ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଇତି ମାତୃଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥ୍ଯଂ ଶୋକାଦିସୂଚକମ୍ ବାଲୋ ଽପ୍ଯନୁତପନ୍ନଂତଃ ପ୍ରଗଲ୍ଭମିଦମବ୍ରଵୀତ୍

ମାଆଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା ଏବଂ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଛୁଆ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲାନି, ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଏହି କଥା କହିଲା।

ଶୋକେନାଲମିତୋ ମତଃ ସାଂବୋ ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଶଂକରଃ ତ୍ଯଜ ଶୋକଂ ମହାଭାଗେ ସର୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି

ଯଦି ସାମ୍ବ ପୁଅ ଦୁଃଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯଦି ଶଙ୍କର ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼; ସବୁ ଭଲ ହେବ।

ଶୃଣୁ ମାତର୍ଵଚୋ ମେଦ୍ଯ ମହାଦେଵୋ ଽସ୍ତି ଚେତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ଚିରାଦ୍ଵା ହ୍ଯଚିରାଦ୍ଵାପି କ୍ଷୀରୋଦଂ ସାଧଯାମ୍ଯହମ୍

ମା, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଯଦି ମହାଦେବ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ବହୁଦିନ ପରେ କିମ୍ବା ଶୀଘ୍ର ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ଆଣିବି।

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ବାଲକସ୍ଯ ମହାମତେଃ ପ୍ରଯ୍ତୁଵାଚ ତଦା ମାତା ସୁପ୍ରସନ୍ନା ମନସ୍ଵିନୀ

ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଛୁଆଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଆ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—

ଶୁଭଂ ଵିଚାରିତଂ ତାତ ତ୍ଵଯା ମତ୍ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍ ଵିଲଂବଂ ମା କଥାସ୍ତ୍ଵଂ ହି ଭଜ ସାଂବଂ ସଦାଶିଵମ୍

ପୁଅ, ତୁମେ ଭଲ ଭାବିଛ; ଏଥିରେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଛି। ବିଳମ୍ବ କରନାହିଁ—ସଦା ସାମ୍ବ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଭଜ।

ସର୍ଵସ୍ମାଦଧିକୋ ଽସ୍ତ୍ଯେଵ ଶିଵଃ ପରମକାରଣମ୍ ତତ୍କୃତଂ ହି ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ କିଂକରାଃ

ଶିବ ଏକାମାତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ। ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଦାସ।

ତତ୍ପ୍ରସାଦକୃତୈଶ୍ଵର୍ଯା ଦାସାସ୍ତସ୍ଯ ଵଯଂ ପ୍ରଭୋଃ ତଂ ଵିନାନ୍ଯଂ ନ ଜାନୀମଶ୍ଶଂକରଂ ଲୋକଶଂକରମ୍

ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଯେଉଁ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମିଳେ, ଆମେ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦାସ। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଜାଣୁନାହିଁ—ଶଙ୍କର, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳକାରୀ।

ଅନ୍ଯାନ୍ଦେଵାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା ତମେଵ ସାଂବଂ ସଗଣଂ ଭଜ ଭାଵପୁରସ୍ସରମ୍

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଭାଷା ସହିତ, ସାମ୍ବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କୁ ହୃଦୟର ଭକ୍ତି ସହିତ ଭଜ।

ତସ୍ଯ ଦେଵାଧିଦେଵସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ଵରଦାଯିନଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନମଶ୍ଶିଵାଯେତି ମଂତ୍ରୋ ଽଯଂ ଵାଚକଃ ସ୍ମୃତଃ

ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ, ଦାତା, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ‘ନମଃ ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ରଟି ସର୍ବପ୍ରଥମ ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।

ସପ୍ତକୋଟିମହାମଂତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ସପ୍ରଣଵାଃ ପରେ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଵିଲୀଯଂତେ ପୁନସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵିନିର୍ଗତାଃ

ସପ୍ତ କୋଟି ମହାମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରଣବ ସହିତ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶେଷରେ ତାଙ୍କରେ ଲୟ ହୁଏ ଏବଂ ପୁଣି ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ସପ୍ରସାଦାଶ୍ଚ ତେ ମଂତ୍ରାଃ ସ୍ଵାଧିକାରାଦ୍ଯପେକ୍ଷଯା ସର୍ଵାଧିକାରସ୍ତ୍ଵେକୋ ଽଯଂ ମଂତ୍ର ଏଵେଶ୍ଵରାଜ୍ଞଯା

ସେଇ ମନ୍ତ୍ରମାନେ କୃପା ସହିତ କିମ୍ବା ବିନା, ନିଜ ଅଧିକାର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ଏକ ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଅଧିକାର ଧାରଣ କରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ।

ଯଥା ନିକୃଷ୍ଟାନୁତ୍କୃଷ୍ଟାନ୍ସର୍ଵାନପ୍ଯାତ୍ମନଃ ଶିଵଃ କ୍ଷମତେ ରକ୍ଷିତୁଂ ତଦ୍ଵନ୍ମଂତ୍ରୋ ଽଯମପି ସର୍ଵଦା

ଯେପରି ଶିବ ନିଜେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ନିକୃଷ୍ଟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି, ସେହିପରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ।

ପ୍ରବଲଶ୍ଚ ତଥା ହ୍ଯେଷ ମଂତ୍ରୋ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତରାଦପି ସର୍ଵରକ୍ଷାକ୍ଷମୋ ଽପ୍ଯେଷ ନାପରଃ କଶ୍ଚିଦିଷ୍ଯତେ

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷା ଦେବାରେ ଏହା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।

ତସ୍ମାନ୍ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତରାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରପରୋ ଭଵ ତସ୍ମିଞ୍ଜିହ୍ଵାଂତରଗତେ ନ କିଂଚିଦିହ ଦୁର୍ଲଭମ୍

ସେଥିପାଇଁ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜିଭରେ ଥିଲେ, ଏଠାରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ।

ଅଧୋରାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଶୈଵାନାଂ ରକ୍ଷାହେତୁରନୁତ୍ତମମ୍ ତଚ୍ଚ ତତ୍ପ୍ରଭଵଂ ମତ୍ଵା ତତ୍ପରୋ ଭଵ ନାନ୍ଯଥା

ଶୈବମାନେ ପାଇଁ ଅଧୋରାସ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ରକ୍ଷା ସାଧନ; ଏହା ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣି, ଏହାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।

ଭସ୍ମେଦନ୍ତୁ ମଯା ଲବ୍ଧଂ ପିତୁରେଵ ତଵୋତ୍ତମମ୍ ଵିରଜାନଲସଂସିଦ୍ଧଂ ମହାଵ୍ଯାପନ୍ନିଵାରଣମ୍

ତୋର ବାପାଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭସ୍ମ ପାଇଛି, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ବଡ଼ ବିପଦ ଦୂର କରେ।

ମଂତ୍ରଂ ଚ ତେ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଗୃହାଣ ମଦନୁଜ୍ଞଯା ଅନେନୈଵାଶୁ ଜପ୍ତେନ ରକ୍ଷା ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି

ମୁଁ ତୋତେ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲି, ମୋ ଅନୁମତିରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମାତ୍ର ଜପ କଲେ ତୋର ରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।

ଏଵଂ ମାତ୍ରା ସମାଦିଶ୍ଯ ଶିଵମସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯୁଦୀର୍ଯ ଚ ଵିସୃଷ୍ଟସ୍ତଦ୍ଵଚୋ ମୂର୍ଧ୍ନି କୁର୍ଵନ୍ନେଵ ତଦା ମୁନିଃ

ଏଭଳି ମାଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, 'ଶିବ ଭଲ କରୁନ୍ତୁ' ବୋଲି କହି, ସେ ସମୟରେ ସେଇ କଥା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି ଚାଲିଗଲେ।

ତାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତପଃ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ତମାହ ଚ ତଦା ମାତା ଶୁଭଂ କୁର୍ଵଂତୁ ତେ ସୁରାଃ

ସେ ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ତେବେ ମାଆ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନେ ତୋତେ ଶୁଭ କରୁନ୍ତୁ'।

ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତଯା ତତ୍ର ତପସ୍ତେପେ ସ ଦୁଶ୍ଚରମ୍ ହିମଵତ୍ପର୍ଵତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାଯୁଭକ୍ଷଃ ସମାହିତଃ

ମାଆଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସେ ସେଠାରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ; ହିମବତ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ବାୟୁ ଖାଇ ଏକାଗ୍ର ରହିଲେ।

ଅଷ୍ଟେଷ୍ଟକାଭିଃ ପ୍ରସାଦଂ କୃତ୍ଵା ଲିଂଗଂ ଚ ମୃନ୍ମଯମ୍ ତତ୍ରାଵାହ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ସାଂବଂ ସଗଣମଵ୍ଯଯମ୍

ସେ ଆଠଟି ଇଟାରେ ବେଦି ତିଆରି କରି, ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ ଗଢ଼ିଲେ; ସେଠାରେ ଅବିନାଶୀ ମହାଦେବ, ଆମ୍ବିକା ଓ ଗଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ।

ଭକ୍ତ୍ଯା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରେଣୈଵ ପୁତ୍ରୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଵନୋଦ୍ଭଵୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚିରଂ କାଲଂ ଚଚାର ପରମଂ ତପଃ

ଭକ୍ତି ସହିତ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପୁଅମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆଣିଥିବା ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପୂଜା କରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତତସ୍ତପଶ୍ଚରତ୍ତଂ ତଂ ବାଲମେକାକିନଂ କୃଶମ୍ ଉପମନ୍ଯୁଂ ଦ୍ଵିଜଵରଂ ଶିଵସଂସକ୍ତମାନସମ୍

ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏକା, ଦୁର୍ବଳ, ଶିବରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପମନ୍ୟୁ।

ପୁରା ମରୀଚିନା ଶପ୍ତାଃ କେଚିନ୍ମୁନିପିଶାଚକାଃ ସଂପୀଡ୍ଯ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭାଵୈସ୍ତପସୋଵିଘ୍ନମାଚରନ୍

ପୂର୍ବେ ମରୀଚିଙ୍କ ଶାପ ପାଇଁ କିଛି ଋଷି-ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସୀୟ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଲେ।

ସ ଚ ତୈଃ ପୀଡ୍ଯମାନୋ ଽପି ତପଃ କୁର୍ଵନ୍କଥଞ୍ଚନ ସଦା ନମଃ ଶିଵାଯେତି କ୍ରୋଶତି ସ୍ମାର୍ତନାଦଵତ୍

ସେମାନେ ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିପରି ହେଉନାହିଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ 'ନମଃ ଶିବାୟ' ବୋଲି ସ୍ମୃତିର ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।

ତନ୍ନାଦଶ୍ରଵଣାଦେଵ ତପସୋ ଵିଘ୍ନକାରିଣଃ ତେ ତଂ ବାଲଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମୁନଯସ୍ସମୁପାଚରନ୍

ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିବା ସହିତ, ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଉଥିବା ସେମାନେ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସମେତେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

ତପସା ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଚୋପମନ୍ଯୋର୍ମହାତ୍ମନଃ ଚରାଚରଂ ଚ ମୁନଯଃ ପ୍ରଦୀପିତମଭୂଜ୍ଜଗତ୍

ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ଋଷିମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ଅଥ ସର୍ଵେ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଂଗା ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯାହୁଶ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ହରଯେ ଦେଵସତ୍ତମାଃ

ତାପରେ ସମସ୍ତେ, ଦେହ ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ; ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ କଥା ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ କିମିଦନ୍ତ୍ଵିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍କାରଣଂ ଚ ସଃ

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପରମ ପୁରୁଷ ଭଗବାନ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହା କ'ଣ?' ବୋଲି ଭାବି, କାରଣ ବୁଝିଲେ।