ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଯାମାହୁସ୍ତାମସୀଂ ରୌଦ୍ରୀଂ ମୂର୍ତିମଂତକରୀଂ ହରେଃ ସୃଜତ୍ଯଶେଷମୀଶସ୍ଯ ଶାସନାଚ୍ଚତୁରାନନଃ

ଯାହାକୁ ତାମସୀ, ରୌଦ୍ରୀ ଓ ମୃତ୍ୟୁଦାୟି ହରିଙ୍କ ରୂପ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ସେହି ମୂର୍ତ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ଅନ୍ଯାଭିର୍ମୂର୍ତିଭିଃ ସ୍ଵାଭିଃ ପାତି ଚାଂତେ ନିହନ୍ତି ଚ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପାଲଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ କାଲକାଲସ୍ଯ ଶାସନାତ୍

ନିଜ ନିଜ ଅନେକ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଶେଷରେ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି; ସେ ବିଶ୍ୱକୁ କାଳକାଳଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପାଳନ କରନ୍ତି।

ସୃଜତେ ତ୍ରସତେ ଚାପି ସ୍ଵକାଭିସ୍ତନୁଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ ହରତ୍ଯଂତେ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ହରସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଶାସନାତ୍

ସେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଭୟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତିନି ଦେହରେ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି; ହରି ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ସୃଜତ୍ଯପି ଚ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତ୍ରିଧା ଭିନ୍ନସ୍ତୁ ରକ୍ଷତି କାଲଃ କରୋତି ସକଲଂ କାଲସ୍ସଂହରତି ପ୍ରଜାଃ

ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରେ; କାଳ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, କାଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।

କାଲଃ ପାଲଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ କାଲକାଲସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ତ୍ରିଭିରଂଶୈର୍ଜଗଦ୍ବିଭ୍ରତ୍ତେଜୋଭିର୍ଵୃଷ୍ଟିମାଦିଶନ୍

କାଳ କାଳକାଳଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଶ୍ୱକୁ ପାଳନ କରେ; ତିନି ଅଂଶରେ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ, ବର୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଦିଵି ଵର୍ଷତ୍ଯସୌ ଭାନୁର୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ପୁଷ୍ଣାତ୍ଯୋଷଧିଜାତାନି ଭୂତାନ୍ଯାହ୍ଲାଦଯତ୍ଯପି

ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବର୍ଷା କରେ; ସେ ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ଏହାକୁ ପୋଷଣ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।

ଦେଵୈଶ୍ଚ ପୀଯତେ ଚଂଦ୍ରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣଶାସନାତ୍ ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଅଶ୍ଵିନୌ ମରୁତସ୍ତଥା

ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବତାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପିଇଥାନ୍ତି; ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ।

ଖେଚରା ଋଷଯସ୍ସିଦ୍ଧା ଭୋଗିନୋ ମନୁଜା ମୃଗାଃ ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ କୀଟାଦ୍ଯାଃ ସ୍ଥାଵରାଣି ଚ

ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଭୋଗରେ ଲଗା ଲୋକ, ମନୁଷ୍ୟ, ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ, ଗୋମାସ, ପକ୍ଷୀ, ପୋକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୀଟ, ଏବଂ ଅଚଳ ଜୀବ ମଧ୍ୟ—

ନଦ୍ଯସ୍ସମୁଦ୍ରା ଗିରଯଃ କାନନାନି ସରାଂସି ଚ ଵେଦାଃ ସାଂଗାଶ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ମଂତ୍ରସ୍ତୋମମଖାଦଯଃ

ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଝିଲି, ବେଦ ଏବଂ ତାହାର ଅଂଶ, ଶାସ୍ତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ତୁତି ଓ ଯଜ୍ଞାଦି—

କାଲାଗ୍ନ୍ଯାଦିଶିଵାଂତାନି ଭୁଵନାନି ସହାଧିପୈଃ ବ୍ରହ୍ମାଂଡାନ୍ଯପ୍ଯସଂଖ୍ଯାନି ତେଷାମାଵରଣାନି ଚ

କାଳାଗ୍ନିରୁ ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ସହିତ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି, ଅସଂଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଆବରଣ—

ଵର୍ତମାନାନ୍ଯତୀତାନି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯପି କୃତ୍ସ୍ନଶଃ ଦିଶଶ୍ଚ ଵିଦିଶଶ୍ଚୈଵ କାଲଭେଦାଃ କଲାଦଯଃ

ଏବେ ଅଛି, ଗତ ହୋଇଛି, ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି—ସମସ୍ତ ଜିନିଷ; ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗ, କାଳର ବିଭାଗ ଓ ତାହାର ଅଂଶ—

ଯଚ୍ଚ କିଂଚିଜ୍ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶ୍ରୂଯତେ ଽପି ଵା ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଂକରସ୍ଯାଜ୍ଞା ବଲେନ ସମଧିଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ସେସବୁ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଶକ୍ତିରେ ଏହିପରି ଭାବରେ ରହିଛି ।

ଆଜ୍ଞାବଲାତ୍ତସ୍ଯ ଧରା ସ୍ଥିତେହ ଧରାଧରା ଵାରିଧରାଃ ସମୁଦ୍ରାଃ ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣାଃ ଶକ୍ରମୁଖାଶ୍ଚ ଦେଵାଃ ସ୍ଥିରଂ ଚିରଂ ଵା ଚିଦଚିଦ୍ଯଦସ୍ତି

ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ମେଘ, ସମୁଦ୍ର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳ, ଜଡ କିମ୍ବା ଚେତନ, ସବୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅଟୁଟ ରହିଛି ।

ଅତ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ କୃଷ୍ଣ ଶଂଭୋରମିତକର୍ମଣଃ ଆଜ୍ଞାକୃତଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଶ୍ରୁତିମୁଖେ ମଯା

କୃଷ୍ଣ, ଶିବଙ୍କର ଅସୀମ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ । ଏହି କଥା ମୁଁ ବେଦର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି, ତୁମେ ଏହା ଶୁଣ ।

ପୁରା କିଲ ସୁରାଃ ସେଂଦ୍ରା ଵିଵଦଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଅସୁରାନ୍ସମରେ ଜିତ୍ଵା ଜେତାହମହମିତ୍ଯୁତ

ପୁର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆପସରେ ବିବାଦ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଦେମନମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, 'ମୁଁ ଜିତିଛି', 'ନାହିଁ, ମୁଁ ଜିତିଛି' ବୋଲି ଗର୍ବ କରିଥିଲେ ।

ତଦା ମହେଶ୍ଵରସ୍ତେଷାଂ ମଧ୍ଯତୋ ଵରଵେଷଧୃକ୍ ସ୍ଵଲକ୍ଷଣୈର୍ଵିହୀନାଂଗଃ ସ୍ଵଯଂ ଯକ୍ଷ ଇଵାଭଵତ୍

ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯାହାରେ କୌଣସି ବିଶେଷ ଚିହ୍ନ ନଥିଲା, ସେ ନିଜେ ଏକ ଯକ୍ଷ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ।

ସ ତାନାହ ସୁରାନେକଂ ତୃଣମାଦାଯ ଭୂତଲେ ଯ ଏତଦ୍ଵିକୃତଂ କର୍ତୁଂ କ୍ଷମତେ ସ ତୁ ଦୈତ୍ଯଜିତ୍

ସେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଏକ ତୃଣ ଭୂମିରୁ ଉଠାଇ କହିଲେ, 'ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ, ସେ ଦେବମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଛି।'

ଯକ୍ଷସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଜ୍ରପାଣିଃ ଶଚୀପତିଃ କିଂଚିତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିହସ୍ଯୈନଂ ତୃଣମାଦାତୁମୁଦ୍ଯତଃ

ଯକ୍ଷଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବଜ୍ରପାଣି, ଶଚୀଙ୍କର ପତି, କିଛି ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ହସିଲେ ଏବଂ ସେ ତୃଣଟି ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ନ ତତ୍ତୃଣମୁପଦାତୁଂ ମନସାପି ଚ ଶକ୍ଯତେ ଯଥା ତଥାପି ତଚ୍ଛେତ୍ତୁଂ ଵଜ୍ରଂ ଵଜ୍ରଧରୋ ଽସୃଜତ୍

ସେ ତୃଣଟିକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହାତରେ ଧରିବା ତ ଦୂର; ତଥାପି ଏହାକୁ କାଟିବା ପାଇଁ ବଜ୍ରଧାରୀ ନିଜ ବଜ୍ର ଛାଡିଦେଲେ।

ତଦ୍ଵଜ୍ରଂ ନିଜଵଜ୍ରେଣ ସଂସୃଷ୍ଟମିଵ ସର୍ଵତଃ ତୃଣେନାଭିହତଂ ତେନ ତିର୍ଯଗଗ୍ରଂ ପପାତ ହ

ସେ ଅସ୍ତ୍ରଟି, ଯକ୍ଷଙ୍କର ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଠିକ୍ ମିଶିଗଲା, ଏବଂ ସେ ତୃଣଟି ଦ୍ୱାରା ଏପଟେ ସେପଟେ ଆଘାତ ପାଇ, ତଳକୁ ଢଳିଗଲା ।

ତତଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସୁସଂରବ୍ଧା ଲୋକପାଲା ମହାବଲାଃ ସସୃଜୁସ୍ତୃଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସ୍ଵାଯୁଧାନି ସହସ୍ରଶଃ

ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ସେ ତୃଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ହଜାର-ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।

ପ୍ରଜଜ୍ଜ୍ଵାଲ ମହାଵହ୍ନିଃ ପ୍ରଚଂଡଃ ପଵନୋ ଵଵୌ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧୋ ଽପାଂପତିର୍ଯଦ୍ଵତ୍ପ୍ରଲଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ତେବେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା, ଏବଂ ଜଳର ମାଲିକ ବଡ଼ ତେଜରେ ବଢ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏହି ସଂସାର ଶେଷ ହେବା ବେଳେ ହୁଏ ।

ଏଵଂ ଦେଵୈସ୍ସମାରବ୍ଧଂ ତୃଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ ଵ୍ଯର୍ଥମାସୀଦହୋ କୃଷ୍ଣ ଯକ୍ଷସ୍ଯାତ୍ମବଲେନ ଵୈ

ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ତୃଣକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯକ୍ଷଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବିଫଳ ହେଲା, କୃଷ୍ଣ ।

ତଦାହ ଯକ୍ଷଂ ଦେଵେଂଦ୍ରଃ କୋ ଭଵାନିତ୍ଯମର୍ଷିତଃ ତତସ୍ସ ପଶ୍ଯତାମେଵ ତେଷାମଂତରଧାଦଥ

ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯକ୍ଷକୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ?" କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ତଦଂତରେ ହୈମଵତୀ ଦେଵୀ ଦିଵ୍ଯଵିଭୂଷଣା ଆଵିରାସୀନ୍ନଭୋରଂଗେ ଶୋଭମାନା ଶୁଚିସ୍ମିତା

ସେଇ ସମୟରେ ହିମାଳୟର ଦେବୀ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଆକାଶରେ ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଶୁଭ୍ର ହାସି ଝଲମଲାଉଥିଲା।

ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟା ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଯକ୍ଷଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ କୋ ଽସୌ ଯକ୍ଷୋ ଵିଲକ୍ଷଣଃ

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବମାନେ, ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ; ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଯକ୍ଷକୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଅସାଧାରଣ ଯକ୍ଷ କିଏ?"

ସା ଽବ୍ରଵୀତ୍ସସ୍ମିତଂ ଦେଵୀ ସ ଯୁଷ୍ମାକମଗୋଚରଃ ତେନେଦଂ ଭ୍ରମ୍ଯତେ ଚକ୍ରଂ ସଂସାରାଖ୍ଯଂ ଚରାଚରମ୍

ଦେବୀ ହସିକି କହିଲେ, "ସେ ତୁମେମାନେ ଜଣା ପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ, ଏହି ଚରାଚର ସଂସାର ଚକ୍ର ସେଉଁଠି ଘୁରୁଛି।"

ତେନାଦୌ କ୍ରିଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ ତେନ ସଂହ୍ରିଯତେ ପୁନଃ ନ ତନ୍ନିଯନ୍ତା କଶ୍ଚିତ୍ସ୍ଯାତ୍ତେନ ସର୍ଵଂ ନିଯମ୍ଯତେ

ସେଠାରେ, ସେ ଆଗରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଆଉଥରେ ତାହାକୁ ଲୟ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନିୟନ୍ତ୍ରକ ନାହିଁ—ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ମହାଦେଵୀ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧତ୍ତ ଵୈ ଦେଵାଶ୍ଚ ଵିସ୍ମିତାଃ ସର୍ଵେ ତାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ

ଏଭଳି କହି ମହାଦେବୀ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ।