ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଷ୍ଟେଷ୍ଟକାଭିଃ ପ୍ରସାଦଂ କୃତ୍ଵା ଲିଂଗଂ ଚ ମୃନ୍ମଯମ୍ ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ସାଂବଂ ସଗଣମଵ୍ଯଯମ୍

ସେ ଆଠଟି ଇଟାରେ ବେଦି ତିଆରି କରି, ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ ଗଢ଼ିଲେ; ସେଠାରେ ଅବିନାଶୀ ମହାଦେବ, ଆମ୍ବିକା ଓ ଗଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ।

ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣୈଵ ପୁତ୍ରୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଵନୋଦ୍ଭଵୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚିରଂ କାଲଂ ଚଚାର ପରମଂ ତପଃ

ଭକ୍ତି ସହିତ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପୁଅମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆଣିଥିବା ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପୂଜା କରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତତସ୍ତପଶ୍ଚରତ୍ତଂ ତଂ ବାଲମେକାକିନଂ କୃଶମ୍ ଉପମନ୍ଯୁଂ ଦ୍ଵିଜଵରଂ ଶିଵସଂସକ୍ତମାନସମ୍

ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏକା, ଦୁର୍ବଳ, ଶିବରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପମନ୍ୟୁ।

ପୁରା ମରୀଚିନା ଶପ୍ତାଃ କେଚିନ୍ମୁନିପିଶାଚକାଃ ସଂପୀଡ୍ଯ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭାଵୈସ୍ତପସୋଵିଘ୍ନମାଚରନ୍

ପୂର୍ବେ ମରୀଚିଙ୍କ ଶାପ ପାଇଁ କିଛି ଋଷି-ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସୀୟ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଲେ।

ସ ଚ ତୈଃ ପୀଡ୍ଯମାନୋ ଽପି ତପଃ କୁର୍ଵନ୍କଥଞ୍ଚନ ସଦା ନମଃ ଶିଵାଯେତି କ୍ରୋଶତି ସ୍ମାର୍ତନାଦଵତ୍

ସେମାନେ ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିପରି ହେଉନାହିଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ 'ନମଃ ଶିବାୟ' ବୋଲି ସ୍ମୃତିର ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।

ତନ୍ନାଦଶ୍ରଵଣାଦେଵ ତପସୋ ଵିଘ୍ନକାରିଣଃ ତେ ତଂ ବାଲଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମୁନଯସ୍ସମୁପାଚରନ୍

ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିବା ସହିତ, ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଉଥିବା ସେମାନେ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସମେତେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

ତପସା ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଚୋପମନ୍ଯୋର୍ମହାତ୍ମନଃ ଚରାଚରଂ ଚ ମୁନଯଃ ପ୍ରଦୀପିତମଭୂଜ୍ଜଗତ୍

ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ଋଷିମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ଅଥ ସର୍ଵେ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଂଗା ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯାହୁଶ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ହରଯେ ଦେଵସତ୍ତମାଃ

ତାପରେ ସମସ୍ତେ, ଦେହ ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ; ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ କଥା ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ କିମିଦନ୍ତ୍ଵିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍କାରଣଂ ଚ ସଃ

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପରମ ପୁରୁଷ ଭଗବାନ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହା କ'ଣ?' ବୋଲି ଭାବି, କାରଣ ବୁଝିଲେ।

ଜଗାମ ମନ୍ଦରଂ ତୂର୍ଣଂ ମହେଶ୍ଵରଦିଦୃକ୍ଷଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସୁକୃତାଂଜଲିଃ

ସେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ; ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନରେ ଏଭଳି କହିଲେ।

ଭଗଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କଶ୍ଚିଦୁପମନ୍ଯୁରିତି ଶ୍ରୁତଃ କ୍ଷୀରାର୍ଥମଦହତ୍ସର୍ଵଂ ତପସା ତନ୍ନିଵାରଯ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଉପମନ୍ୟୁ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦୁଧ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଏହାରୁ ରୋକନ୍ତୁ।

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରାହ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ଶିଶୁଂ ନିଵାରଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: 'ମୁଁ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ରୋକିବି; ତୁମେ ତୁମ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯାଅ।'

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂଭୁଵଚନଂ ସ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଵଲ୍ଲଭଃ ଜଗାମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ୍ଵଲୋକମମରାଦିକାନ୍

ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଅମରମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵଃ ପିନାକୀ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଶକ୍ରସ୍ଯ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଗନ୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ତତଃ

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ପିନାକଧାରୀ ପରମେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ମନରେ ଠାନିଲେ।

ଅଥ ଜଗାମ ମୁନେସ୍ତୁ ତପୋଵନଂ ଗଜଵରେଣ ସିତେନ ସଦାଶିଵଃ ସହ ସୁରାସୁରସିଦ୍ଧମହୋରଗୈରମରରାଜତନୁଂ ସ୍ଵଯମାସ୍ଥିତଃ

ତାପସୀ ଋଷିଙ୍କ ତପୋବନକୁ, ଶ୍ୱେତ ହାତୀରେ ଚଡ଼ି, ସଦାଶିବ ଦେବତା, ଅସୁର, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନାଗମାନେ ସହିତ, ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗଲେ।

ସ ଵାରଣଶ୍ଚାରୁ ତଦା ଵିଭୁଂ ତଂ ନିଵୀଜ୍ଯ ଵାଲଵ୍ଯଜନେନ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଦଧାର ଶଚ୍ଯା ସହିତଂ ସୁରେଂଦ୍ରଂ କରେଣ ଵାମେନ ଶିତାତପତ୍ରମ୍

ସେ ସୁନ୍ଦର ହାତୀ ତାହାବେଳେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଚାମରେ ପଖା କଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହିତ ବାମ ହାତରେ ଧଳା ଛତା ଧରିଥିଲେ।

ରରାଜ ଭଗଵାନ୍ସୋମଃ ଶକ୍ରରୂପୀ ସଦାଶିଵଃ ତେନାତପତ୍ରେଣ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରବିଂବେନ ମନ୍ଦରଃ

ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସଦାଶିବ, ସେଇ ଛତାରେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଚମକେ।

ଆସ୍ଥାଯୈଵଂ ହି ଶକ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଜଗାମାନୁଗ୍ରହଂ କର୍ତୁମୁପମନ୍ଯୋସ୍ତଦାଶ୍ରମମ୍

ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ପରମେଶ୍ୱର ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ କୃପା କରିବାକୁ ଗଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମେଶାନଂ ଶକ୍ରରୂପଧରଂ ଶିଵମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ପ୍ରାହ ମହାମୁନିଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ପରମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପରେ ଦେଖି, ମହାମୁନି ନିଜେ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ।

ପାଵିତଶ୍ଚାଶ୍ରମସ୍ସୋ ଽଯଂ ମମ ଦେଵେଶ୍ଵର ସ୍ଵଯମ୍ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଜଗନ୍ନାଥ ଭଗଵନ୍ଦେଵସତ୍ତମ

ହେ ଦେବେଶ୍ୱର, ଆପଣ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବାରୁ ମୋ ଆଶ୍ରମ ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲା; ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଥିତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ କୃତାଂଜଲିପୁଟଂ ଦ୍ଵିଜମ୍ ପ୍ରାହ ଗଂଭୀରଯା ଵାଚା ଶକ୍ରରୂପଧରୋ ହରଃ

ଏଭଳି କହି, ହାତ ଜୋଡି ଦଁଡାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ହର ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।

ତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ତେ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ତପସାନେନ ସୁଵ୍ରତ ଦଦାମି ଚେପ୍ସିତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଧୌମ୍ଯାଗ୍ରଜ ମହାମୁନେ

ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, କହ; ହେ ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଭାଇ, ମହାମୁନି, ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ଶକ୍ରେଣ ମୁନିପୁଂଗଵଃ ଵାରଯାମି ଶିଵେ ଭକ୍ତିମିତ୍ଯୁଵାଚ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ

ତାହାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ମୁଁ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଚାହେଁ।'

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧିପତିଂ ଶକ୍ରଂ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତମ୍

ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ—

ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଭଵ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ମାମେଵାର୍ଚଯ ସର୍ଵଦା ଦଦାମି ସର୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତ୍ଯଜ ରୁଦ୍ରଂ ଚ ନିର୍ଗୁଣମ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଭକ୍ତ ହେଉ; ସବୁବେଳେ ମୋତେ ମାତ୍ର ପୂଜା କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେବି; ରୁଦ୍ର, ନିର୍ଗୁଣ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼।

ରୁଦ୍ରେଣ ନିର୍ଗୁଣେନାପି କିଂ ତେ କାର୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ଦେଵପଙ୍କ୍ତିବହିର୍ଭୂତୋ ଯଃ ପିଶାଚତ୍ଵମାଗତଃ

ନିର୍ଗୁଣ ରୁଦ୍ର ସହିତ ତୁମର କଣ କାମ? ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳରୁ ବାହାରି, ପିଶାଚ ସମାନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ସ ମୁନିର୍ଜପନ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ମନୁମ୍ ମନ୍ଯମାନୋ ଧର୍ମଵିଘ୍ନଂ ପ୍ରାହ ତଂ କର୍ତୁମାଗତମ୍

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଏହାକୁ ଧର୍ମର ବାଧା ଭାବି, ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ତ୍ଵଯୈଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଭଵନିଂଦାରତେନ ଵୈ ପ୍ରସଂଗାଦେଵ ଦେଵସ୍ଯ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵଂ ମହାତ୍ମନଃ

ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଭାବରେ ଭବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲ, ସେଇ ଅବସରରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲ, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବରେ ତୁମେ ମହାତ୍ମା ଦେବଙ୍କୁ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଦେଲ।

ତ୍ଵଂ ନ ଜାନାମି ଵୈ ରୁଦ୍ରଂ ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ଜନକ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍

ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶଙ୍କ ପିତା, ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବାଙ୍କୁ, ଠିକ୍‌ଭଳି ଜାଣେନି।