ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଯଥା ସ୍ଵଂ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ତି ନାନ୍ଯତ୍କିଂଚିଚ୍ଛିଵାଜ୍ଞଯା ଶବ୍ଦାଦଯୋପି ଗୃହ୍ଯଂତେ କ୍ରିଯନ୍ତେ ଵଚନାଦଯଃ

ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଅନ୍ୟ କିଛି କରେନାହିଁ; ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ହୁଏ, ଭାଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ।

ଅଵିଲଂଘ୍ଯା ହି ସର୍ଵେଷାମାଜ୍ଞା ଶଂଭୋର୍ଗରୀଯସୀ ଅଵକାଶମଶେଷାଣାଂ ଭୂତାନାଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି

ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅଟୁଟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅବସର ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଆକାଶଃ ପରମେଶସ୍ଯ ଶାସନାଦେଵ ସର୍ଵଗଃ ପ୍ରାଣାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ତଥା ନାମଭେଦୈରଂତର୍ବହିର୍ଜଗତ୍

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆକାଶ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି; ପ୍ରାଣ ଓ ନାମର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଅଛି।

ବିଭର୍ତି ସର୍ଵଂ ଶର୍ଵସ୍ଯ ଶାସନେନ ପ୍ରଭଞ୍ଜନଃ ହଵ୍ଯଂ ଵହତି ଦେଵାନାଂ କଵ୍ଯଂ କଵ୍ଯାଶିନାମପି

ଶର୍ବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପବନ ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କରେ; ସେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ଓ ପିତୃପିତାଙ୍କ ପାଇଁ କାବ୍ୟ ଉଠାଇ ନେଇଥାନ୍ତି।

ପାକାଦ୍ଯଂ ଚ କରୋତ୍ଯଗ୍ନିଃ ପରମେଶ୍ଵରଶାସନାତ୍ ସଂଜୀଵନାଦ୍ଯଂ ସର୍ଵସ୍ଯ କୁର୍ଵତ୍ଯାପସ୍ତଦାଜ୍ଞଯା

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଗ୍ନି ରନ୍ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ ଜଳ ସମସ୍ତ ପାଇଁ ଜୀବନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।

ଵିଶ୍ଵମ୍ଭରା ଜଗନ୍ନିତ୍ଯଂ ଧତ୍ତେ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାଜ୍ଞଯା ଦେଵାନ୍ପାତ୍ଯସୁରାନ୍ ହଂତି ତ୍ରିଲୋକମଭିରକ୍ଷତି

ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀ ସଦା ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ; ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ, ଅସୁରଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରେ।

ଆଜ୍ଞଯା ତସ୍ଯ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵୈରଲଂଘ୍ଯଯା ଆଧିପତ୍ଯମପାଂ ନିତ୍ଯଂ କୁରୁତେ ଵରୁଣସ୍ସଦା

ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଜଳର ଶାସନ କରନ୍ତି; ଭାରୁଣ ସଦା ତାହାକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି।

ପାଶୈର୍ବଧ୍ନାତି ଚ ଯଥା ଦଂଡ୍ଯାଂସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଶାସନାତ୍ ଦଦାତି ନିତ୍ଯଂ ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରୋ ଦ୍ରଵିଣଂ ଦ୍ରଵିଣେଶ୍ଵରଃ

ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦଣ୍ଡଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧିଥାନ୍ତି; ଯକ୍ଷରାଜ ସଦା ଧନର ମାଲିକ ଭାବେ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ପୁଣ୍ଯାନୁରୂପଂ ଭୂତେଭ୍ଯଃ ପୁରୁଷସ୍ଯାନୁଶାସନାତ୍ କରୋତି ସଂପଦଃ ଶଶ୍ଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚାପି ସୁମେଧସାମ୍

ପୁଣ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମ୍ପଦ ପାଆନ୍ତି, ଏହା ପୁରୁଷଙ୍କ ନିର୍ଦେଶରେ ହୁଏ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଦୀର୍ଘ ଜ୍ଞାନ ପାଆନ୍ତି।

ନିଗ୍ରହଂ ଚାପ୍ଯସାଧୂନାମୀଶାନଶ୍ଶିଵଶାସନାତ୍ ଧତ୍ତେ ତୁ ଧରଣୀଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ଶେଷଃ ଶିଵନିଯୋଗତଃ

ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅସାଧୁମାନେ ଦମିତ ହୁଅନ୍ତି; ଶେଷ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଯାମାହୁସ୍ତାମସୀଂ ରୌଦ୍ରୀଂ ମୂର୍ତିମଂତକରୀଂ ହରେଃ ସୃଜତ୍ଯଶେଷମୀଶସ୍ଯ ଶାସନାଚ୍ଚତୁରାନନଃ

ଯାହାକୁ ତାମସୀ, ରୌଦ୍ରୀ ଓ ମୃତ୍ୟୁଦାୟି ହରିଙ୍କ ରୂପ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ସେହି ମୂର୍ତ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ଅନ୍ଯାଭିର୍ମୂର୍ତିଭିଃ ସ୍ଵାଭିଃ ପାତି ଚାଂତେ ନିହନ୍ତି ଚ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପାଲଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ କାଲକାଲସ୍ଯ ଶାସନାତ୍

ନିଜ ନିଜ ଅନେକ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଶେଷରେ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି; ସେ ବିଶ୍ୱକୁ କାଳକାଳଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପାଳନ କରନ୍ତି।

ସୃଜତେ ତ୍ରସତେ ଚାପି ସ୍ଵକାଭିସ୍ତନୁଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ ହରତ୍ଯଂତେ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ହରସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଶାସନାତ୍

ସେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଭୟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତିନି ଦେହରେ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି; ହରି ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ସୃଜତ୍ଯପି ଚ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତ୍ରିଧା ଭିନ୍ନସ୍ତୁ ରକ୍ଷତି କାଲଃ କରୋତି ସକଲଂ କାଲସ୍ସଂହରତି ପ୍ରଜାଃ

ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରେ; କାଳ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, କାଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।

କାଲଃ ପାଲଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ କାଲକାଲସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ତ୍ରିଭିରଂଶୈର୍ଜଗଦ୍ବିଭ୍ରତ୍ତେଜୋଭିର୍ଵୃଷ୍ଟିମାଦିଶନ୍

କାଳ କାଳକାଳଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଶ୍ୱକୁ ପାଳନ କରେ; ତିନି ଅଂଶରେ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ, ବର୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଦିଵି ଵର୍ଷତ୍ଯସୌ ଭାନୁର୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ପୁଷ୍ଣାତ୍ଯୋଷଧିଜାତାନି ଭୂତାନ୍ଯାହ୍ଲାଦଯତ୍ଯପି

ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବର୍ଷା କରେ; ସେ ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ଏହାକୁ ପୋଷଣ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।

ଦେଵୈଶ୍ଚ ପୀଯତେ ଚଂଦ୍ରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣଶାସନାତ୍ ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଅଶ୍ଵିନୌ ମରୁତସ୍ତଥା

ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବତାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପିଇଥାନ୍ତି; ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ।

ଖେଚରା ଋଷଯସ୍ସିଦ୍ଧା ଭୋଗିନୋ ମନୁଜା ମୃଗାଃ ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ କୀଟାଦ୍ଯାଃ ସ୍ଥାଵରାଣି ଚ

ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଭୋଗରେ ଲଗା ଲୋକ, ମନୁଷ୍ୟ, ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ, ଗୋମାସ, ପକ୍ଷୀ, ପୋକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୀଟ, ଏବଂ ଅଚଳ ଜୀବ ମଧ୍ୟ—

ନଦ୍ଯସ୍ସମୁଦ୍ରା ଗିରଯଃ କାନନାନି ସରାଂସି ଚ ଵେଦାଃ ସାଂଗାଶ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ମଂତ୍ରସ୍ତୋମମଖାଦଯଃ

ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଝିଲି, ବେଦ ଏବଂ ତାହାର ଅଂଶ, ଶାସ୍ତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ତୁତି ଓ ଯଜ୍ଞାଦି—

କାଲାଗ୍ନ୍ଯାଦିଶିଵାଂତାନି ଭୁଵନାନି ସହାଧିପୈଃ ବ୍ରହ୍ମାଂଡାନ୍ଯପ୍ଯସଂଖ୍ଯାନି ତେଷାମାଵରଣାନି ଚ

କାଳାଗ୍ନିରୁ ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ସହିତ ତାଙ୍କର ଅଧିପତି, ଅସଂଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଆବରଣ—

ଵର୍ତମାନାନ୍ଯତୀତାନି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯପି କୃତ୍ସ୍ନଶଃ ଦିଶଶ୍ଚ ଵିଦିଶଶ୍ଚୈଵ କାଲଭେଦାଃ କଲାଦଯଃ

ଏବେ ଅଛି, ଗତ ହୋଇଛି, ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି—ସମସ୍ତ ଜିନିଷ; ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗ, କାଳର ବିଭାଗ ଓ ତାହାର ଅଂଶ—

ଯଚ୍ଚ କିଂଚିଜ୍ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶ୍ରୂଯତେ ଽପି ଵା ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଂକରସ୍ଯାଜ୍ଞା ବଲେନ ସମଧିଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ସେସବୁ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଶକ୍ତିରେ ଏହିପରି ଭାବରେ ରହିଛି ।

ଆଜ୍ଞାବଲାତ୍ତସ୍ଯ ଧରା ସ୍ଥିତେହ ଧରାଧରା ଵାରିଧରାଃ ସମୁଦ୍ରାଃ ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣାଃ ଶକ୍ରମୁଖାଶ୍ଚ ଦେଵାଃ ସ୍ଥିରଂ ଚିରଂ ଵା ଚିଦଚିଦ୍ଯଦସ୍ତି

ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ମେଘ, ସମୁଦ୍ର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳ, ଜଡ କିମ୍ବା ଚେତନ, ସବୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅଟୁଟ ରହିଛି ।

ଅତ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ କୃଷ୍ଣ ଶଂଭୋରମିତକର୍ମଣଃ ଆଜ୍ଞାକୃତଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଶ୍ରୁତିମୁଖେ ମଯା

କୃଷ୍ଣ, ଶିବଙ୍କର ଅସୀମ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ । ଏହି କଥା ମୁଁ ବେଦର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି, ତୁମେ ଏହା ଶୁଣ ।

ପୁରା କିଲ ସୁରାଃ ସେଂଦ୍ରା ଵିଵଦଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଅସୁରାନ୍ସମରେ ଜିତ୍ଵା ଜେତାହମହମିତ୍ଯୁତ

ପୁର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆପସରେ ବିବାଦ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଦେମନମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, 'ମୁଁ ଜିତିଛି', 'ନାହିଁ, ମୁଁ ଜିତିଛି' ବୋଲି ଗର୍ବ କରିଥିଲେ ।

ତଦା ମହେଶ୍ଵରସ୍ତେଷାଂ ମଧ୍ଯତୋ ଵରଵେଷଧୃକ୍ ସ୍ଵଲକ୍ଷଣୈର୍ଵିହୀନାଂଗଃ ସ୍ଵଯଂ ଯକ୍ଷ ଇଵାଭଵତ୍

ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯାହାରେ କୌଣସି ବିଶେଷ ଚିହ୍ନ ନଥିଲା, ସେ ନିଜେ ଏକ ଯକ୍ଷ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ।

ସ ତାନାହ ସୁରାନେକଂ ତୃଣମାଦାଯ ଭୂତଲେ ଯ ଏତଦ୍ଵିକୃତଂ କର୍ତୁଂ କ୍ଷମତେ ସ ତୁ ଦୈତ୍ଯଜିତ୍

ସେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଏକ ତୃଣ ଭୂମିରୁ ଉଠାଇ କହିଲେ, 'ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ, ସେ ଦେବମାନେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଛି।'

ଯକ୍ଷସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଜ୍ରପାଣିଃ ଶଚୀପତିଃ କିଂଚିତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିହସ୍ଯୈନଂ ତୃଣମାଦାତୁମୁଦ୍ଯତଃ

ଯକ୍ଷଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବଜ୍ରପାଣି, ଶଚୀଙ୍କର ପତି, କିଛି ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ହସିଲେ ଏବଂ ସେ ତୃଣଟି ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ନ ତତ୍ତୃଣମୁପଦାତୁଂ ମନସାପି ଚ ଶକ୍ଯତେ ଯଥା ତଥାପି ତଚ୍ଛେତ୍ତୁଂ ଵଜ୍ରଂ ଵଜ୍ରଧରୋ ଽସୃଜତ୍

ସେ ତୃଣଟିକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହାତରେ ଧରିବା ତ ଦୂର; ତଥାପି ଏହାକୁ କାଟିବା ପାଇଁ ବଜ୍ରଧାରୀ ନିଜ ବଜ୍ର ଛାଡିଦେଲେ।