ଶିଵପୁରାଣମ୍

କଥଂ ଚ ଲବ୍ଧଵିଜ୍ଞାନସ୍ତପଶ୍ଚରଣପର୍ଵଣି ରୁଦ୍ରାଗ୍ନେର୍ଯତ୍ପରଂ ଵୀର୍ଯଂ ଲଭେ ଭସ୍ମ ସ୍ଵରକ୍ଷକମ୍

ଏବଂ ତପସ୍ୟା କାଳରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସେ କିପରି ରୁଦ୍ରାଗ୍ନିର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି—ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଭସ୍ମ—ପାଇଲେ?

ନ ହ୍ଯେଷ ଶିଶୁକଃ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରାକୃତଃ କୃତଵାଂସ୍ତପଃ ମୁନିଵର୍ଯସ୍ଯ ତନଯୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରପାଦସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ଏହି ଶିଶୁ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଲୋକ ନୁହେଁ ଯିଏ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ସେ ମହାମୁନି ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦଙ୍କର ପୁତ୍ର, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।

ଜନ୍ମାନ୍ତରେଣ ସଂସିଦ୍ଧଃ କେନାପି ଖଲୁ ହେତୁନା ସ୍ଵପଦପ୍ରଚ୍ଯୁତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ମୁନିକୁମାରତାମ୍

ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କୌଣସି କାରଣରୁ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ନିଜ ଅବସ୍ଥାରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ମୁନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବାର ସଉଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ମହାଦେଵପ୍ରସାଦସ୍ଯ ଭାଗ୍ଯାପନ୍ନସ୍ଯ ଭାଵିନଃ ଦୁଗ୍ଧାଭିଲାଷପ୍ରଭଵଦ୍ଵାରତାମଗମତ୍ତପଃ

ମହାଦେବଙ୍କ କୃପା ଓ ଭାଗ୍ୟରେ, ଦୁଧ ପାଇବା ଆଶାରୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଅତଃ ସର୍ଵଗଣେଶତ୍ଵଂ କୁମାରତ୍ଵଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ସହ ଦୁଗ୍ଧାବ୍ଧିନା ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ ଶଂକରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ଏହିଠାରୁ, ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ସହିତ, ଶଙ୍କର ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କ ନାୟକ ଓ ଚିରଯୁବକ ଭାବରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଜ୍ଞାନାଗମୋପ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦେଵ ଶାଂକରାତ୍ କୌମାରଂ ହି ପରଂ ସାକ୍ଷାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଶକ୍ତିମଯଂ ଵିଦୁଃ

ସେ ଜଣେ ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ; କାରଣ, କୌମାର ନାମକ ଶକ୍ତିମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଵକ୍ତୃତ୍ଵମପି ତସ୍ଯ ହି ତତ୍କୃତମ୍ କୁମାରୋ ମୁନିତୋ ଲବ୍ଧଜ୍ଞାନାବ୍ଧିରିଵ ନନ୍ଦନଃ

ଶିବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାରକ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୟାରେ ହୋଇଥିଲା; ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଅପାର ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିବା କାରଣରୁ କୌମାର ନନ୍ଦନ ପରି ହୋଇଥିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟଂ ତୁ କାରଣଂ ତସ୍ଯ ଶିଵଜ୍ଞାନସମନ୍ଵଯେ ସ୍ଵମାତୃଵଚନଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛୋକଜଂ କ୍ଷୀରକାରଣାତ୍

ତାଙ୍କର ଶିବଜ୍ଞାନରେ ଏତେ ଲଗନ ରହିବାର କାରଣ ଦେଖାଯାଏ—ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କର ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନିଜ ମାଆଙ୍କ କଥା ଏହାର ମୂଳ କାରଣ, ଯେପରି ଦୁଃଖରୁ ଦୁଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

କଦାଚିତ୍କ୍ଷୀରମତ୍ଯଲ୍ପଂ ପୀତଵାନ୍ମାତୁଲାଶ୍ରମେ ଈର୍ଷଯଯା ମାତୁଲସୁତଂ ସଂତୃପ୍ତକ୍ଷୀରମୁତ୍ତମମ୍

ଏକଥର, ମାମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବାବେଳେ, ଉପମନ୍ୟୁ ଅଳ୍ପ ଦୁଧ ପିଇଥିଲେ, କାରଣ ମାମାଙ୍କ ପୁଅ ଉତ୍ତମ ଦୁଧ ପିଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଇର୍ଷ୍ୟା ହୋଇଥିଲା।

ପୀତ୍ଵା ସ୍ଥିତଂ ଯଥାକାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ମାତୁଲାତ୍ମଜମ୍ ଉପମନ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରପାଦିଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରୋଵାଚ ମାତରମ୍

ଏମିତି ଇଚ୍ଛାମତ ଦୁଧ ପିଇ, ମାମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେଖି, ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦଙ୍କ ପୁଅ ଉପମନ୍ୟୁ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ।

ମାତର୍ମାତର୍ମହାଭାଗେ ମମ ଦେହି ତପସ୍ଵିନି ଗଵ୍ଯଂ କ୍ଷୀରମତିସ୍ଵାଦୁ ନାଲ୍ପମୁଷ୍ଣଂ ପିବାମ୍ଯହମ୍

ମା, ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳି ତପସ୍ୱିନୀ ମା, ମୋତେ ଗାଈର ଦୁଧ ଦିଅ; ମୁଁ ଏହି ଅଳ୍ପ ଉଷ୍ଣ ଦୁଧ ପିଉନି, ମୋତେ ବହୁତ ମିଠା ଦୁଧ ଚାହିଁ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରଵଚନଂ ତନ୍ମାତା ଚ ତପସ୍ଵିନୀ ଵ୍ଯାଘ୍ରପାଦସ୍ଯ ମହିଷୀ ଦୁଃଖମାପତ୍ତଦା ଚ ସା

ପୁଅଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତପସ୍ୱିନୀ ମାଆ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ।

ଉପଲାଲ୍ଯାଥ ସୁପ୍ରୀତ୍ଯା ପୁତ୍ରମାଲିଂଗ୍ଯ ସାଦରମ୍ ଦୁଃଖିତା ଵିଲଲାପାଥ ସ୍ମୃତ୍ଵା ନୈର୍ଧନ୍ଯମାତ୍ମନଃ

ତାପରେ, ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅତି ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଁକୁଡ଼ି ଧରି, ନିଜ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ମନେ କରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।

ସ୍ମୃତ୍ଵାସ୍ମୃତ୍ଵା ପୁନଃ କ୍ଷୀରମୁପମନ୍ଯୁସ୍ସ ବାଲକଃ ଦେହି ଦେହୀତି ତାମାହ ରୁଦ୍ରନ୍ଭୂଯୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ଉପମନ୍ୟୁ, ସେ ଶିଶୁ, ବାରମ୍ବାର ମନେ କରି, ପୁଣି ପୁଣି ଭୁଲିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ 'ଦିଅ, ଦିଅ' ବୋଲି ଅନେକଥର କହୁଥିଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ତଦ୍ଧଠଂ ସା ପରିଜ୍ଞାଯ ଦ୍ଵିଜପତ୍ନୀ ତପସ୍ଵିନୀ ଶାନ୍ତଯେ ତଦ୍ଧଠସ୍ଯାଥ ଶୁଭୋପାଯମରୀରଚତ୍

ତାଙ୍କର ଏହି ଜିଦ୍‌ ବୁଝି, ମୁନିଙ୍କ ତପସ୍ୱିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭଲ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ଉଞ୍ଛଵୃତ୍ତ୍ଯାର୍ଜିତାନ୍ବୀଜାନ୍ସ୍ଵଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ସା ତଦା ବୀଜପିଷ୍ଟମଥାଲୋଡ୍ଯ ତୋଯେନ କଲଭାଷିଣୀ

ସେଠାରେ ଉଞ୍ଚା କରି ଆଣିଥିବା କିଛି ଦାଣା ଦେଖି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚକିରେ ପିସି, ପାଣି ମିଶାଇ, ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ।

ଏହ୍ଯେହି ମମ ପୁତ୍ରେତି ସାମପୂର୍ଵଂ ତତସ୍ସୁତମ୍ ଆଲିଂଗ୍ଯାଦାଯ ଦୁଃଖାର୍ତା ପ୍ରଦଦୌ କୃତ୍ରିମଂ ପଯଃ

ସେ ମାଆ ସ୍ନେହରେ 'ଆ, ଆ, ମୋ ପୁଅ' ବୋଲି ଡାକି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନକଲି ଦୁଧ ଦେଲେ।

ପୀତ୍ଵା ଚ କୃତ୍ରିମଂ କ୍ଷୀରଂ ମାତ୍ରାଂ ଦତ୍ତଂ ସ ବାଲକଃ ନୈତତ୍କ୍ଷୀରମିତି ପ୍ରାହ ମାତରଂ ଚାତିଵିହ୍ଵଲଃ

ମାଆ ଦେଇଥିବା ଏହି ନକଲି ଦୁଧ ପିଇ, ସେ ଶିଶୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ଦୁଧ ନୁହେଁ'।

ଦୁଃଖିତା ସା ତଦା ପ୍ରାହ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯାଘ୍ରାଯ ମୂର୍ଧନି ସମାର୍ଜ୍ଯ ନେତ୍ର ପୁତ୍ରସ୍ଯ କରାଭ୍ଯାଂ କମଲାଯତେ

ତାପରେ, ସେ ମାଆ ଦୁଃଖରେ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ ମୁଛି, କଥା କହିଲେ।

ତଟିନୀ ରତ୍ନପୂର୍ଣାସ୍ତାସ୍ସ୍ଵର୍ଗପାତାଲଗୋଚରାଃ ଭାଗ୍ଯହୀନା ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଭକ୍ତିହୀନାଶ୍ଚ ଯେ ଶିଵେ

ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପାତାଳରେ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟହୀନ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ।

ରାଜ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଭୋଜନଂ କ୍ଷୀରସଂଭଵମ୍ ନ ଲଭନ୍ତେ ପ୍ରିଯାଣ୍ଯେଷାଂ ନ ତୁଷ୍ଯତି ଯଦା ଶିଵଃ

ରାଜ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ଦୁଧରୁ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ—ଏହି ପ୍ରିୟ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ଶିବ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇପାରନ୍ତିନାହିଁ।

ଭଵପ୍ରସାଦଜଂ ସର୍ଵଂ ନାନ୍ଯଦ୍ଦେଵପ୍ରସାଦଜମ୍ ଅନ୍ଯଦେଵେଷୁ ନିରତା ଦୁଃଖାର୍ତା ଵିଭ୍ରମନ୍ତି ଚ

ସମସ୍ତ କିଛି ଭବଙ୍କ ଦୟାରୁ ମିଳେ; ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରୁ କିଛି ମିଳେନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଦୁଃଖିତ ଲୋକେ ଭ୍ରମରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ।

କ୍ଷୀରଂ ତତ୍ର କୁତୋ ଽସ୍ମାକଂ ଵନେ ନିଵସତାଂ ସଦା କ୍ଵ ଦୁଗ୍ଧସାଧନଂ ଵତ୍ସ କ୍ଵ ଵଯଂ ଵନଵାସିନଃ

ଏଠି ଅମେଶା ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ଆମେ କିପରି ଦୁଧ ପାଇପାରିବୁ? ଦୁଧ ଆଣିବା ଉପାୟ କେଉଁଠି, ପୁଅ? ଆମେ ତ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିବା ଲୋକ।

କୃତ୍ସ୍ନାଭାଵେନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯାନ୍ମଯା ତେ ଭାଗ୍ଯହୀନଯା ମିଥ୍ଯାଦୁଗ୍ଧମିଦଂ ଦତ୍ତମ୍ପିଷ୍ଟମାଲୋଡ୍ଯ ଵାରିଣା

ମୁଁ ଦୁର୍ଦ୍ରୁତ ଦରିଦ୍ରତା ଓ ଅଭାଗ୍ୟରେ ପଡି, ତୁମକୁ ଏହି ଦୁଧ ଦେଇଛି, ଯାହା ଜଳ ମିଶାଇ ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ମାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି।

ତ୍ଵଂ ମାତୁଲଗୃହେ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ପୀତ୍ଵା ସ୍ଵାଦୁ ପଯଃ ଶୃତମ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଵାଦୁ ତ୍ଵଯା ପୀତଂ ତଜ୍ଜାତୀଯମନୁସ୍ମରନ୍

ତୁମେ ମାମାଘରେ ଥିବାବେଳେ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ ମିଠା, ଶୁଦ୍ଧ, ଉବା ଦୁଧ ପିଇଥିଲ। ତାହାର ସ୍ବାଦ ଜାଣି, ଏଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପିଇଛ, ଏବଂ ସେଇ ଦୁଧକୁ ମନେ ପକାଉଛ।

ଦତ୍ତଂ ନ ପଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରୁଦନ୍ ଦୁଃଖୀକରୋଷି ମାମ୍ ପ୍ରସାଦେନ ଵିନା ଶଂଭୋ ପଯସ୍ତଵ ନ ଵିଦ୍ଯତେ

‘ଏହା ଦିଆଯାଇଥିବା ସେଇ ଦୁଧ ନୁହେଁ’ ବୋଲି କହି, ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ ଏବଂ ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କୃପା ବିନା ତୁମ ପାଖରେ ଦୁଧ ନାହିଁ।

ପାଦପଂକଜଯୋସ୍ତସ୍ଯ ସାମ୍ବସ୍ଯ ସଗଣସ୍ଯ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମର୍ପିତଂ ଯତ୍ତତ୍କାରଣଂ ସର୍ଵସମ୍ପଦାମ୍

ସାମ୍ବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେହି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିର କାରଣ।

ଅଧୁନା ଵସୁଦୋସ୍ମାଭିର୍ମହାଦେଵୋ ନ ପୂଜିତଃ ସକାମାନାଂ ଯଥାକାମଂ ଯଥୋକ୍ତଫଲଦାଯକଃ

ଏବେ ଆମେ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନାହିଁ; ସେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ, କହିଥିବା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଧନାନ୍ଯୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ନାସ୍ମାଭିରିତଃ ପ୍ରାଗର୍ଚିତଃ ଶିଵଃ ଅତୋ ଦରିଦ୍ରାସ୍ସଂଜାତା ଵଯଂ ତସ୍ମାନ୍ନ ତେ ପଯଃ

ଧନ ପାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲୁ; ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଦରିଦ୍ର ହୋଇଛୁ, ଏବଂ ତୁମ ପାଖରେ ଦୁଧ ନାହିଁ।