ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସମର୍ପଯେତ୍ସ୍ଵଗୁରଵେ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଵା ଶିଵାଲଯେ ସଂପୂଜ୍ଯ ଚ ଗୁରୂନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵ୍ରତିନଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ

ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା କିମ୍ବା ଶିବାଳୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରତୀମାନେ ଉପରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଭକ୍ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ତଶ୍ଚେଦ୍ଦୀନାନାଥାଂଶ୍ଚ ତୋଷଯେତ୍ ସ୍ଵଯଂ ଚାନଶନେ ଶକ୍ତଃ ଫଲମୂଲାଶନେ ଽଥ ଵା

ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ଭକ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦରିଦ୍ର ଓ ନିରାଶ୍ରୟମାନେ କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଯଦି ସମ୍ଭବ, ନିଜେ ଅଲ୍ପ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ପଯୋଵ୍ରତୋ ଵା ଭିକ୍ଷାଶୀ ଭଵେଦେକାଶନସ୍ତଥା ନକ୍ତଂ ଯୁକ୍ତାଶନୋ ନିତ୍ଯଂ ଭୂଶଯ୍ଯାନିରତଃ ଶୁଚିଃ

କିମ୍ବା ଦୁଧ ଉପବାସ କରିବା, ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା, ଦିନକୁ ଏକଥର ଖାଇବା, ରାତିରେ ଖାଇବା, ମଧ୍ୟମ ପରିମାଣରେ ଖାଇବା, ସଦା ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଓ ପବିତ୍ର ରହିବା ଉଚିତ।

ଭସ୍ମଶାଯୀ ତୃଣେଶାଯୀ ଚୀରାଜିନଧୃତୋ ଽଥଵା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ରତମେତତ୍ସମାଚରେତ୍

ଖାରି, ତୃଣ ଉପରେ ଶୋଇବା, ଚିର ଅଥବା ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିବା, କିମ୍ବା ଜୀବନ ଭରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରହିବା; ଏହି ବ୍ରତ ସଦା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍କଵାରେ ତଥାର୍ଦ୍ରାଯାଂ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଚ ପକ୍ଷଯୋଃ ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଶକ୍ତସ୍ତୂପଵସେଦପି

ରବିବାର, ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯଦି ସମ୍ଭବ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଖଣ୍ଡିପତିତୋଦକ୍ଯାସ୍ସୂତକାନ୍ତ୍ଯଜପୂର୍ଵକାନ୍ ଵର୍ଜଯେତ୍ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ମନସା କର୍ମଣା ଗିରା

ପାଖଣ୍ଡୀ, ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଓ ଶୁଦ୍ଧି ଛାଡିଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ କୁ ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।

କ୍ଷମଦାନଦଯାସତ୍ଯାହିଂସାଶୀଲଃ ସଦା ଭଵେତ୍ ସଂତୁଷ୍ଟଶ୍ଚ ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ଚ ଜପଧ୍ଯାନରତସ୍ତଥା

ସଦା କ୍ଷମା, ଦାନ, ଦୟା, ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ ଓ ଜପ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ।

କୁର୍ଯାତ୍ତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାନଂ ଭସ୍ମସ୍ନାନମଥାପି ଵା ପୂଜାଂ ଵୈଶେଷିକୀଂ ଚୈଵ ମନସା ଵଚସା ଗିରା

ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଖାରି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ମନ, କଥା ଓ ଶବ୍ଦରେ ବିଶେଷ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ନାଚରେଦଶିଵଂ ଵ୍ରତୀ ପ୍ରମାଦାତ୍ତୁ ତଥାଚାରେ ନିରୂପ୍ଯ ଗୁରୁଲାଘଵେ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ବ୍ରତୀ ଲୋକ ଅଶିବ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯଦି କୌଣସି ଅପରାଧ ହୁଏ, ତାହାର ଗୁରୁତ୍ୱ କିମ୍ବା ହ୍ରସ୍ୱତା ବିଚାର କରିବା ଦରକାର।

ଉଚିତାଂ ନିଷ୍କୃତିଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାହୋମଜପାଦିଭିଃ ଆସମାପ୍ତେର୍ଵ୍ରତସ୍ଯୈଵମାଚରେନ୍ନ ପ୍ରମାଦତଃ

ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପୂଜା, ହୋମ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ବ୍ରତ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ, କେବେଠି ଅଲସତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଗୋଦାନଂ ଚ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଂ ଚ ସଂପଦା ଭକ୍ତଶ୍ଚ ଶିଵପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵକାମଵିଵର୍ଜିତଃ

ଗାଁ ଦାନ କରିବା, ବଳଦକୁ ଛାଡିଦେବା, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆଶା ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ୍।

ସାମାନ୍ଯମେତତ୍କଥିତଂ ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ସମାସତଃ ପ୍ରତିମାସଂ ଵିଶେଷଂ ଚ ପ୍ରଵଦାମି ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍

ଏହି ବ୍ରତର ସାଧାରଣ ନିୟମ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏବେ ପ୍ରତି ମାସ ପାଇଁ ବିଶେଷ ନିୟମ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେହିପରି କହିବି।

ଵୈଶାଖେ ଵଜ୍ରଲିଂଗଂ ତୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାରକତଂ ଶୁଭମ୍ ଆଷାଢେ ମୌକ୍ତିକଂ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଣେ ନୀଲନିର୍ମିତମ୍

ବୈଶାଖ ମାସରେ ହୀରା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ପନ୍ନା ଦ୍ୱାରା, ଆଷାଢ଼ରେ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଓ ଶ୍ରାବଣରେ ନୀଳମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ମାସେ ଭାଦ୍ରପଦେ ଚୈଵ ପଦ୍ମରାଗମଯଂ ପରମ୍ ଆଶ୍ଵିନେ ମାସି ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଲିଂଗଂ ଗୋମେଦକଂ ଵରମ୍

ଭାଦ୍ରବ ମାସରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦ୍ମରାଗ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଆଶ୍ୱିନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋମେଦ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ଵୈଦ୍ରୁମଂ ଲିଂଗଂ ଵୈଦୂର୍ଯଂ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷକେ ପୁଷ୍ପରାଗମଯଂ ପୌଷେ ମାଘେ ଦ୍ଯୁମଣିଜନ୍ତଥା

କାର୍ତ୍ତିକରେ ପ୍ରବାଳ ଦ୍ୱାରା, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ବୈଡୂର୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ପୌଷରେ ପୁଷ୍ପରାଗ ଦ୍ୱାରା ଓ ମାଘରେ ହିରା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଫାଲ୍ଗୁଣେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତୋତ୍ଥଂ ଚୈତ୍ରେ ତଦ୍ଵ୍ଯତ୍ଯଯୋ ଽଥଵା ସର୍ଵମାସେଷୁ ରତ୍ନାନାମଲାଭେ ହୈମମେଵ ଵା

ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି ଦ୍ୱାରା, ଚୈତ୍ରରେ ଏହାର ବଦଳାଅଯ୍ଯାଯିପାରେ, କିମ୍ବା କୌଣସି ମାସରେ ମଣି ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୈମାଭାଵେ ରାଜତଂ ଵା ତାମ୍ରଜଂ ଶୈଲଜନ୍ତଥା ମୃନ୍ମଯଂ ଵା ଯଥାଲାଭଂ ଜାତୁଷଂ ଚାନ୍ଯଦେଵ ଵା

ସୁନା ନ ମିଳିଲେ, ତେବେ ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା, ପାହାଡ଼ ପଥର, ମାଟି, ଲାକ୍କା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପଲବ୍ଧ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵଗଂଧମଯଂ ଵାଥ ଲିଂଗଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାରୁଚି ଵ୍ରତାଵସାନସମଯେ ସମାଚରିତନିତ୍ଯକଃ

କିମ୍ବା, ଚାହାଲିଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ବ୍ରତ ଶେଷରେ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ୍।

କୃତ୍ଵା ଵୈଶେଷିକୀଂ ପୂଜାଂ ହୁତ୍ଵା ଚୈଵ ଯଥା ପୁରା ସଂପୂଜ୍ଯ ଚ ତଥାଚାର୍ଯଂ ଵ୍ରତିନଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ

ବିଶେଷ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ହୋମ କରାଯାଇଥିଲା, ସେପରି କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏବଂ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେଶିକେନାପ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵାପ୍ଯୁଦଙ୍ମୁଖଃ ଦର୍ଭାସନୋ ଦର୍ଭପାଣିଃ ପ୍ରାଣାପାନୌ ନିଯମ୍ଯ ଚ

ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, କୁଶା ଉପରେ ବସି, କୁଶା ହାତରେ ଧରି, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଜପିତ୍ଵା ଶକ୍ତିତୋ ମୂଲଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସାମ୍ବଂ ତ୍ରିଯମ୍ବକମ୍ ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ

ଯେତେକି ସମ୍ଭବ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଅମ୍ବା ସହିତ ତ୍ରିୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଅନୁମତି ନେଇ, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ସମୁତ୍ସୃଜାମି ଭଗଵନ୍ଵ୍ରତମେତତ୍ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଲିଂଗମୂଲସ୍ଥାନ୍ଦର୍ଭାନୁତ୍ତରତସ୍ତ୍ଯଜେତ୍

‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଛାଡ଼ୁଛି’ ବୋଲି କହି, ଲିଙ୍ଗର ତଳେ ରଖାଯାଇଥିବା କୁଶାକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରଖିଦେବା ଉଚିତ୍।

ତତୋ ଦଣ୍ଡଜଟାଚୀରମେଖଲା ଅପି ଚୋତ୍ସୃଜେତ୍ ପୁନରାଚମ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରମୁଦୀରଯେତ୍

ତାପରେ ଦଣ୍ଡ, ଜଟା ଓ ମେଖଳା ବିଛିନ୍ନ କରି, ପୁନି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆଚମନ କରି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯଃ କୃତ୍ଵାତ୍ଯଂତିକୀଂ ଦୀକ୍ଷାମାଦେହାନ୍ତମନାକୁଲଃ ଵ୍ରତମେତତ୍ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ସ ତୁ ଵୈ ନୈଷ୍ଠିକଃ ସ୍ମୃତଃ

ଯିଏ ଶେଷ ଦୀକ୍ଷା ନେଇ, ଦେହ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଚଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେଉଁଠି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।

ସୋ ଽତ୍ଯାଶ୍ରମୀ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ମହାପାଶୁପତସ୍ତଥା ସ ଏଵ ତପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ ଏଵ ଚ ମହାଵ୍ରତୀ

ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଉପରେ, ମହାପାଶୁପତ, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହାବ୍ରତୀ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

ନ ତେନ ସଦୃଶଃ କଶ୍ଚିତ୍କୃତକୃତ୍ଯୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଷୁ ଯୋ ଯତିର୍ନୈଷ୍ଠିକୋ ଜାତସ୍ତମାହୁର୍ନୈଷ୍ଠିକୋତ୍ତମମ୍

ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ତାଙ୍କ ପରି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧ ନାହାଁନ୍ତି। ଯିଏ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଯତି ହୋଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିଷ୍ଠିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯୋ ଽନ୍ଵହଂ ଦ୍ଵାଦଶାହଂ ଵା ଵ୍ରତମେତତ୍ସମାଚରେତ୍ ସୋ ଽପି ନୈଷ୍ଠିକତୁଲ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ତୀଵ୍ରଵ୍ରତସମନ୍ଵଯାତ୍

ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ବାରୋ ଦିନ ଧରି ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେଉଁଠି ତୀବ୍ର ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ଠିକ ସମାନ ମନ୍ତ୍ରାହିତ ହୁଏ।

ଘୃତାକ୍ତୋ ଯଶ୍ଚରେଦେତଦ୍ଵ୍ରତଂ ଵ୍ରତପରାଯଣଃ ଦ୍ଵିତ୍ରୈକଦିଵସଂ ଵାପି ସ ଚ କଶ୍ଚନ ନୈଷ୍ଠିକଃ

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକ ଘୀ ଲଗାଇ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେ ଦୁଇ, ତିନି କିମ୍ବା ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠି ସେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରତୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

କୃତ୍ଯମିତ୍ଯେଵ ନିଷ୍କାମୋ ଯଶ୍ଚରେଦ୍ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ ଶିଵାର୍ପିତାତ୍ମା ସତତଂ ନ ତେନ ସଦୃଶଃ କ୍ଵଚିତ୍

ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଆଶା ଛାଡ଼ି, କେବଳ କର୍ତବ୍ୟ ବୋଲି ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ନିଜକୁ ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରିଥାନ୍ତି, ସେଠି ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।