର୍ତଯଶ୍ଚାଷ୍ଟ ଵିଶ୍ରୁତାଃ

ଇଶାନ ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କର ଏହି ଆଠଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୂପ ଘୋଷିତ।

ଭୂମ୍ଯଂଭୋଗ୍ନିମରୁଦ୍ଵ୍ଯୋମକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାର୍କନିଶାକରାଃ ଅଧିଷ୍ଠିତା ମହେଶସ୍ଯ ଶର୍ଵାଦ୍ଯୈରଷ୍ଟମୂର୍ତିଭିଃ

ଭୂମି, ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏହି ସବୁ ମହେଶଙ୍କ ଶର୍ବ ଆଦି ଆଠଟି ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ।

ଚରାଚରାତ୍ମକଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଧତ୍ତେ ଵିଶ୍ଵଂଭରାତ୍ମିକା ଶାର୍ଵୀର୍ଶିଵାହ୍ଵଯା ମୂର୍ତିରିତି ଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯଃ

ଶାର୍ବୀ ନାମକ ଏବଂ ଶିବ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଯେଉଁ ରୂପଟି, ସେଇ ଚଳାଚଳ ମିଶିଥିବା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିଛି, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ମତ।