ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅର୍ଦ୍ଯତେ ତେଜସା ସର୍ଵଂ ଵାଯୁନା ଚାପନୀଯତେ ଵ୍ଯୋମ୍ନାନୁଗୃହ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞେଯମେଵଂ ହି ସୂରିଭିଃ

ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ଦଗ୍ଧ ହୁଏ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଦୂରେ ନେଇଯାଯିଏ, ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଧାରଣ ହୁଏ; ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବୁଝିବା ଉଚିତ ।

ପଞ୍ଚକୃତ୍ଯମିଦଂ ବୋଢୁଂ ମମାସ୍ତି ମୁଖପଞ୍ଚକମ୍ ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ପଞ୍ଚମଂ ମୁଖମ୍

ମୋର ଏହି ପାଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଝିବା ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ ଅଛି; ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରିଟି ମୁହଁ ଓ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ମୁହଁ ।

ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ତପସା ଲବ୍ଧମେତତ୍କୃତ୍ଯଦ୍ଵଯଂ ସୁତୌ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ୍ଯଭୀଧଂ ଭାଗ୍ଯଂ ମତ୍ତଃ ପ୍ରୀତାଦତିପ୍ରିଯମ୍

ତୁମେ ଯେ ତପସ୍ୟା କରିଛ, ତାହାର ଫଳରେ ହେ ପୁଅମାନେ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ—ଏହି ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ ମିଳିଛି; ଏହି ଭାଗ୍ୟ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଇଛି ।

ତଥା ରୁଦ୍ରମହେଶାଭ୍ଯାମନ୍ଯତ୍କୃତ୍ଯଦ୍ଵଯଂ ପରମ୍ ଅନୁଗ୍ରହାଖ୍ଯଂ କେନାପି ଲବ୍ଧୁଂ ନୈଵ ହି ଶକ୍ଯତେ

ଏହିପରି ରୁଦ୍ର ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦୟାର ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କେହିଁଠି ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ।

ତତ୍ସର୍ଵଂ ପୌର୍ଵିକଂ କର୍ମ ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ କାଲଵିସ୍ମୃତମ୍ ନ ତଦ୍ରୁଦ୍ର ମହେଶାଭ୍ଯାଂ ଵିସ୍ମୃତଂ କର୍ମ ତାଦୃଶମ୍

ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କାଳ କ୍ରମରେ ଭୁଲିଯାଇଛ; କିନ୍ତୁ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଓ ମହେଶ୍ୱର କେବେ ଭୁଲିନାହାନ୍ତି।

ରୂପେ ଵେଶେ ଚ କୃତ୍ଯେ ଚ ଵାହନେ ଚାସନେ ତଥା ଆଯୁଧାଦୌ ଚ ମତ୍ସାମ୍ଯମସ୍ମାଭିସ୍ତତ୍କୃତେ କୃତମ୍

ଆମେ ନିଜେ ଯେପରି ଆକୃତି, ପୋଷାକ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାନ, ଆସନ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗରେ ଯେପରି ଅଛୁ, ସେହିପରି ସବୁକିଛି ତୁମ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛୁ।

ମଦ୍ଧ୍ଯାନଵିରହାଦ୍ଵତ୍ସୌ ମୌଢ୍ଯଂ ଵାମେଵମାଗତମ୍ ମଜ୍ଜ୍ଞାନେ ସତି ନୈଵଂ ସ୍ଯାନ୍ମାନଂ ରୂପେ ମହେଶଵତ୍

ମୋ ଜ୍ଞାନରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାରୁ, ହେ ବଛାମାନେ, ତୁମେ ଏହି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଛ; ଯଦି ମୋ ଜ୍ଞାନ ଥାନ୍ତା, ତେବେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭଳି ଆକୃତି ଉପରେ ଏପରି ଗର୍ବ ହେବ ନାଥାନ୍ତା।

ତସ୍ମାନ୍ମଜ୍ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମଂତ୍ରମୋଂକାରନାମକମ୍ ଇତଃ ପରଂ ପ୍ରଜପତଂ ମାମକଂ ମାନଭଂଜନମ୍

ସେଥିପାଇଁ, ମୋର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି 'ଓଁ' ନାମକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ଏହା ମୋର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଗର୍ବକୁ ନଶ୍ୱ କରେ।

ଉପାଦିଶଂ ନିଜଂ ମଂତ୍ରମୋଂକାରମୁରୁମଂଗଲମ୍ ଓଂକାରୋ ମନ୍ମୁଖାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଥମଂ ମତ୍ପ୍ରବୋଧକଃ

ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜ ମହାମଙ୍ଗଳମୟ 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଛି; ଏହି 'ଓଁ' ପ୍ରଥମେ ମୋର ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ମୋ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲା।

ଵାଚକୋ ଽଯମହଂ ଵାଚ୍ଯୋ ମଂତ୍ରୋ ଽଯଂ ହି ମଦାତ୍ମକଃ ତଦନୁସ୍ମରଣଂ ନିତ୍ଯଂ ମମାନୁସ୍ମରଣଂ ଭଵେତ୍

ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣକାରୀ ମୁଁ, ଉଚ୍ଚାରିତ ମଧ୍ୟ ମୁଁ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ; ଏହାକୁ ସଦା ସ୍ମରଣ କରିବା ମାନେ ମୋତେ ସଦା ସ୍ମରଣ କରିବା।

ଅକାରୌତ୍ତରାତ୍ପୂର୍ଵମୁକାରଃ ପଶ୍ଚିମାନନାତ୍ ମକାରୋ ଦକ୍ଷିଣମୁଖାଦ୍ବିଂଦୁଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖତସ୍ତଥା

'ଉ' ଅକ୍ଷର ଉତ୍ତର ମୁଖରୁ, 'କ' ପଶ୍ଚିମ ମୁଖରୁ, 'ମ' ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖରୁ, ଏବଂ ବିନ୍ଦୁ ପୂର୍ବ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ନାଦୋ ମଧ୍ଯମୁଖାଦେଵଂ ପଞ୍ଚଧା ଽସୌ ଵିଜୃଂଭିତଃ ଏକୀଭୂତଃ ପୁନସ୍ତଦ୍ଵଦୋମିତ୍ଯେକାକ୍ଷରୋ ଭଵେତ୍

ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟମ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହିପରି, ଏହା ପାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ; ପୁଣି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ସେହିପରି ଏକ ଅକ୍ଷର 'ଓଁ' ହୁଏ।

ନାମରୂପାତ୍ମକଂ ସର୍ଵଂ ଵେଦଭୂତକୁଲଦ୍ଵଯମ୍ ଵ୍ଯାପ୍ତମେତେନ ମଂତ୍ରେଣ ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯୋଶ୍ଚ ବୋଧକଃ

ନାମ ଓ ରୂପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ, ବେଦର ଦୁଇ ପରିବାର, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ; ଏହା ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

ଅସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଜଜ୍ଞେ ବୋଧକଂ ସକଲସ୍ଯତତ୍ ଆକାରାଦିକ୍ରମେଣୈଵ ନକାରାଦିଯଥାକ୍ରମମ୍

ଏହିଠାରୁ ପାଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ; 'ଅ' ଆରମ୍ଭରେ ଓ 'ନ' ଆରମ୍ଭରେ ଯଥାକ୍ରମରେ।

ଅସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରାଜ୍ଜାତା ମାତୃକାଃ ପଞ୍ଚଭେଦତଃ ତସ୍ମାଚ୍ଛିରଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ତ୍ରିପାଦ୍ଗାଯ ତ୍ରିରେଵ ହି

ଏହି ପାଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରୁ ପାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାତୃକା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ତେଣୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚାରିଟି ମୁଖରୁ, ତିନି ପଦ ଥିବା ଗାୟତ୍ରୀ ତିନି ଭାଗରେ ଅଛି।

ଵେଦଃ ସର୍ଵସ୍ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ତତୋ ଵୈ ମଂତ୍ରକୋଟଯଃ ତତ୍ତନ୍ମଂତ୍ରେଣ ତତ୍ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିରିତୋ ଭଵେତ୍

ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର; ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସଫଳତା, ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।

ଅନେନ ମଂତ୍ରକଂଦେନ ଭୋଗୋ ମୋକ୍ଷଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧ୍ଯତି ସକଲା ମଂତ୍ରରାଜାନଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭୋଗପ୍ରଦାଃ ଶୁଭାଃ

ଏହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ମିଳେ; ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରାଜା ସକ୍ଷାତ୍ ଶୁଭ ଭୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ପୁନସ୍ତଯୋସ୍ତତ୍ର ତିରଃ ପଟଂ ଗୁରୁଃ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ମଂତ୍ରଂ ଚ ସମାଦିଶତ୍ପରମ୍ ନିଧାଯ ତଚ୍ଛୀର୍ଷ୍ଣି କରାଂବୁଜଂ ଶନୈରୁଦଙ୍ମୁଖଂ ସଂସ୍ଥିତଯୋଃ ସହାଂବିକଃ

ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁ ସେଠାରେ ଏକ ପରଦା ଦେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ; ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ହସ୍ତ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧୀରେ ରଖି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିଥିବା ସେମାନେ ଓ ଅମ୍ବିକା ସହିତ।

ତ୍ରିରୁଚ୍ଚାର୍ଯାଗ୍ରହୀନ୍ମଂତ୍ରଂ ଯଂତ୍ରତଂତ୍ରୋକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍ ଶିଷ୍ଯୌ ଚ ତୌ ଦକ୍ଷିଣାଯାମାତ୍ମାନଂ ଚ ସମର୍ପଯତ୍

ଯନ୍ତ୍ର ଓ ତନ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏବଂ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।

ପ୍ରବଦ୍ଧହସ୍ତୌ କିଲ ତୌ ତଦଂତିକେ ତମେଵ ଦେଵଂ ଜଗତୁର୍ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍

ହସ୍ତ ବାନ୍ଧିଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେଇ ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ନମୋ ନିଷ୍କଲରୂପାଯ ନମୋ ନିଷ୍କଲତେଜସେ ନମଃ ସକଲନାଥାଯ ନମସ୍ତେ ସକଲାତ୍ମନେ

ଅରୂପ ନିଜର ଶ୍ରୀଚରଣକୁ ନମସ୍କାର; ଅରୂପ ତେଜକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ରୂପର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତର ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।

ପ୍ରଣଵଵାଚ୍ଯାଯ ନମଃ ପ୍ରଣଵଲିଂଗିନେ ନମଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିକର୍ତ୍ରେ ଚ ନମଃ ପଞ୍ଚମୁଖାଯତେ

ଓଁ ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଯିଏ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଓଁ ଆକାର ଲିଙ୍ଗ ଯାହାର ରୂପ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାହା ପରେ ଯାହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ଯିଏ, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପାଯ ପଞ୍ଚ କୃତ୍ଯାଯତେ ନମଃ ଆତ୍ମନେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ତୁଭ୍ଯମନଂତଗୁଣଶକ୍ତଯେ

ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଯିଏ, ପାଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଅନେକ ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତି ଯାହାର, ସେ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା, ପରମ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ସକଲାକଲରୂପାଯ ଶଂଭଵେ ଗୁରଵେ ନମଃ ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଵା ଗୁରୁଂ ପଦ୍ଯୈର୍ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ ଚ ନେମତୁଃ

ସମସ୍ତ ରୂପ ଓ ନିରାକାର ଯିଏ, ସେ ଶମ୍ଭୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଏଭଳି ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମଣ୍ଡିଆ ହେଲେ।

ଵତ୍ସକୌ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ କଥିତଂ ଦର୍ଶିତଂ ଚ ଵାମ୍ ଜପତଂ ପ୍ରଣଵଂ ମଂତ୍ରଂ ଦେଵୀଦିଷ୍ଟଂ ମଦାତ୍ମକମ୍

ପ୍ରିୟ ଛୁଆମାନେ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମକୁ ବୁଝାଇ ଓ ଦେଖାଇଦେଲି। ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଓ ମୋର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା 'ଓଁ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।

ଜ୍ଞାନଂ ଚ ସୁସ୍ଥିରଂ ଭାଗ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ଆର୍ଦ୍ରାଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତଜ୍ଜାପ୍ଯଂ ତ୍ଵକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ଭାଗ୍ୟ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କିଛି ଶାଶ୍ୱତ ହୁଏ। ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଥିବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ।

ସୂର୍ଯଗତ୍ଯା ମହାର୍ଦ୍ରାଯାମେକଂ କୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ମୃଗଶୀର୍ଷାଂତିମୋ ଭାଗଃ ପୁନର୍ଵସ୍ଵାଦିମସ୍ତଥା

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚଳାଚଳ ସହିତ ଆର୍ଦ୍ରା ଯେତେବେଳେ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ। ମୃଗଶିରା ଶେଷ ଅଂଶ ଓ ପୁନର୍ବସୁ ଆରମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ସୁଭ ମନାଯାଏ।

ଆର୍ଦ୍ରାସମଃ ସଦା ଜ୍ଞେଯଃ ପୂଜାହୋମାଦିତର୍ପଣେ ଦର୍ଶନଂ ତୁ ପ୍ରଭାତେ ଚ ପ୍ରାତଃସଂଗଵକାଲଯୋଃ

ଆର୍ଦ୍ରାକୁ ସବୁବେଳେ ପୂଜା, ହୋମ ଓ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ସମାନ ମନାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ଓ ସକାଳ ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିବା ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ।

ଚତୁର୍ଦଶୀ ତଥା ଗ୍ରାହ୍ଯା ନିଶୀଥଵ୍ଯାପିନୀ ଭଵେତ୍ ପ୍ରଦୋଷଵ୍ଯାପିନୀ ଚୈଵ ପରଯୁକ୍ତା ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ଯେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବ୍ୟାପ୍ତି ରହିଥାଏ, ସେ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଦୋଷ ସମୟକୁ ଯଦି ଲାଗିଥାଏ, ତେବେ ଏହା ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ।