ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଭଗଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କଶ୍ଚିଦୁପମନ୍ଯୁରିତି ଶ୍ରୁତଃ କ୍ଷୀରାର୍ଥମଦହତ୍ସର୍ଵଂ ତପସା ତନ୍ନିଵାରଯ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଉପମନ୍ୟୁ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦୁଧ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଏହାରୁ ରୋକନ୍ତୁ।

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରାହ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ଶିଶୁଂ ନିଵାରଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: 'ମୁଁ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ରୋକିବି; ତୁମେ ତୁମ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯାଅ।'

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂଭୁଵଚନଂ ସ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଵଲ୍ଲଭଃ ଜଗାମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ୍ଵଲୋକମମରାଦିକାନ୍

ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଅମରମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵଃ ପିନାକୀ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଶକ୍ରସ୍ଯ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଗନ୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ତତଃ

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ପିନାକଧାରୀ ପରମେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ମନରେ ଠାନିଲେ।

ଅଥ ଜଗାମ ମୁନେସ୍ତୁ ତପୋଵନଂ ଗଜଵରେଣ ସିତେନ ସଦାଶିଵଃ ସହ ସୁରାସୁରସିଦ୍ଧମହୋରଗୈରମରରାଜତନୁଂ ସ୍ଵଯମାସ୍ଥିତଃ

ତାପସୀ ଋଷିଙ୍କ ତପୋବନକୁ, ଶ୍ୱେତ ହାତୀରେ ଚଡ଼ି, ସଦାଶିବ ଦେବତା, ଅସୁର, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନାଗମାନେ ସହିତ, ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗଲେ।

ସ ଵାରଣଶ୍ଚାରୁ ତଦା ଵିଭୁଂ ତଂ ନିଵୀଜ୍ଯ ଵାଲଵ୍ଯଜନେନ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଦଧାର ଶଚ୍ଯା ସହିତଂ ସୁରେଂଦ୍ରଂ କରେଣ ଵାମେନ ଶିତାତପତ୍ରମ୍

ସେ ସୁନ୍ଦର ହାତୀ ତାହାବେଳେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଚାମରେ ପଖା କଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହିତ ବାମ ହାତରେ ଧଳା ଛତା ଧରିଥିଲେ।

ରରାଜ ଭଗଵାନ୍ସୋମଃ ଶକ୍ରରୂପୀ ସଦାଶିଵଃ ତେନାତପତ୍ରେଣ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରବିଂବେନ ମନ୍ଦରଃ

ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସଦାଶିବ, ସେଇ ଛତାରେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଚମକେ।

ଆସ୍ଥାଯୈଵଂ ହି ଶକ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଜଗାମାନୁଗ୍ରହଂ କର୍ତୁମୁପମନ୍ଯୋସ୍ତଦାଶ୍ରମମ୍

ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ପରମେଶ୍ୱର ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ କୃପା କରିବାକୁ ଗଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମେଶାନଂ ଶକ୍ରରୂପଧରଂ ଶିଵମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ପ୍ରାହ ମହାମୁନିଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ପରମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପରେ ଦେଖି, ମହାମୁନି ନିଜେ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ।

ପାଵିତଶ୍ଚାଶ୍ରମସ୍ସୋ ଽଯଂ ମମ ଦେଵେଶ୍ଵର ସ୍ଵଯମ୍ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଜଗନ୍ନାଥ ଭଗଵନ୍ଦେଵସତ୍ତମ

ହେ ଦେବେଶ୍ୱର, ଆପଣ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବାରୁ ମୋ ଆଶ୍ରମ ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲା; ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଥିତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ କୃତାଂଜଲିପୁଟଂ ଦ୍ଵିଜମ୍ ପ୍ରାହ ଗଂଭୀରଯା ଵାଚା ଶକ୍ରରୂପଧରୋ ହରଃ

ଏଭଳି କହି, ହାତ ଜୋଡି ଦଁଡାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ହର ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।

ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ତେ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ତପସାନେନ ସୁଵ୍ରତ ଦଦାମି ଚେପ୍ସିତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଧୌମ୍ଯାଗ୍ରଜ ମହାମୁନେ

ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, କହ; ହେ ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଭାଇ, ମହାମୁନି, ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ଶକ୍ରେଣ ମୁନିପୁଂଗଵଃ ଵାରଯାମି ଶିଵେ ଭକ୍ତିମିତ୍ଯୁଵାଚ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ

ତାହାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ମୁଁ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଚାହେଁ।'

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧିପତିଂ ଶକ୍ରଂ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତମ୍

ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ—

ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଭଵ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ମାମେଵାର୍ଚଯ ସର୍ଵଦା ଦଦାମି ସର୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତ୍ଯଜ ରୁଦ୍ରଂ ଚ ନିର୍ଗୁଣମ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଭକ୍ତ ହେଉ; ସବୁବେଳେ ମୋତେ ମାତ୍ର ପୂଜା କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେବି; ରୁଦ୍ର, ନିର୍ଗୁଣ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼।

ରୁଦ୍ରେଣ ନିର୍ଗୁଣେନାପି କିଂ ତେ କାର୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ଦେଵପଙ୍କ୍ତିବହିର୍ଭୂତୋ ଯଃ ପିଶାଚତ୍ଵମାଗତଃ

ନିର୍ଗୁଣ ରୁଦ୍ର ସହିତ ତୁମର କଣ କାମ? ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳରୁ ବାହାରି, ପିଶାଚ ସମାନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ସ ମୁନିର୍ଜପନ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ମନୁମ୍ ମନ୍ଯମାନୋ ଧର୍ମଵିଘ୍ନଂ ପ୍ରାହ ତଂ କର୍ତୁମାଗତମ୍

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଏହାକୁ ଧର୍ମର ବାଧା ଭାବି, ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ତ୍ଵଯୈଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଭଵନିଂଦାରତେନ ଵୈ ପ୍ରସଂଗାଦେଵ ଦେଵସ୍ଯ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵଂ ମହାତ୍ମନଃ

ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଭାବରେ ଭବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲ, ସେଇ ଅବସରରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲ, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବରେ ତୁମେ ମହାତ୍ମା ଦେବଙ୍କୁ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଦେଲ।

ତ୍ଵଂ ନ ଜାନାମି ଵୈ ରୁଦ୍ରଂ ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ଜନକ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍

ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶଙ୍କ ପିତା, ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବାଙ୍କୁ, ଠିକ୍‌ଭଳି ଜାଣେନି।

ସଦସଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଯମାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ନିତ୍ଯମେକମନେକଂ ଚ ଵରଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍

ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସତ୍-ଅସତ୍, ପ୍ରକଟ-ଅପ୍ରକଟ, ନିତ୍ୟ, ଏକ ଓ ଅନେକ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁଁ ବାଛିଛି।

ହେତୁଵାଦଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ ସାଂଖ୍ଯଯୋଗାର୍ଥଦମ୍ପରମ୍ ଉପାସତେ ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞା ଵରଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍

ଯିଏ କାରଣ ତର୍କରୁ ମୁକ୍ତ, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମକୁ ମୁଁ ବାଛିଛି।

ନାସ୍ତି ଶଂଭୋଃ ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵକାରଣକାରଣାତ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦିଦେଵାନାଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁର୍ଗୁଣପରାଦ୍ଵିଭୋଃ

ଶମ୍ଭୁଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ତତ୍ତ୍ୱ ନାହିଁ, ସେ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ମଯାଦ୍ଯାନୁମିତଂ ମହତ୍ ଭଵାଂତରେ କୃତଂ ପାପଂ ଶ୍ରୁତା ନିନ୍ଦା ଭଵସ୍ଯ ଚେତ୍

ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି? ଏବେ ମୁଁ ବଡ଼ ସତ୍ୟଟି ବୁଝିପାରିଛି: ଯଦି ଆଗରୁ କେତେବେଳେ ମୁଁ ଭବଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣିଥିଲି ଓ ଏହା ମୋର ପାପ ହୋଇଥିଲା—

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଂଦାଂ ଭଵସ୍ଯାଥ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ସନ୍ତ୍ଯଜେତ୍ ସ୍ଵଦେହଂ ତନ୍ନିହତ୍ଯାଶୁ ଶିଵଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି

—ତେବେ ଯେଉଁମହୁର୍ତ୍ତରେ ଭବଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଶୁଣିବ, ସେଇ ଖ୍ଷଣରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବା ଉଚିତ; ଏହା କରିଲେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଆସ୍ତାଂ ତାଵନ୍ମମେଚ୍ଛେଯଂ କ୍ଷୀରଂ ପ୍ରତି ସୁରାଧମ ନିହତ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଶିଵାସ୍ତ୍ରେଣ ତ୍ଯଜାମ୍ଯେତଂ କଲେଵରମ୍

ମୋର ଦୁଧ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା ଏଠାରେ ଥାଉ, ହେ ଦେବମାନେ ସବୁଠୁ ଅଧମ, ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ମାରି, ଏହି ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵୋପମନ୍ଯୁସ୍ତଂ ମର୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସିତସ୍ସ୍ଵଯମ୍ କ୍ଷୀରେ ଵାଞ୍ଛାମପି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନିହନ୍ତୁଂ ଶକ୍ରମୁଦ୍ଯତଃ

ଏପରି କହି, ଉପମନ୍ୟୁ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଦୁଧ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାକୁ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

ଭସ୍ମାଦାଯ ତଦା ଘୋରମଘୋରାସ୍ତ୍ରାଭିମଂତ୍ରିତମ୍ ଵିସୃଜ୍ଯ ଶକ୍ରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ନନାଦ ସ ମୁନିସ୍ତଦା

ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଭସ୍ମ ଯାହା ଅଘୋରାସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କୃତ, ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ମୁନି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ।

ସ୍ମୃତ୍ଵା ଶଂଭୁପଦଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ସ୍ଵଦେହଂ ଦୁଗ୍ଧୁମୁଦ୍ଯତଃ ଆଗ୍ନେଯୀଂ ଧାରଣାଂ ବିଭ୍ରଦୁପମନ୍ଯୁରଵସ୍ଥିତଃ

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦୁଇ ଚରଣକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଉପମନ୍ୟୁ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଦୁଗ୍ଧରେ ଲୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିମୟ ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

ଏଵଂ ଵ୍ଯଵସିତେ ଵିପ୍ରେ ଭଗଵାନ୍ଭଗନେତ୍ରହା ଵାରଯାମାସ ସୌମ୍ଯେନ ଧାରଣାଂ ତସ୍ଯ ଯୋଗିନଃ

ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ସମୟରେ, ଭଗବାନ୍ ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନଶ୍ୱନ୍ କରିଥିବା, ସେ ଯୋଗୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନକୁ ମୃଦୁଭାବେ ବାରଣ କଲେ।