ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମାତର୍ମାତର୍ମହାଭାଗେ ମମ ଦେହି ତପସ୍ଵିନି ଗଵ୍ଯଂ କ୍ଷୀରମତିସ୍ଵାଦୁ ନାଲ୍ପମୁଷ୍ଣଂ ପିବାମ୍ଯହମ୍

ମା, ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳି ତପସ୍ୱିନୀ ମା, ମୋତେ ଗାଈର ଦୁଧ ଦିଅ; ମୁଁ ଏହି ଅଳ୍ପ ଉଷ୍ଣ ଦୁଧ ପିଉନି, ମୋତେ ବହୁତ ମିଠା ଦୁଧ ଚାହିଁ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରଵଚନଂ ତନ୍ମାତା ଚ ତପସ୍ଵିନୀ ଵ୍ଯାଘ୍ରପାଦସ୍ଯ ମହିଷୀ ଦୁଃଖମାପତ୍ତଦା ଚ ସା

ପୁଅଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତପସ୍ୱିନୀ ମାଆ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ।

ଉପଲାଲ୍ଯାଥ ସୁପ୍ରୀତ୍ଯା ପୁତ୍ରମାଲିଂଗ୍ଯ ସାଦରମ୍ ଦୁଃଖିତା ଵିଲଲାପାଥ ସ୍ମୃତ୍ଵା ନୈର୍ଧନ୍ଯମାତ୍ମନଃ

ତାପରେ, ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅତି ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଁକୁଡ଼ି ଧରି, ନିଜ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ମନେ କରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।

ସ୍ମୃତ୍ଵାସ୍ମୃତ୍ଵା ପୁନଃ କ୍ଷୀରମୁପମନ୍ଯୁସ୍ସ ବାଲକଃ ଦେହି ଦେହୀତି ତାମାହ ରୁଦ୍ରନ୍ଭୂଯୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ଉପମନ୍ୟୁ, ସେ ଶିଶୁ, ବାରମ୍ବାର ମନେ କରି, ପୁଣି ପୁଣି ଭୁଲିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ 'ଦିଅ, ଦିଅ' ବୋଲି ଅନେକଥର କହୁଥିଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ତଦ୍ଧଠଂ ସା ପରିଜ୍ଞାଯ ଦ୍ଵିଜପତ୍ନୀ ତପସ୍ଵିନୀ ଶାନ୍ତଯେ ତଦ୍ଧଠସ୍ଯାଥ ଶୁଭୋପାଯମରୀରଚତ୍

ତାଙ୍କର ଏହି ଜିଦ୍‌ ବୁଝି, ମୁନିଙ୍କ ତପସ୍ୱିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭଲ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ଉଞ୍ଛଵୃତ୍ତ୍ଯାର୍ଜିତାନ୍ବୀଜାନ୍ସ୍ଵଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ସା ତଦା ବୀଜପିଷ୍ଟମଥାଲୋଡ୍ଯ ତୋଯେନ କଲଭାଷିଣୀ

ସେଠାରେ ଉଞ୍ଚା କରି ଆଣିଥିବା କିଛି ଦାଣା ଦେଖି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚକିରେ ପିସି, ପାଣି ମିଶାଇ, ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ।

ଏହ୍ଯେହି ମମ ପୁତ୍ରେତି ସାମପୂର୍ଵଂ ତତସ୍ସୁତମ୍ ଆଲିଂଗ୍ଯାଦାଯ ଦୁଃଖାର୍ତା ପ୍ରଦଦୌ କୃତ୍ରିମଂ ପଯଃ

ସେ ମାଆ ସ୍ନେହରେ 'ଆ, ଆ, ମୋ ପୁଅ' ବୋଲି ଡାକି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନକଲି ଦୁଧ ଦେଲେ।

ପୀତ୍ଵା ଚ କୃତ୍ରିମଂ କ୍ଷୀରଂ ମାତ୍ରାଂ ଦତ୍ତଂ ସ ବାଲକଃ ନୈତତ୍କ୍ଷୀରମିତି ପ୍ରାହ ମାତରଂ ଚାତିଵିହ୍ଵଲଃ

ମାଆ ଦେଇଥିବା ଏହି ନକଲି ଦୁଧ ପିଇ, ସେ ଶିଶୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ଦୁଧ ନୁହେଁ'।

ଦୁଃଖିତା ସା ତଦା ପ୍ରାହ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯାଘ୍ରାଯ ମୂର୍ଧନି ସମାର୍ଜ୍ଯ ନେତ୍ର ପୁତ୍ରସ୍ଯ କରାଭ୍ଯାଂ କମଲାଯତେ

ତାପରେ, ସେ ମାଆ ଦୁଃଖରେ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ ମୁଛି, କଥା କହିଲେ।

ତଟିନୀ ରତ୍ନପୂର୍ଣାସ୍ତାସ୍ସ୍ଵର୍ଗପାତାଲଗୋଚରାଃ ଭାଗ୍ଯହୀନା ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଭକ୍ତିହୀନାଶ୍ଚ ଯେ ଶିଵେ

ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପାତାଳରେ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟହୀନ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ।

ରାଜ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଭୋଜନଂ କ୍ଷୀରସଂଭଵମ୍ ନ ଲଭନ୍ତେ ପ୍ରିଯାଣ୍ଯେଷାଂ ନ ତୁଷ୍ଯତି ଯଦା ଶିଵଃ

ରାଜ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ଦୁଧରୁ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ—ଏହି ପ୍ରିୟ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ଶିବ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇପାରନ୍ତିନାହିଁ।

ଭଵପ୍ରସାଦଜଂ ସର୍ଵଂ ନାନ୍ଯଦ୍ଦେଵପ୍ରସାଦଜମ୍ ଅନ୍ଯଦେଵେଷୁ ନିରତା ଦୁଃଖାର୍ତା ଵିଭ୍ରମନ୍ତି ଚ

ସମସ୍ତ କିଛି ଭବଙ୍କ ଦୟାରୁ ମିଳେ; ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରୁ କିଛି ମିଳେନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଦୁଃଖିତ ଲୋକେ ଭ୍ରମରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ।

କ୍ଷୀରଂ ତତ୍ର କୁତୋ ଽସ୍ମାକଂ ଵନେ ନିଵସତାଂ ସଦା କ୍ଵ ଦୁଗ୍ଧସାଧନଂ ଵତ୍ସ କ୍ଵ ଵଯଂ ଵନଵାସିନଃ

ଏଠି ଅମେଶା ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ଆମେ କିପରି ଦୁଧ ପାଇପାରିବୁ? ଦୁଧ ଆଣିବା ଉପାୟ କେଉଁଠି, ପୁଅ? ଆମେ ତ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିବା ଲୋକ।

କୃତ୍ସ୍ନାଭାଵେନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯାନ୍ମଯା ତେ ଭାଗ୍ଯହୀନଯା ମିଥ୍ଯାଦୁଗ୍ଧମିଦଂ ଦତ୍ତମ୍ପିଷ୍ଟମାଲୋଡ୍ଯ ଵାରିଣା

ମୁଁ ଦୁର୍ଦ୍ରୁତ ଦରିଦ୍ରତା ଓ ଅଭାଗ୍ୟରେ ପଡି, ତୁମକୁ ଏହି ଦୁଧ ଦେଇଛି, ଯାହା ଜଳ ମିଶାଇ ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ମାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି।

ତ୍ଵଂ ମାତୁଲଗୃହେ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ପୀତ୍ଵା ସ୍ଵାଦୁ ପଯଃ ଶୃତମ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଵାଦୁ ତ୍ଵଯା ପୀତଂ ତଜ୍ଜାତୀଯମନୁସ୍ମରନ୍

ତୁମେ ମାମାଘରେ ଥିବାବେଳେ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ ମିଠା, ଶୁଦ୍ଧ, ଉବା ଦୁଧ ପିଇଥିଲ। ତାହାର ସ୍ବାଦ ଜାଣି, ଏଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପିଇଛ, ଏବଂ ସେଇ ଦୁଧକୁ ମନେ ପକାଉଛ।

ଦତ୍ତଂ ନ ପଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରୁଦନ୍ ଦୁଃଖୀକରୋଷି ମାମ୍ ପ୍ରସାଦେନ ଵିନା ଶଂଭୋ ପଯସ୍ତଵ ନ ଵିଦ୍ଯତେ

‘ଏହା ଦିଆଯାଇଥିବା ସେଇ ଦୁଧ ନୁହେଁ’ ବୋଲି କହି, ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ ଏବଂ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କୃପା ବିନା ତୁମ ପାଖରେ ଦୁଧ ନାହିଁ।

ପାଦପଂକଜଯୋସ୍ତସ୍ଯ ସାମ୍ବସ୍ଯ ସଗଣସ୍ଯ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମର୍ପିତଂ ଯତ୍ତତ୍କାରଣଂ ସର୍ଵସମ୍ପଦାମ୍

ସାମ୍ବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେହି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିର କାରଣ।

ଅଧୁନା ଵସୁଦୋସ୍ମାଭିର୍ମହାଦେଵୋ ନ ପୂଜିତଃ ସକାମାନାଂ ଯଥାକାମଂ ଯଥୋକ୍ତଫଲଦାଯକଃ

ଏବେ ଆମେ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନାହିଁ; ସେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ, କହିଥିବା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଧନାନ୍ଯୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ନାସ୍ମାଭିରିତଃ ପ୍ରାଗର୍ଚିତଃ ଶିଵଃ ଅତୋ ଦରିଦ୍ରାସ୍ସଂଜାତା ଵଯଂ ତସ୍ମାନ୍ନ ତେ ପଯଃ

ଧନ ପାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲୁ; ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଦରିଦ୍ର ହୋଇଛୁ, ଏବଂ ତୁମ ପାଖରେ ଦୁଧ ନାହିଁ।

ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଶିଵମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ ତଦେଵ ଲଭ୍ଯତେ ନାନ୍ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵା ପ୍ରଭୁମ୍

ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଶିବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯାହା ଦାନ ଦିଆଯାଇଥାଏ, ଓ ପୁତ୍ର, ସେଇ ମାତ୍ର ମିଳେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଭଳି ଦାନ ଭଳି ଭଗବାନ ଅନ୍ୟକୁ ଦିଲେ ମଧ୍ୟ।

ଇତି ମାତୃଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଥ୍ଯଂ ଶୋକାଦିସୂଚକମ୍ ବାଲୋ ଽପ୍ଯନୁତପନ୍ନଂତଃ ପ୍ରଗଲ୍ଭମିଦମବ୍ରଵୀତ୍

ମାଆଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା ଏବଂ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଛୁଆ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲାନି, ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଏହି କଥା କହିଲା।

ଶୋକେନାଲମିତୋ ମତଃ ସାଂବୋ ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଶଂକରଃ ତ୍ଯଜ ଶୋକଂ ମହାଭାଗେ ସର୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି

ଯଦି ସାମ୍ବ ପୁଅ ଦୁଃଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯଦି ଶଙ୍କର ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼; ସବୁ ଭଲ ହେବ।

ଶୃଣୁ ମାତର୍ଵଚୋ ମେଦ୍ଯ ମହାଦେଵୋ ଽସ୍ତି ଚେତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ଚିରାଦ୍ଵା ହ୍ଯଚିରାଦ୍ଵାପି କ୍ଷୀରୋଦଂ ସାଧଯାମ୍ଯହମ୍

ମା, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଯଦି ମହାଦେବ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ବହୁଦିନ ପରେ କିମ୍ବା ଶୀଘ୍ର ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ଆଣିବି।

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ବାଲକସ୍ଯ ମହାମତେଃ ପ୍ରଯ୍ତୁଵାଚ ତଦା ମାତା ସୁପ୍ରସନ୍ନା ମନସ୍ଵିନୀ

ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଛୁଆଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଆ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—

ଶୁଭଂ ଵିଚାରିତଂ ତାତ ତ୍ଵଯା ମତ୍ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍ ଵିଲଂବଂ ମା କଥାସ୍ତ୍ଵଂ ହି ଭଜ ସାଂବଂ ସଦାଶିଵମ୍

ପୁଅ, ତୁମେ ଭଲ ଭାବିଛ; ଏଥିରେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଛି। ବିଳମ୍ବ କରନାହିଁ—ସଦା ସାମ୍ବ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଭଜ।

ସର୍ଵସ୍ମାଦଧିକୋ ଽସ୍ତ୍ଯେଵ ଶିଵଃ ପରମକାରଣମ୍ ତତ୍କୃତଂ ହି ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ କିଂକରାଃ

ଶିବ ଏକାମାତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ। ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଦାସ।

ତତ୍ପ୍ରସାଦକୃତୈଶ୍ଵର୍ଯା ଦାସାସ୍ତସ୍ଯ ଵଯଂ ପ୍ରଭୋଃ ତଂ ଵିନାନ୍ଯଂ ନ ଜାନୀମଶ୍ଶଂକରଂ ଲୋକଶଂକରମ୍

ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଯେଉଁ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମିଳେ, ଆମେ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦାସ। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଜାଣୁନାହିଁ—ଶଙ୍କର, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳକାରୀ।

ଅନ୍ଯାନ୍ଦେଵାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା ତମେଵ ସାଂବଂ ସଗଣଂ ଭଜ ଭାଵପୁରସ୍ସରମ୍

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଭାଷା ସହିତ, ସାମ୍ବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କୁ ହୃଦୟର ଭକ୍ତି ସହିତ ଭଜ।

ତସ୍ଯ ଦେଵାଧିଦେଵସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ଵରଦାଯିନଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନମଶ୍ଶିଵାଯେତି ମଂତ୍ରୋ ଽଯଂ ଵାଚକଃ ସ୍ମୃତଃ

ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ, ଦାତା, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ‘ନମଃ ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ରଟି ସର୍ବପ୍ରଥମ ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।