ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସପ୍ରସାଦାଶ୍ଚ ତେ ମଂତ୍ରାଃ ସ୍ଵାଧିକାରାଦ୍ଯପେକ୍ଷଯା ସର୍ଵାଧିକାରସ୍ତ୍ଵେକୋ ଽଯଂ ମଂତ୍ର ଏଵେଶ୍ଵରାଜ୍ଞଯା

ସେଇ ମନ୍ତ୍ରମାନେ କୃପା ସହିତ କିମ୍ବା ବିନା, ନିଜ ଅଧିକାର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ଏକ ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଅଧିକାର ଧାରଣ କରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ।

ଯଥା ନିକୃଷ୍ଟାନୁତ୍କୃଷ୍ଟାନ୍ସର୍ଵାନପ୍ଯାତ୍ମନଃ ଶିଵଃ କ୍ଷମତେ ରକ୍ଷିତୁଂ ତଦ୍ଵନ୍ମଂତ୍ରୋ ଽଯମପି ସର୍ଵଦା

ଯେପରି ଶିବ ନିଜେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ନିକୃଷ୍ଟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି, ସେହିପରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ।

ପ୍ରବଲଶ୍ଚ ତଥା ହ୍ଯେଷ ମଂତ୍ରୋ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତରାଦପି ସର୍ଵରକ୍ଷାକ୍ଷମୋ ଽପ୍ଯେଷ ନାପରଃ କଶ୍ଚିଦିଷ୍ଯତେ

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷା ଦେବାରେ ଏହା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।

ତସ୍ମାନ୍ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତରାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରପରୋ ଭଵ ତସ୍ମିଞ୍ଜିହ୍ଵାଂତରଗତେ ନ କିଂଚିଦିହ ଦୁର୍ଲଭମ୍

ସେଥିପାଇଁ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜିଭରେ ଥିଲେ, ଏଠାରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ।

ଅଧୋରାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଶୈଵାନାଂ ରକ୍ଷାହେତୁରନୁତ୍ତମମ୍ ତଚ୍ଚ ତତ୍ପ୍ରଭଵଂ ମତ୍ଵା ତତ୍ପରୋ ଭଵ ନାନ୍ଯଥା

ଶୈବମାନେ ପାଇଁ ଅଧୋରାସ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ରକ୍ଷା ସାଧନ; ଏହା ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣି, ଏହାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।

ଭସ୍ମେଦନ୍ତୁ ମଯା ଲବ୍ଧଂ ପିତୁରେଵ ତଵୋତ୍ତମମ୍ ଵିରଜାନଲସଂସିଦ୍ଧଂ ମହାଵ୍ଯାପନ୍ନିଵାରଣମ୍

ତୋର ବାପାଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭସ୍ମ ପାଇଛି, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ବଡ଼ ବିପଦ ଦୂର କରେ।

ମଂତ୍ରଂ ଚ ତେ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଗୃହାଣ ମଦନୁଜ୍ଞଯା ଅନେନୈଵାଶୁ ଜପ୍ତେନ ରକ୍ଷା ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି

ମୁଁ ତୋତେ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲି, ମୋ ଅନୁମତିରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମାତ୍ର ଜପ କଲେ ତୋର ରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।

ଏଵଂ ମାତ୍ରା ସମାଦିଶ୍ଯ ଶିଵମସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯୁଦୀର୍ଯ ଚ ଵିସୃଷ୍ଟସ୍ତଦ୍ଵଚୋ ମୂର୍ଧ୍ନି କୁର୍ଵନ୍ନେଵ ତଦା ମୁନିଃ

ଏଭଳି ମାଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, 'ଶିବ ଭଲ କରୁନ୍ତୁ' ବୋଲି କହି, ସେ ସମୟରେ ସେଇ କଥା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି ଚାଲିଗଲେ।

ତାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତପଃ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ତମାହ ଚ ତଦା ମାତା ଶୁଭଂ କୁର୍ଵଂତୁ ତେ ସୁରାଃ

ସେ ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ତେବେ ମାଆ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନେ ତୋତେ ଶୁଭ କରୁନ୍ତୁ'।

ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତଯା ତତ୍ର ତପସ୍ତେପେ ସ ଦୁଶ୍ଚରମ୍ ହିମଵତ୍ପର୍ଵତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାଯୁଭକ୍ଷଃ ସମାହିତଃ

ମାଆଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସେ ସେଠାରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ; ହିମବତ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ବାୟୁ ଖାଇ ଏକାଗ୍ର ରହିଲେ।

ଅଷ୍ଟେଷ୍ଟକାଭିଃ ପ୍ରସାଦଂ କୃତ୍ଵା ଲିଂଗଂ ଚ ମୃନ୍ମଯମ୍ ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ସାଂବଂ ସଗଣମଵ୍ଯଯମ୍

ସେ ଆଠଟି ଇଟାରେ ବେଦି ତିଆରି କରି, ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ ଗଢ଼ିଲେ; ସେଠାରେ ଅବିନାଶୀ ମହାଦେବ, ଆମ୍ବିକା ଓ ଗଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ।

ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣୈଵ ପୁତ୍ରୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଵନୋଦ୍ଭଵୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚିରଂ କାଲଂ ଚଚାର ପରମଂ ତପଃ

ଭକ୍ତି ସହିତ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପୁଅମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆଣିଥିବା ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପୂଜା କରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତତସ୍ତପଶ୍ଚରତ୍ତଂ ତଂ ବାଲମେକାକିନଂ କୃଶମ୍ ଉପମନ୍ଯୁଂ ଦ୍ଵିଜଵରଂ ଶିଵସଂସକ୍ତମାନସମ୍

ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏକା, ଦୁର୍ବଳ, ଶିବରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପମନ୍ୟୁ।

ପୁରା ମରୀଚିନା ଶପ୍ତାଃ କେଚିନ୍ମୁନିପିଶାଚକାଃ ସଂପୀଡ୍ଯ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭାଵୈସ୍ତପସୋଵିଘ୍ନମାଚରନ୍

ପୂର୍ବେ ମରୀଚିଙ୍କ ଶାପ ପାଇଁ କିଛି ଋଷି-ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସୀୟ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଲେ।

ସ ଚ ତୈଃ ପୀଡ୍ଯମାନୋ ଽପି ତପଃ କୁର୍ଵନ୍କଥଞ୍ଚନ ସଦା ନମଃ ଶିଵାଯେତି କ୍ରୋଶତି ସ୍ମାର୍ତନାଦଵତ୍

ସେମାନେ ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିପରି ହେଉନାହିଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ 'ନମଃ ଶିବାୟ' ବୋଲି ସ୍ମୃତିର ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।

ତନ୍ନାଦଶ୍ରଵଣାଦେଵ ତପସୋ ଵିଘ୍ନକାରିଣଃ ତେ ତଂ ବାଲଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମୁନଯସ୍ସମୁପାଚରନ୍

ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିବା ସହିତ, ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଉଥିବା ସେମାନେ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସମେତେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

ତପସା ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଚୋପମନ୍ଯୋର୍ମହାତ୍ମନଃ ଚରାଚରଂ ଚ ମୁନଯଃ ପ୍ରଦୀପିତମଭୂଜ୍ଜଗତ୍

ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ଋଷିମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ଅଥ ସର୍ଵେ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଂଗା ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯାହୁଶ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ହରଯେ ଦେଵସତ୍ତମାଃ

ତାପରେ ସମସ୍ତେ, ଦେହ ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ; ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ କଥା ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ କିମିଦନ୍ତ୍ଵିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍କାରଣଂ ଚ ସଃ

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପରମ ପୁରୁଷ ଭଗବାନ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହା କ'ଣ?' ବୋଲି ଭାବି, କାରଣ ବୁଝିଲେ।

ଜଗାମ ମନ୍ଦରଂ ତୂର୍ଣଂ ମହେଶ୍ଵରଦିଦୃକ୍ଷଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସୁକୃତାଂଜଲିଃ

ସେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ; ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନରେ ଏଭଳି କହିଲେ।

ଭଗଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କଶ୍ଚିଦୁପମନ୍ଯୁରିତି ଶ୍ରୁତଃ କ୍ଷୀରାର୍ଥମଦହତ୍ସର୍ଵଂ ତପସା ତନ୍ନିଵାରଯ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଉପମନ୍ୟୁ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦୁଧ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଏହାରୁ ରୋକନ୍ତୁ।

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରାହ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ଶିଶୁଂ ନିଵାରଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: 'ମୁଁ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ରୋକିବି; ତୁମେ ତୁମ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯାଅ।'

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂଭୁଵଚନଂ ସ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଵଲ୍ଲଭଃ ଜଗାମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ୍ଵଲୋକମମରାଦିକାନ୍

ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଅମରମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵଃ ପିନାକୀ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଶକ୍ରସ୍ଯ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଗନ୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ମତିଂ ତତଃ

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ପିନାକଧାରୀ ପରମେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ମନରେ ଠାନିଲେ।

ଅଥ ଜଗାମ ମୁନେସ୍ତୁ ତପୋଵନଂ ଗଜଵରେଣ ସିତେନ ସଦାଶିଵଃ ସହ ସୁରାସୁରସିଦ୍ଧମହୋରଗୈରମରରାଜତନୁଂ ସ୍ଵଯମାସ୍ଥିତଃ

ତାପସୀ ଋଷିଙ୍କ ତପୋବନକୁ, ଶ୍ୱେତ ହାତୀରେ ଚଡ଼ି, ସଦାଶିବ ଦେବତା, ଅସୁର, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନାଗମାନେ ସହିତ, ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗଲେ।

ସ ଵାରଣଶ୍ଚାରୁ ତଦା ଵିଭୁଂ ତଂ ନିଵୀଜ୍ଯ ଵାଲଵ୍ଯଜନେନ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଦଧାର ଶଚ୍ଯା ସହିତଂ ସୁରେଂଦ୍ରଂ କରେଣ ଵାମେନ ଶିତାତପତ୍ରମ୍

ସେ ସୁନ୍ଦର ହାତୀ ତାହାବେଳେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଚାମରେ ପଖା କଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହିତ ବାମ ହାତରେ ଧଳା ଛତା ଧରିଥିଲେ।

ରରାଜ ଭଗଵାନ୍ସୋମଃ ଶକ୍ରରୂପୀ ସଦାଶିଵଃ ତେନାତପତ୍ରେଣ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରବିଂବେନ ମନ୍ଦରଃ

ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସଦାଶିବ, ସେଇ ଛତାରେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଚମକେ।

ଆସ୍ଥାଯୈଵଂ ହି ଶକ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ଜଗାମାନୁଗ୍ରହଂ କର୍ତୁମୁପମନ୍ଯୋସ୍ତଦାଶ୍ରମମ୍

ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ପରମେଶ୍ୱର ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ କୃପା କରିବାକୁ ଗଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମେଶାନଂ ଶକ୍ରରୂପଧରଂ ଶିଵମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ପ୍ରାହ ମହାମୁନିଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ପରମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପରେ ଦେଖି, ମହାମୁନି ନିଜେ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ।