ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵର୍ତମାନାନ୍ଯତୀତାନି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯପି କୃତ୍ସ୍ନଶଃ ଦିଶଶ୍ଚ ଵିଦିଶଶ୍ଚୈଵ କାଲଭେଦାଃ କଲାଦଯଃ

ଏବେ ଅଛି, ଗତ ହୋଇଛି, ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି—ସମସ୍ତ ଜିନିଷ; ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗ, କାଳର ବିଭାଗ ଓ ତାହାର ଅଂଶ—

ଯଚ୍ଚ କିଂଚିଜ୍ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶ୍ରୂଯତେ ଽପି ଵା ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଂକରସ୍ଯାଜ୍ଞା ବଲେନ ସମଧିଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ସେସବୁ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଶକ୍ତିରେ ଏହିପରି ଭାବରେ ରହିଛି ।

ଆଜ୍ଞାବଲାତ୍ତସ୍ଯ ଧରା ସ୍ଥିତେହ ଧରାଧରା ଵାରିଧରାଃ ସମୁଦ୍ରାଃ ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣାଃ ଶକ୍ରମୁଖାଶ୍ଚ ଦେଵାଃ ସ୍ଥିରଂ ଚିରଂ ଵା ଚିଦଚିଦ୍ଯଦସ୍ତି

ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ମେଘ, ସମୁଦ୍ର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳ, ଜଡ କିମ୍ବା ଚେତନ, ସବୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅଟୁଟ ରହିଛି ।

ଅତ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ କୃଷ୍ଣ ଶଂଭୋରମିତକର୍ମଣଃ ଆଜ୍ଞାକୃତଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଶ୍ରୁତିମୁଖେ ମଯା

କୃଷ୍ଣ, ଶିବଙ୍କର ଅସୀମ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ । ଏହି କଥା ମୁଁ ବେଦର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି, ତୁମେ ଏହା ଶୁଣ ।

ପୁରା କିଲ ସୁରାଃ ସେଂଦ୍ରା ଵିଵଦଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଅସୁରାନ୍ସମରେ ଜିତ୍ଵା ଜେତାହମହମିତ୍ଯୁତ

ପୁର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆପସରେ ବିବାଦ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଦେମନମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, 'ମୁଁ ଜିତିଛି', 'ନାହିଁ, ମୁଁ ଜିତିଛି' ବୋଲି ଗର୍ବ କରିଥିଲେ ।

ତଦା ମହେଶ୍ଵରସ୍ତେଷାଂ ମଧ୍ଯତୋ ଵରଵେଷଧୃକ୍ ସ୍ଵଲକ୍ଷଣୈର୍ଵିହୀନାଂଗଃ ସ୍ଵଯଂ ଯକ୍ଷ ଇଵାଭଵତ୍

ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯାହାରେ କୌଣସି ବିଶେଷ ଚିହ୍ନ ନଥିଲା, ସେ ନିଜେ ଏକ ଯକ୍ଷ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ।

ସ ତାନାହ ସୁରାନେକଂ ତୃଣମାଦାଯ ଭୂତଲେ ଯ ଏତଦ୍ଵିକୃତଂ କର୍ତୁଂ କ୍ଷମତେ ସ ତୁ ଦୈତ୍ଯଜିତ୍

ସେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଏକ ତୃଣ ଭୂମିରୁ ଉଠାଇ କହିଲେ, 'ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ, ସେ ଦେବମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଛି।'

ଯକ୍ଷସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଜ୍ରପାଣିଃ ଶଚୀପତିଃ କିଂଚିତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିହସ୍ଯୈନଂ ତୃଣମାଦାତୁମୁଦ୍ଯତଃ

ଯକ୍ଷଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବଜ୍ରପାଣି, ଶଚୀଙ୍କର ପତି, କିଛି ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ହସିଲେ ଏବଂ ସେ ତୃଣଟି ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ନ ତତ୍ତୃଣମୁପଦାତୁଂ ମନସାପି ଚ ଶକ୍ଯତେ ଯଥା ତଥାପି ତଚ୍ଛେତ୍ତୁଂ ଵଜ୍ରଂ ଵଜ୍ରଧରୋ ଽସୃଜତ୍

ସେ ତୃଣଟିକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହାତରେ ଧରିବା ତ ଦୂର; ତଥାପି ଏହାକୁ କାଟିବା ପାଇଁ ବଜ୍ରଧାରୀ ନିଜ ବଜ୍ର ଛାଡିଦେଲେ।

ତଦ୍ଵଜ୍ରଂ ନିଜଵଜ୍ରେଣ ସଂସୃଷ୍ଟମିଵ ସର୍ଵତଃ ତୃଣେନାଭିହତଂ ତେନ ତିର୍ଯଗଗ୍ରଂ ପପାତ ହ

ସେ ଅସ୍ତ୍ରଟି, ଯକ୍ଷଙ୍କର ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଠିକ୍ ମିଶିଗଲା, ଏବଂ ସେ ତୃଣଟି ଦ୍ୱାରା ଏପଟେ ସେପଟେ ଆଘାତ ପାଇ, ତଳକୁ ଢଳିଗଲା ।

ତତଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସୁସଂରବ୍ଧା ଲୋକପାଲା ମହାବଲାଃ ସସୃଜୁସ୍ତୃଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସ୍ଵାଯୁଧାନି ସହସ୍ରଶଃ

ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ସେ ତୃଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ହଜାର-ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।

ପ୍ରଜଜ୍ଜ୍ଵାଲ ମହାଵହ୍ନିଃ ପ୍ରଚଂଡଃ ପଵନୋ ଵଵୌ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧୋ ଽପାଂପତିର୍ଯଦ୍ଵତ୍ପ୍ରଲଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ତେବେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା, ଏବଂ ଜଳର ମାଲିକ ବଡ଼ ତେଜରେ ବଢ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏହି ସଂସାର ଶେଷ ହେବା ବେଳେ ହୁଏ ।

ଏଵଂ ଦେଵୈସ୍ସମାରବ୍ଧଂ ତୃଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ ଵ୍ଯର୍ଥମାସୀଦହୋ କୃଷ୍ଣ ଯକ୍ଷସ୍ଯାତ୍ମବଲେନ ଵୈ

ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତୃଣକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯକ୍ଷଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବିଫଳ ହେଲା, କୃଷ୍ଣ ।

ତଦାହ ଯକ୍ଷଂ ଦେଵେଂଦ୍ରଃ କୋ ଭଵାନିତ୍ଯମର୍ଷିତଃ ତତସ୍ସ ପଶ୍ଯତାମେଵ ତେଷାମଂତରଧାଦଥ

ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯକ୍ଷକୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ?" କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ତଦଂତରେ ହୈମଵତୀ ଦେଵୀ ଦିଵ୍ଯଵିଭୂଷଣା ଆଵିରାସୀନ୍ନଭୋରଂଗେ ଶୋଭମାନା ଶୁଚିସ୍ମିତା

ସେଇ ସମୟରେ ହିମାଳୟର ଦେବୀ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଆକାଶରେ ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଶୁଭ୍ର ହାସି ଝଲମଲାଉଥିଲା।

ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟା ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଯକ୍ଷଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ କୋ ଽସୌ ଯକ୍ଷୋ ଵିଲକ୍ଷଣଃ

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବମାନେ, ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ; ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଯକ୍ଷକୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଅସାଧାରଣ ଯକ୍ଷ କିଏ?"

ସା ଽବ୍ରଵୀତ୍ସସ୍ମିତଂ ଦେଵୀ ସ ଯୁଷ୍ମାକମଗୋଚରଃ ତେନେଦଂ ଭ୍ରମ୍ଯତେ ଚକ୍ରଂ ସଂସାରାଖ୍ଯଂ ଚରାଚରମ୍

ଦେବୀ ହସିକି କହିଲେ, "ସେ ତୁମେମାନେ ଜଣା ପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ, ଏହି ଚରାଚର ସଂସାର ଚକ୍ର ସେଉଁଠି ଘୁରୁଛି।"

ତେନାଦୌ କ୍ରିଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ ତେନ ସଂହ୍ରିଯତେ ପୁନଃ ନ ତନ୍ନିଯନ୍ତା କଶ୍ଚିତ୍ସ୍ଯାତ୍ତେନ ସର୍ଵଂ ନିଯମ୍ଯତେ

ସେଠାରେ, ସେ ଆଗରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଆଉଥରେ ତାହାକୁ ଲୟ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନିୟନ୍ତ୍ରକ ନାହିଁ—ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ମହାଦେଵୀ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧତ୍ତ ଵୈ ଦେଵାଶ୍ଚ ଵିସ୍ମିତାଃ ସର୍ଵେ ତାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ

ଏଭଳି କହି ମହାଦେବୀ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।

ଶୃଣୁ କୃଷ୍ଣ ମହେଶସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ମୂର୍ତ୍ଯାତ୍ମଭିସ୍ତତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍

କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମହେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କର ଅନେକ ରୂପ ବିଷୟରେ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ବ୍ୟାପିଛି।

ସ ଶିଵସ୍ସର୍ଵମେଵେଦଂ ସ୍ଵକୀଯାଭିଶ୍ଚ ମୂର୍ତିଭିଃ ଅଧିତିଷ୍ଠତ୍ଯମେଯାତ୍ମା ହ୍ଯେତତ୍ସର୍ଵମନୁସ୍ମୃତମ୍

ସେ ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା ଶିବ, ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛିରେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ତାଙ୍କର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ରୁଦ୍ରୋ ମହେଶାନସ୍ସଦାଶିଵଃ ମୂର୍ତଯସ୍ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯା ଯାଭିର୍ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ତତମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ସଦାଶିବ—ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ରୂପ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପିଛି।

ଅଥାନ୍ଯାଶ୍ଚାପି ତନଵଃ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମସମାହ୍ଵଯାଃ ତନୂଭିସ୍ତାଭିରାଵ୍ଯାପ୍ତମିହ କିଂଚିନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ଏହା ସହିତ, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏହି ଦେହମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ୟାପିଛି, ଏହାଠାରୁ କିଛି ବାହାରି ନାହିଁ।

ଈଶାନଃ ପୁରୁଷୋ ଽଘୋରୋ ଵାମଃ ସଦ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଯେତାନି ଦେଵସ୍ଯ ମୂର୍ତଯଃ ପଞ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତାଃ

ଈଶାନ, ପୁରୁଷ, ଅଘୋର, ବାମ ଏବଂ ସଦ୍ୟ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଦେବତାଙ୍କର ରୂପ, ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଈଶାନାଖ୍ଯା ତୁ ଯା ତସ୍ଯ ମୂର୍ତିରାଦ୍ଯା ଗରୀଯସୀ ଭୋକ୍ତାରଂ ପ୍ରକୃତେଃ ସାକ୍ଷାତ୍କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମଧିତିଷ୍ଠତି

ଯାହାକୁ ଈଶାନ ନାମରେ କୁହାଯାଏ, ସେ ମହାନ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ରୂପ, ପ୍ରକୃତିର ଭୋକ୍ତା, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କୁ ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।

ସ୍ଥାଣୋସ୍ତତ୍ପୁରୁଷାଖ୍ଯା ଯା ମୂର୍ତିର୍ମୂର୍ତିମତଃ ପ୍ରଭୋଃ ଗୁଣାଶ୍ରଯାତ୍ମକଂ ଭୋଗ୍ଯମଵ୍ଯକ୍ତମଧିତିଷ୍ଠତି

ଯିଏ ତତ୍ପୁରୁଷ ନାମରେ ଜଣାଶୁନ୍ତି, ସେ ସ୍ଥିର ଓ ଦୃଢ଼ ରୂପ, ଗୁଣମୟ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଭୋଗ୍ୟକୁ ସେ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।

ଧର୍ମାଦ୍ଯଷ୍ଟାଂଗସଂଯୁକ୍ତଂ ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ଵଂ ପିନାକିନଃ ଅଧିତିଷ୍ଠତ୍ଯଘୋରାଖ୍ଯା ମୂର୍ତିରତ୍ଯଂତପୂଜିତା

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ୱକୁ, ପିନାକଧରୀଙ୍କ ଅତି ପୂଜିତ ଅଘୋର ନାମକ ରୂପ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।

ଵାମଦେଵାହ୍ଵଯାଂ ମୂର୍ତିଂ ମହାଦେଵସ୍ଯ ଵେଧସଃ ଅହଂକୃତେରଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀମାହୁରାଗମଵେଦିନଃ

ଯେଉଁମାନେ ଆଗମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ବିଧାତା ମହାଦେବଙ୍କ ବାମଦେବ ନାମକ ରୂପ ଅହଂକାରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ।

ସଦ୍ଯୋ ଜାତାହ୍ଵଯାଂ ମୂର୍ତିଂ ଶମ୍ଭୋରମିତଵର୍ଚସଃ ମାନସଃ ସମଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀଂ ମତିମଂତଃ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ସଦ୍ୟଜାତ ନାମକ ରୂପକୁ ମନସିକ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।