ଶିଵପୁରାଣମ୍

ରୁଦ୍ରାଗ୍ନିର୍ଯତ୍ପରଂ ଵୀର୍ଯନ୍ତଦ୍ଭସ୍ମ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵେଷୁ କାଲେଷୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ଭସ୍ମସଂଯୁତଃ

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ନିର ଯେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ସେଇ ଭସ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିଠାରୁ, ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଭସ୍ମ ଥାଏ, ସେଠି ଶକ୍ତି ରହିଥାଏ।

ଭସ୍ମନିଷ୍ଠସ୍ଯ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଦେଷା ଭସ୍ମାଗ୍ନିସଂଗମାତ୍ ଭସ୍ମସ୍ନାନଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଭସ୍ମନିଷ୍ଠ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ଯିଏ ଭସ୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଦୋଷ ଭସ୍ମ ଓ ଅଗ୍ନିର ଏକତାରେ ନଶିଯାଏ; ଯିଏ ଭସ୍ମସ୍ନାନରେ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ସେ 'ଭସ୍ମନିଷ୍ଠ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।

ଭସ୍ମନା ଦିଗ୍ଧସର୍ଵାଂଗୋ ଭସ୍ମଦୀପ୍ତତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକଃ ଭସ୍ମସ୍ନାଯୀ ଚ ପୁରୁଷୋ ଭସ୍ମନିଷ୍ଠ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ଯିଏ ସମଗ୍ର ଶରୀରରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥାଏ, ଭସ୍ମର ତିନି ରେଖା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ 'ଭସ୍ମନିଷ୍ଠ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଭୂତପ୍ରେତପିଶାସାଶ୍ଚ ରୋଗାଶ୍ଚାତୀଵ ଦୁସ୍ସହାଃ ଭସ୍ମନିଷ୍ଠସ୍ଯ ସାନ୍ନିଧ୍ଯାଦ୍ଵିଦ୍ରଵଂତି ନ ସଂଶଯଃ

ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ରୋଗମାନେ ଭସ୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଭାସନାଦ୍ଭାସିତଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଭସ୍ମ କଲ୍ମଷଭକ୍ଷଣାତ୍ ଭୂତିଭୂତିକରୀ ଚୈଵ ରକ୍ଷା ରକ୍ଷାକରୀ ପରମ୍

ଯେହেতୁ ଏହା ଜ୍ଵଳାଇ ଦେଉଛି, ତେଣୁ 'ଭସ୍ମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ଦୁଷିତତା ଖାଇ ଦେଉଛି, ତେଣୁ ମଧ୍ୟ 'ଭସ୍ମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ସମସ୍ତର ମୂଳ, ସମସ୍ତକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରକ୍ଷା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ଷାଦାତା।

କିମନ୍ଯଦିହ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଭସ୍ମମାହାତ୍ମ୍ଯକାରଣମ୍ ଵ୍ରତୀ ଚ ଭସ୍ମନା ସ୍ନାତସ୍ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଭସ୍ମର ମହିମା ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କୁହିବାକୁ ଅଛି? ନିଜେ ମହେଶ୍ୱର ଦେବତା ବ୍ରତୀ ହୋଇ ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।

ପରମାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଶୈଵାନାଂ ଭସ୍ମୈତତ୍ପାରମେଶ୍ଵରମ୍ ଧୌମ୍ଯାଗ୍ରଜସ୍ଯ ତପସି ଵ୍ଯାପଦୋ ଯନ୍ନିଵାରିତାଃ

ଏହି ଭସ୍ମ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର, ଶୈବମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଆସିଥିବା ବିପଦ ଦୂର ହୋଇଥିଲା।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କୃତ୍ଵା ପାଶୁପତଵ୍ରତମ୍ ଧନଵଦ୍ଭସ୍ମ ସଂଗୃହ୍ଯ ଭସ୍ମସ୍ନାନରତୋ ଭଵେତ୍

ଏହିଠାରୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ କରି, ଧନ ସମାନ ଭାବରେ ଭସ୍ମ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଭସ୍ମସ୍ନାନରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ।

ଧୌମ୍ଯାଗ୍ରଜେନ ଶୁଶୁନା କ୍ଷୀରାର୍ଥଂ ହି ତପଃ କୃତମ୍ ତସ୍ମାତ୍ କ୍ଷୀରାର୍ଣଵୋ ଦତ୍ତସ୍ତସ୍ମୈ ଦେଵେନ ଶୂଲିନା

ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଭାଇ ଶୁଶୁନା ଦୁଧ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ଦାନ କରିଥିଲେ।

ସ କଥଂ ଶିଶୁକୋ ଲେଭେ ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଵକ୍ତୃତାମ୍ କଥଂ ଵା ଶିଵସଦ୍ଭାଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତପସି ନିଷ୍ଠିତଃ

ସେ ଶିଶୁ କିପରି ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟାଖ୍ୟାତା ହେଲେ? କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ସତ୍ତାକୁ ଜାଣି, କିପରି ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ହେଲେ?

କଥଂ ଚ ଲବ୍ଧଵିଜ୍ଞାନସ୍ତପଶ୍ଚରଣପର୍ଵଣି ରୁଦ୍ରାଗ୍ନେର୍ଯତ୍ପରଂ ଵୀର୍ଯଂ ଲଭେ ଭସ୍ମ ସ୍ଵରକ୍ଷକମ୍

ଏବଂ ତପସ୍ୟା କାଳରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସେ କିପରି ରୁଦ୍ରାଗ୍ନିର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି—ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଭସ୍ମ—ପାଇଲେ?

ନ ହ୍ଯେଷ ଶିଶୁକଃ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରାକୃତଃ କୃତଵାଂସ୍ତପଃ ମୁନିଵର୍ଯସ୍ଯ ତନଯୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରପାଦସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ଏହି ଶିଶୁ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଲୋକ ନୁହେଁ ଯିଏ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ସେ ମହାମୁନି ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦଙ୍କର ପୁତ୍ର, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।

ଜନ୍ମାନ୍ତରେଣ ସଂସିଦ୍ଧଃ କେନାପି ଖଲୁ ହେତୁନା ସ୍ଵପଦପ୍ରଚ୍ଯୁତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ମୁନିକୁମାରତାମ୍

ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କୌଣସି କାରଣରୁ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ନିଜ ଅବସ୍ଥାରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ମୁନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବାର ସଉଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ମହାଦେଵପ୍ରସାଦସ୍ଯ ଭାଗ୍ଯାପନ୍ନସ୍ଯ ଭାଵିନଃ ଦୁଗ୍ଧାଭିଲାଷପ୍ରଭଵଦ୍ଵାରତାମଗମତ୍ତପଃ

ମହାଦେବଙ୍କ କୃପା ଓ ଭାଗ୍ୟରେ, ଦୁଧ ପାଇବା ଆଶାରୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଅତଃ ସର୍ଵଗଣେଶତ୍ଵଂ କୁମାରତ୍ଵଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ସହ ଦୁଗ୍ଧାବ୍ଧିନା ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୌ ଶଂକରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ଏହିଠାରୁ, ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ସହିତ, ଶଙ୍କର ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କ ନାୟକ ଓ ଚିରଯୁବକ ଭାବରେ ଦାନ କରିଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଜ୍ଞାନାଗମୋପ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦେଵ ଶାଂକରାତ୍ କୌମାରଂ ହି ପରଂ ସାକ୍ଷାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଶକ୍ତିମଯଂ ଵିଦୁଃ

ସେ ଜଣେ ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ; କାରଣ, କୌମାର ନାମକ ଶକ୍ତିମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଵକ୍ତୃତ୍ଵମପି ତସ୍ଯ ହି ତତ୍କୃତମ୍ କୁମାରୋ ମୁନିତୋ ଲବ୍ଧଜ୍ଞାନାବ୍ଧିରିଵ ନନ୍ଦନଃ

ଶିବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାରକ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୟାରେ ହୋଇଥିଲା; ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଅପାର ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିବା କାରଣରୁ କୌମାର ନନ୍ଦନ ପରି ହୋଇଥିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟଂ ତୁ କାରଣଂ ତସ୍ଯ ଶିଵଜ୍ଞାନସମନ୍ଵଯେ ସ୍ଵମାତୃଵଚନଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛୋକଜଂ କ୍ଷୀରକାରଣାତ୍

ତାଙ୍କର ଶିବଜ୍ଞାନରେ ଏତେ ଲଗନ ରହିବାର କାରଣ ଦେଖାଯାଏ—ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କର ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନିଜ ମାଆଙ୍କ କଥା ଏହାର ମୂଳ କାରଣ, ଯେପରି ଦୁଃଖରୁ ଦୁଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

କଦାଚିତ୍କ୍ଷୀରମତ୍ଯଲ୍ପଂ ପୀତଵାନ୍ମାତୁଲାଶ୍ରମେ ଈର୍ଷଯଯା ମାତୁଲସୁତଂ ସଂତୃପ୍ତକ୍ଷୀରମୁତ୍ତମମ୍

ଏକଥର, ମାମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବାବେଳେ, ଉପମନ୍ୟୁ ଅଳ୍ପ ଦୁଧ ପିଇଥିଲେ, କାରଣ ମାମାଙ୍କ ପୁଅ ଉତ୍ତମ ଦୁଧ ପିଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଇର୍ଷ୍ୟା ହୋଇଥିଲା।

ପୀତ୍ଵା ସ୍ଥିତଂ ଯଥାକାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ମାତୁଲାତ୍ମଜମ୍ ଉପମନ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରପାଦିଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରୋଵାଚ ମାତରମ୍

ଏମିତି ଇଚ୍ଛାମତ ଦୁଧ ପିଇ, ମାମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେଖି, ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦଙ୍କ ପୁଅ ଉପମନ୍ୟୁ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ।

ମାତର୍ମାତର୍ମହାଭାଗେ ମମ ଦେହି ତପସ୍ଵିନି ଗଵ୍ଯଂ କ୍ଷୀରମତିସ୍ଵାଦୁ ନାଲ୍ପମୁଷ୍ଣଂ ପିବାମ୍ଯହମ୍

ମା, ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳି ତପସ୍ୱିନୀ ମା, ମୋତେ ଗାଈର ଦୁଧ ଦିଅ; ମୁଁ ଏହି ଅଳ୍ପ ଉଷ୍ଣ ଦୁଧ ପିଉନି, ମୋତେ ବହୁତ ମିଠା ଦୁଧ ଚାହିଁ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରଵଚନଂ ତନ୍ମାତା ଚ ତପସ୍ଵିନୀ ଵ୍ଯାଘ୍ରପାଦସ୍ଯ ମହିଷୀ ଦୁଃଖମାପତ୍ତଦା ଚ ସା

ପୁଅଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତପସ୍ୱିନୀ ମାଆ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ।

ଉପଲାଲ୍ଯାଥ ସୁପ୍ରୀତ୍ଯା ପୁତ୍ରମାଲିଂଗ୍ଯ ସାଦରମ୍ ଦୁଃଖିତା ଵିଲଲାପାଥ ସ୍ମୃତ୍ଵା ନୈର୍ଧନ୍ଯମାତ୍ମନଃ

ତାପରେ, ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅତି ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଁକୁଡ଼ି ଧରି, ନିଜ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ମନେ କରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।

ସ୍ମୃତ୍ଵାସ୍ମୃତ୍ଵା ପୁନଃ କ୍ଷୀରମୁପମନ୍ଯୁସ୍ସ ବାଲକଃ ଦେହି ଦେହୀତି ତାମାହ ରୁଦ୍ରନ୍ଭୂଯୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ

ଉପମନ୍ୟୁ, ସେ ଶିଶୁ, ବାରମ୍ବାର ମନେ କରି, ପୁଣି ପୁଣି ଭୁଲିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ 'ଦିଅ, ଦିଅ' ବୋଲି ଅନେକଥର କହୁଥିଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ତଦ୍ଧଠଂ ସା ପରିଜ୍ଞାଯ ଦ୍ଵିଜପତ୍ନୀ ତପସ୍ଵିନୀ ଶାନ୍ତଯେ ତଦ୍ଧଠସ୍ଯାଥ ଶୁଭୋପାଯମରୀରଚତ୍

ତାଙ୍କର ଏହି ଜିଦ୍‌ ବୁଝି, ମୁନିଙ୍କ ତପସ୍ୱିନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭଲ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ଉଞ୍ଛଵୃତ୍ତ୍ଯାର୍ଜିତାନ୍ବୀଜାନ୍ସ୍ଵଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ସା ତଦା ବୀଜପିଷ୍ଟମଥାଲୋଡ୍ଯ ତୋଯେନ କଲଭାଷିଣୀ

ସେଠାରେ ଉଞ୍ଚା କରି ଆଣିଥିବା କିଛି ଦାଣା ଦେଖି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚକିରେ ପିସି, ପାଣି ମିଶାଇ, ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ।

ଏହ୍ଯେହି ମମ ପୁତ୍ରେତି ସାମପୂର୍ଵଂ ତତସ୍ସୁତମ୍ ଆଲିଂଗ୍ଯାଦାଯ ଦୁଃଖାର୍ତା ପ୍ରଦଦୌ କୃତ୍ରିମଂ ପଯଃ

ସେ ମାଆ ସ୍ନେହରେ 'ଆ, ଆ, ମୋ ପୁଅ' ବୋଲି ଡାକି, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନକଲି ଦୁଧ ଦେଲେ।

ପୀତ୍ଵା ଚ କୃତ୍ରିମଂ କ୍ଷୀରଂ ମାତ୍ରାଂ ଦତ୍ତଂ ସ ବାଲକଃ ନୈତତ୍କ୍ଷୀରମିତି ପ୍ରାହ ମାତରଂ ଚାତିଵିହ୍ଵଲଃ

ମାଆ ଦେଇଥିବା ଏହି ନକଲି ଦୁଧ ପିଇ, ସେ ଶିଶୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ଦୁଧ ନୁହେଁ'।

ଦୁଃଖିତା ସା ତଦା ପ୍ରାହ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯାଘ୍ରାଯ ମୂର୍ଧନି ସମାର୍ଜ୍ଯ ନେତ୍ର ପୁତ୍ରସ୍ଯ କରାଭ୍ଯାଂ କମଲାଯତେ

ତାପରେ, ସେ ମାଆ ଦୁଃଖରେ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ ମୁଛି, କଥା କହିଲେ।