ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅକାରୌତ୍ତରାତ୍ପୂର୍ଵମୁକାରଃ ପଶ୍ଚିମାନନାତ୍ ମକାରୋ ଦକ୍ଷିଣମୁଖାଦ୍ବିଂଦୁଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖତସ୍ତଥା

'ଉ' ଅକ୍ଷର ଉତ୍ତର ମୁଖରୁ, 'କ' ପଶ୍ଚିମ ମୁଖରୁ, 'ମ' ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖରୁ, ଏବଂ ବିନ୍ଦୁ ପୂର୍ବ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ନାଦୋ ମଧ୍ଯମୁଖାଦେଵଂ ପଞ୍ଚଧା ଽସୌ ଵିଜୃଂଭିତଃ ଏକୀଭୂତଃ ପୁନସ୍ତଦ୍ଵଦୋମିତ୍ଯେକାକ୍ଷରୋ ଭଵେତ୍

ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟମ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହିପରି, ଏହା ପାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ; ପୁଣି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ସେହିପରି ଏକ ଅକ୍ଷର 'ଓଁ' ହୁଏ।

ନାମରୂପାତ୍ମକଂ ସର୍ଵଂ ଵେଦଭୂତକୁଲଦ୍ଵଯମ୍ ଵ୍ଯାପ୍ତମେତେନ ମଂତ୍ରେଣ ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯୋଶ୍ଚ ବୋଧକଃ

ନାମ ଓ ରୂପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ, ବେଦର ଦୁଇ ପରିବାର, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ; ଏହା ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

ଅସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଜଜ୍ଞେ ବୋଧକଂ ସକଲସ୍ଯତତ୍ ଆକାରାଦିକ୍ରମେଣୈଵ ନକାରାଦିଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏହିଠାରୁ ପାଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ; 'ଅ' ଆରମ୍ଭରେ ଓ 'ନ' ଆରମ୍ଭରେ ଯଥାକ୍ରମରେ।

ଅସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରାଜ୍ଜାତା ମାତୃକାଃ ପଞ୍ଚଭେଦତଃ ତସ୍ମାଚ୍ଛିରଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ତ୍ରିପାଦ୍ଗାଯ ତ୍ରିରେଵ ହି

ଏହି ପାଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରୁ ପାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାତୃକା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ତେଣୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚାରିଟି ମୁଖରୁ, ତିନି ପଦ ଥିବା ଗାୟତ୍ରୀ ତିନି ଭାଗରେ ଅଛି।

ଵେଦଃ ସର୍ଵସ୍ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ତତୋ ଵୈ ମଂତ୍ରକୋଟଯଃ ତତ୍ତନ୍ମଂତ୍ରେଣ ତତ୍ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିରିତୋ ଭଵେତ୍

ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର; ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସଫଳତା, ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।

ଅନେନ ମଂତ୍ରକଂଦେନ ଭୋଗୋ ମୋକ୍ଷଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧ୍ଯତି ସକଲା ମଂତ୍ରରାଜାନଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭୋଗପ୍ରଦାଃ ଶୁଭାଃ

ଏହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ମିଳେ; ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରାଜା ସକ୍ଷାତ୍ ଶୁଭ ଭୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ପୁନସ୍ତଯୋସ୍ତତ୍ର ତିରଃ ପଟଂ ଗୁରୁଃ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ମଂତ୍ରଂ ଚ ସମାଦିଶତ୍ପରମ୍ ନିଧାଯ ତଚ୍ଛୀର୍ଷ୍ଣି କରାଂବୁଜଂ ଶନୈରୁଦଙ୍ମୁଖଂ ସଂସ୍ଥିତଯୋଃ ସହାଂବିକଃ

ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁ ସେଠାରେ ଏକ ପରଦା ଦେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ; ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ହସ୍ତ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧୀରେ ରଖି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିଥିବା ସେମାନେ ଓ ଅମ୍ବିକା ସହିତ।

ତ୍ରିରୁଚ୍ଚାର୍ଯାଗ୍ରହୀନ୍ମଂତ୍ରଂ ଯଂତ୍ରତଂତ୍ରୋକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍ ଶିଷ୍ଯୌ ଚ ତୌ ଦକ୍ଷିଣାଯାମାତ୍ମାନଂ ଚ ସମର୍ପଯତ୍

ଯନ୍ତ୍ର ଓ ତନ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏବଂ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।

ପ୍ରବଦ୍ଧହସ୍ତୌ କିଲ ତୌ ତଦଂତିକେ ତମେଵ ଦେଵଂ ଜଗତୁର୍ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍

ହସ୍ତ ବାନ୍ଧିଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେଇ ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ନମୋ ନିଷ୍କଲରୂପାଯ ନମୋ ନିଷ୍କଲତେଜସେ ନମଃ ସକଲନାଥାଯ ନମସ୍ତେ ସକଲାତ୍ମନେ

ଅରୂପ ନିଜର ଶ୍ରୀଚରଣକୁ ନମସ୍କାର; ଅରୂପ ତେଜକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ରୂପର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତର ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।

ପ୍ରଣଵଵାଚ୍ଯାଯ ନମଃ ପ୍ରଣଵଲିଂଗିନେ ନମଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିକର୍ତ୍ରେ ଚ ନମଃ ପଞ୍ଚମୁଖାଯତେ

ଓଁ ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଯିଏ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଓଁ ଆକାର ଲିଙ୍ଗ ଯାହାର ରୂପ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାହା ପରେ ଯାହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ଯିଏ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପାଯ ପଞ୍ଚ କୃତ୍ଯାଯତେ ନମଃ ଆତ୍ମନେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ତୁଭ୍ଯମନଂତଗୁଣଶକ୍ତଯେ

ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଯିଏ, ପାଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଅନେକ ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତି ଯାହାର, ସେ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା, ପରମ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ସକଲାକଲରୂପାଯ ଶଂଭଵେ ଗୁରଵେ ନମଃ ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ଗୁରୁଂ ପଦ୍ଯୈର୍ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚ ନେମତୁଃ

ସମସ୍ତ ରୂପ ଓ ନିରାକାର ଯିଏ, ସେ ଶମ୍ଭୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଏଭଳି ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମଣ୍ଡିଆ ହେଲେ।

ଵତ୍ସକୌ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ କଥିତଂ ଦର୍ଶିତଂ ଚ ଵାମ୍ ଜପତଂ ପ୍ରଣଵଂ ମଂତ୍ରଂ ଦେଵୀଦିଷ୍ଟଂ ମଦାତ୍ମକମ୍

ପ୍ରିୟ ଛୁଆମାନେ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମକୁ ବୁଝାଇ ଓ ଦେଖାଇଦେଲି। ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଓ ମୋର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।

ଜ୍ଞାନଂ ଚ ସୁସ୍ଥିରଂ ଭାଗ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ଆର୍ଦ୍ରାଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତଜ୍ଜାପ୍ଯଂ ତ୍ଵକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ଭାଗ୍ୟ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କିଛି ଶାଶ୍ୱତ ହୁଏ। ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଥିବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ।

ସୂର୍ଯଗତ୍ଯା ମହାର୍ଦ୍ରାଯାମେକଂ କୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ମୃଗଶୀର୍ଷାଂତିମୋ ଭାଗଃ ପୁନର୍ଵସ୍ଵାଦିମସ୍ତଥା

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚଳାଚଳ ସହିତ ଆର୍ଦ୍ରା ଯେତେବେଳେ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ। ମୃଗଶିରା ଶେଷ ଅଂଶ ଓ ପୁନର୍ବସୁ ଆରମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ସୁଭ ମନାଯାଏ।

ଆର୍ଦ୍ରାସମଃ ସଦା ଜ୍ଞେଯଃ ପୂଜାହୋମାଦିତର୍ପଣେ ଦର୍ଶନଂ ତୁ ପ୍ରଭାତେ ଚ ପ୍ରାତଃସଂଗଵକାଲଯୋଃ

ଆର୍ଦ୍ରାକୁ ସବୁବେଳେ ପୂଜା, ହୋମ ଓ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ସମାନ ମନାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ଓ ସକାଳ ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିବା ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ।

ଚତୁର୍ଦଶୀ ତଥା ଗ୍ରାହ୍ଯା ନିଶୀଥଵ୍ଯାପିନୀ ଭଵେତ୍ ପ୍ରଦୋଷଵ୍ଯାପିନୀ ଚୈଵ ପରଯୁକ୍ତା ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ଯେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବ୍ୟାପ୍ତି ରହିଥାଏ, ସେ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଦୋଷ ସମୟକୁ ଯଦି ଲାଗିଥାଏ, ତେବେ ଏହା ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ।

ଲିଂଗଂ ବେରଂ ଚ ମେତୁଲ୍ଯଂ ଯଜତାଂ ଲିଂଗମୁତ୍ତମମ୍ ତସ୍ମାଲ୍ଲିଂଗଂ ପରଂ ପୂଜ୍ଯଂ ବେରାଦପି ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ

ଲିଙ୍ଗ ଓ ବେରାକୁ ପୂଜା ପାଇଁ ସମାନ ମନାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଲିଙ୍ଗ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ତେଣୁ ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ବେରାଠାରୁ ଅଧିକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗମୋଂକାରମଂତ୍ରେଣ ବେରଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣ ତୁ ସ୍ଵଯମେଵ ହି ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯଂ ପରୈରପି

ଲିଙ୍ଗକୁ 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ବେରାକୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁହିଁକୁ ଉଚିତ ଉପଚାର ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱୟଂ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେଦୁପଚାରୈଶ୍ଚ ମତ୍ପଦଂ ସୁଲଭଂ ଭଵେତ୍ ଇତି ଶାସ୍ଯ ତଥା ଶିଷ୍ଯୌ ତତ୍ରୈଵାଂ ଽତର୍ହିତଃ ଶିଵଃ

ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ମୋର ପଦ ଲାଭ ସହଜ ହୁଏ। ଏଭଳି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶିବ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

କଥଂ ଲିଂଗଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯଂ କଥଂ ଵାତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ କଥଂ ଵା ତତ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯଂ ଦେଶେ କାଲେ ଚ କେନ ହି

ଲିଙ୍ଗ କିପରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ? ସ୍ଥାନର ଲକ୍ଷଣ କଣ? କିପରି ଏହାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, କେଉଁ ସମୟରେ, କିଏ କରିବ?

ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବୁଦ୍ଧ୍ଯତାମଵଧାନତଃ ଅନୁକୂଲେ ଶୁଭେ କାଲେ ପୁଣ୍ଯେ ତୀର୍ଥେ ତଟେ ତଥା

ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ। ଶୁଭ ଓ ଅନୁକୂଳ ସମୟରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ନଦୀ କୂଳରେ,

ଯଥେଷ୍ଟଂ ଲିଂଗମାରୋପ୍ଯଂ ଯତ୍ର ସ୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯମର୍ଚନମ୍ ପାର୍ଥିଵେନ ତଥାପ୍ଯେନଂ ତୈଜସେନ ଯଥାରୁଚି

ଯେଉଁଠାରେ ନିୟମିତ ପୂଜା ହୋଇପାରିବ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ମାଟି, ପାଥର କିମ୍ବା ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଟି ଭଲ ଲାଗେ, ସେଉଁଠି।

କଲ୍ପଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଲିଂଗଂ ପୂଜାଫଲଂ ଲଭେତ୍ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଂ ସଦ୍ଯଃ ପୂଜାଫଲପ୍ରଦମ୍

କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଲକ୍ଷଣ ଯାହାରେ ଥାଏ, ସେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ଫଳ ଦିଏ। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଯାହାରେ ଥାଏ, ସେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ତୁରନ୍ତ ପୂଜାର ଫଳ ଦିଏ।

ଚରେ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ସ୍ଥାଵରେ ସ୍ଥୂଲମେଵ ହି ସଲକ୍ଷଣଂ ସପୀଠଂ ଚ ସ୍ଥାପଯେଚ୍ଛିଵନିର୍ମିତମ୍

ଚଳିତ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ, ଅଚଳ ପାଇଁ ମୋଟା ରୂପ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଲକ୍ଷଣ ଓ ପୀଠ ସହିତ, ଶିବଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ମଂଡଲଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ଵା ତ୍ରିକୋଣମଥଵା ତଥା ଖଟ୍ଵାଂଗଵନ୍ମଧ୍ଯସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଲିଂଗପୀଠଂ ମହାଫଲଂ

ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ପୀଠ ଚତୁରସ୍ର, ତ୍ରିକୋଣ କିମ୍ବା ଗଦା ଆକାର ହୋଇପାରେ, ମଧ୍ୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାଗ ସହିତ। ଏପରି ଲିଙ୍ଗ ପୀଠ ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ।

ପ୍ରଥମଂ ମୃଚ୍ଛିଲାଦିଭ୍ଯୋ ଲିଗଂ ଲୋହାଦିଭିଃ କୃତମ୍ ଯେନ ଲିଂଗଂ ତେନ ପୀଠଂ ସ୍ଥାଵରେ ହି ଵିଶିଷ୍ଯତେ

ପ୍ରଥମେ ଲିଙ୍ଗକୁ ମାଟି, ପାଥର କିମ୍ବା ଏହା ସମାନ ଜିନିଷ, କିମ୍ବା ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଜିନିଷରେ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି, ସେଉଁ ଜିନିଷରେ ପୀଠ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଅଚଳ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଉପଯୁକ୍ତ।