ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନଚେତସ୍କଃ ସୁପ୍ରଣମ୍ଯ କୃତାଂଜଲିଃ ଯଯାଚେ ସ ଵରଂ ଵିପ୍ରୋ ଦେଵଦେଵାନ୍ମହେଶ୍ଵରାତ୍

ତାପରେ ଖୁସି ହୃଦୟରେ, ଗଭୀର ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକ ବର ଚାହିଲେ।

ପ୍ରସୀଦ ଦେଵଦେଵେଶ ପ୍ରସୀଦ ପରମେଶ୍ଵର ସ୍ଵଭକ୍ତିନ୍ଦେହି ପରମାନ୍ଦିଵ୍ଯାମଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀମ୍

ଦେବଦେବେଶ, ପରମେଶ୍ୱର, ଦୟା କର; ମୋତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଦିବ୍ୟ, ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଦିଅ।

ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ଦେହି ମହାଦେଵ ଦ୍ଵସମ୍ବନ୍ଧିଷୁ ମେ ସଦା ସ୍ଵଦାସ୍ଯଂ ପରମଂ ସ୍ନେହଂ ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଦା

ମହାଦେବ, ତୁମ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦିଅ; ମୋତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦାସ୍ୟ, ସ୍ନେହ ଓ ସଦା ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦିଅ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମାହର୍ଷଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ସତୁଷ୍ଟାଵ ମହାଦେଵମୁପମନ୍ଯୁର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ

ଏଭଳି କହି, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ଓ ଭାବେ ଭରିଯାଇଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଉପମନ୍ୟୁ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଦେଵଦେଵ ମହାଦେଵ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲ ପ୍ରସୀଦ କରୁଣାସିଂଧୋ ସାମ୍ବ ଶଂକର ସର୍ଵଦା

ହେ ଦେବମାନ୍ୟ ମହାଦେବ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରୁଥିବା, ଦୟାର ସାଗର, ଆମ୍ବା ସହିତ ଥିବା ଶଙ୍କର, ଦୟା କର, ସଦା ଦୟାଳୁ ହୁଅ।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଵରପ୍ରଦଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମୋପମନ୍ଯୁଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍

ଏଭଳି ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା ମହାଦେବ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ମହାମୁନି ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଵତ୍ସୋପମନ୍ଯୋ ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ସର୍ଵଂ ଦତ୍ତଂ ମଯା ହି ତେ ଦୃଢଭକ୍ତୋ ଽସି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ମଯା ଵିଜ୍ଞାସିତୋ ହ୍ଯସି

ହେ ଉପମନ୍ୟୁ, ମୁଁ ତୋତେ ଖୁସି ହେଲି। ତୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କିଛି ମୁଁ ଦେଇଛି। ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତ ଓ ବିଦ୍ୱାନ୍, ମୋ ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷିତ ହେଇଛ।

ଅଜରଶ୍ଚାମରଶ୍ଚୈଵ ଭଵ ତ୍ଵନ୍ଦୁଃଖଵର୍ଜିତଃ ଯଶସ୍ଵୀ ତେଜସା ଯୁକ୍ତୋ ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନସମନ୍ଵିତଃ

ତୁମେ ଅଜର ଓ ଅମର ହେଉ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ରୁହ, ଯଶସ୍ୱୀ, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।

ଅକ୍ଷଯା ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚୈଵ କୁଲଂ ଗୋତ୍ରଂ ଚ ତେ ସଦା ଭଵିଷ୍ଯତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଯି ଭକ୍ତିଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତୀ

ତୁମର ବନ୍ଧୁ, କୁଳ ଓ ଗୋତ୍ର ସଦା ଅବିନାଶୀ ରହିବ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଭକ୍ତି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ରହିବ।

ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ଚାଶ୍ରମେ ନିତ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ଉପକଂଠଂ ମମ ତ୍ଵଂ ଵୈ ସାନନ୍ଦଂ ଵିହରିଷ୍ଯସି

ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ମୋର ସାନିଧ୍ୟ ଦେବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ମୋ ସମ୍ନିଧିରେ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କରିବ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଭଗଵାନ୍ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭଃ ଈଶାନସ୍ସ ଵରାନ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରଃ

ଏଭଳି କହି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କୋଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭଗବାନ ଈଶାନ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ଉପମନ୍ଯୁଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ପ୍ରାପ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଵରାଦ୍ଵରାନ୍ ଜଗାମ ଜନନୀସ୍ଥାନଂ ସୁଖଂ ପ୍ରାପାଧିକଂ ଚ ସଃ

ଉପମନ୍ୟୁ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଓ ଅଧିକ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ।

ନମସ୍ସମସ୍ତସଂସାରଚକ୍ରଭ୍ରମଣହେତଵେ ଗୌରୀକୁଚତଟଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵକୁଂକୁମାଂକିତଵକ୍ଷସେ

ସମସ୍ତ ସଂସାର ଚକ୍ର ଘୂରାଣର କାରଣ, ଗୌରୀଙ୍କ ଉରସ୍ଥଳର କୁଙ୍କୁମ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଛାତିବାଳାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

ଉକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵତୋ ଲବ୍ଧପ୍ରସାଦାଦୁପମନ୍ଯୁନା ନିଯମାଦୁତ୍ଥିତୋ ଵାଯୁର୍ମଧ୍ଯେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦିଵାକରେ

ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାରେ, ଉପମନ୍ୟୁ ନିୟମ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଥିବାବେଳେ ଉଠିଲେ।

ଋଷଯଶ୍ଚାପି ତେ ସର୍ଵେ ନୈମିଷାରଣ୍ଯଵାସିନଃ ଅଥାଯମର୍ଥଃ ପ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯ ଇତି କୃତ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍

ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ସେଇ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

କୃତ୍ଵା ଯଥା ସ୍ଵକଂ କୃତ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ତେ ଯଥା ପୁରା ଭଗଵଂତମୁପାଯାଂତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସମୁପାଵିଶନ୍

ସେମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ପ୍ରତିଦିନର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଆଦର ସହିତ ବସିଲେ।

ଅଥାସୌ ନିଯମସ୍ଯାଂତେ ଭଗଵାନମ୍ବରୋଦ୍ଭଵଃ ମଧ୍ଯେ ମୁନିସଭାଯାସ୍ତୁ ଭେଜେ କୢପ୍ତଂ ଵରାସନମ୍

ନିୟମ ଶେଷରେ, ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭଗବାନ ମୁନିମାନଙ୍କ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଲେ।

ସୁଖାସନୋପଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ଵାଯୁର୍ଲୋକନମସ୍କୃତଃ ଶ୍ରୀମଦ୍ଵିଭୂତିମୀଶସ୍ଯ ହୃଦି କୃତ୍ଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍

ବାୟୁଦେବ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଇଥାନ୍ତି, ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସି, ଭଗବାନଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟ ବିଭୂତିକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।

ତଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ମହାଦେଵଂ ସର୍ଵଜ୍ଞମପରାଜିତମ୍ ଵିଭୂତିସ୍ସକଲଂ ଯସ୍ଯ ଚରାଚରମିଦଂ ଜଗତ୍

ମୁଁ ସେଇ ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତଜ୍ଞ ଓ ଅଜୟ, ଯାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ।

ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଶୁଭାଂ ଵାଣୀମୃଷଯଃ କ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷାଃ ଵିଭୂତିଵିସ୍ତରଂ ଶ୍ରୋତୁମୂଚୁସ୍ତେ ପରମଂ ଵଚଃ

ଏହି ଶୁଭ ବାଣୀ ଶୁଣି, ପାପ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଋଷିମାନେ, ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭୂତି ବିସ୍ତାର ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଉତ୍ତମ କଥା କହିଲେ।

ଉକ୍ତଂ ଭଗଵତା ଵୃତ୍ତମୁପମନ୍ଯୋର୍ମହାତ୍ମନଃ କ୍ଷୀରାର୍ଥେନାପି ତପସା ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ପରମେଶ୍ଵରାତ୍

ଭଗବାନ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଦୁଧ ବିଷୟରେ କଥା କହିଛନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସୌ ଵାସୁଦେଵେନ କୃଷ୍ଣେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ଧୌମ୍ଯାଗ୍ରଜସ୍ତତସ୍ତେନ କୃତ୍ଵା ପାଶୁପତଂ ଵ୍ରତମ୍

ଅକ୍ଳିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲେ। ତାପରେ, ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ପରମଂ ଜ୍ଞାନମିତି ପ୍ରାଗେଵ ଶୁଶ୍ରୁମ କଥଂ ସ ଲବ୍ଧଵାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଜ୍ଞାନଂ ପାଶୁପତଂ ପରମ୍

ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛୁଁ ଯେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିଲେ; କିପରି କୃଷ୍ଣ ସେହି ପାଶୁପତ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ?

ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ହ୍ଯଵତୀର୍ଣୋପି ଵାସୁଦେଵସ୍ସନାତନଃ ନିଂଦଯନ୍ନିଵ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଦେହଶୁଦ୍ଧିଂ ଚକାର ସଃ

ସନାତନ ବାସୁଦେବ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲେ, ମାନବ ଜୀବନକୁ ଅପମାନ କରୁଥିବା ପରି, ଏବଂ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧି କଲେ।

ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ହି ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ଗତସ୍ତସ୍ଯ ମହାମୁନେଃ ଆଶ୍ରମଂ ମୁନିଭିର୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତତ୍ର ଵୈ ମୁନିମ୍

ପୁଅ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ସେ ମହାମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଭସ୍ମାଵଦାତସର୍ଵାଂଗଂ ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରାଂକିତମସ୍ତକମ୍ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷମାଲାଭରଣଂ ଜଟାମଂଡଲମଂଡିତମ୍

ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦେହ ଭସ୍ମରେ ଢାକା ଥିଲା, ମୁଣ୍ଡରେ ତିନିଟି ଭାଲି ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବଂ ଜଟାରେ ମୁଣ୍ଡ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।

ତଚ୍ଛିଷ୍ଯଭୂତୈର୍ମୁନିଭିଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ଵେଦମିଵାଵୃତମ୍ ଶିଵଧ୍ଯାନରତଂ ଶାଂତମୁପମନ୍ଯୁଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍

ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ବେଦକୁ ଘେରି ରହିଥାଏ। ଉପମନ୍ୟୁ, ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଏବଂ ଶାନ୍ତ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।

ନମଶ୍ଚକାର ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟସର୍ଵତନୂରୁହଃ ବହୁମାନେନ କୃଷ୍ଣୋ ଽସୌ ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵା ତୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ସ୍ତୁତିଂ ଚକାର ସୁପ୍ରୀତ୍ଯା ନତସ୍କଂଧଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା। ବହୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କଲେ ଏବଂ ଖୁସିରେ ହାତ ଜୋଡି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ତସ୍ଯାଵଲୋକନାଦେଵ ମୁନେଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଧୀମତଃ ନଷ୍ଟମାସୀନ୍ମଲଂ ସର୍ଵଂ ମାଯାଜଂ କାର୍ମମେଵ ଚ

ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ମଳ ଏବଂ କର୍ମ ମୂଳକ ମାୟା ଦୂର ହୋଇଗଲା।