ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପାତାଲଵାସିନଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସର୍ଵେ ମୁନିଗଣା ଅପି ଯୋଗିନୋ ହି ସଖାସ୍ସର୍ଵେ ପତଂଗା ମାତରସ୍ତଥା

ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମାଆମାନେ ମଧ୍ୟ।

କ୍ଷେତ୍ରପାଲାଶ୍ଚ ସଗଣାଃ ସର୍ଵଂ ଚୈତଚ୍ଚରାଚରମ୍ ପୂଜନୀଯଂ ଶିଵପ୍ରୀତ୍ଯା ମତ୍ତ୍ଵା ଶଂଭୁଵିଭୂତିମତ୍

ଦିଗପାଳମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସହଚରମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ମହିମାର ଅଂଶ ବୋଲି ଭାବି, ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥାଵରଣପୂଜାଂତେ ସଂପୂଜ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ସାଜ୍ଯଂ ସଵ୍ଯଂ ଜନଂ ହୃଦ୍ଯଂ ହଵିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ନିଵେଦଯେତ୍

ତାପରେ, ଆବରଣ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଘିଅ, ପାଣି ଓ ମନପସନ୍ଦ ଖାଦ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ହବିରୂପେ ଦେବା ଉଚିତ।

ମୁଖଵାସାଦିକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତାମ୍ବୂଲଂ ସୋପଦଂଶକମ୍ ଅଲଂକୃତ୍ଯ ଚ ଭୂଯୋ ଽପି ନାନାପୁଷ୍ପଵିଭୂଷଣୈଃ

ମୁଖଶୁଧି ଓ ଏହା ସହିତ ତାମ୍ବୁଳ ଓ ତାହାର ସାଥିକ ଦେଇ, ପୁଣି ନାନା ପୁଷ୍ପ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭା ଦେବା ଉଚିତ।

ନୀରାଜନାଂତେ ଵିସ୍ତୀର୍ଯ ପୂଜାଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍ ଚଷକଂ ସୋପକାରଂ ଚ ଶଯନଂ ଚ ସମର୍ପଯେତ୍

ନୀରାଜନ ପରେ, ବିସ୍ତାର କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଏକ ପାତ୍ର ସହିତ ତାହାର ଉପକରଣ ଓ ଶୟନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଚନ୍ଦ୍ରସଂକାଶହାରଂ ଚ ଶଯନୀଯଂ ସମର୍ପଯେତ୍ ଆଦ୍ଯଂ ନୃପୋଚିତଂ ହୃଦ୍ଯଂ ତତ୍ସର୍ଵମନୁରୂପତଃ

ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୟନ ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ଏବଂ ମନରଞ୍ଜକ ହେଉ।

କୃତ୍ଵା ଚ କାରଯିତ୍ଵା ଚ ହିତ୍ଵା ଚ ପ୍ରତିପୂଜନମ୍ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵ୍ଯପୋହନଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଵିଦ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ଜପେତ୍

ପ୍ରତିପୂଜା କରି, ଅନ୍ୟମାନେ କୁ କରାଇ, ଏବଂ ସମାପ୍ତ କରି, ସ୍ତୁତି ଓ ବିଘ୍ନ ହରଣ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ ପ୍ରଣାମଂ ଚ କୃତ୍ଵାତ୍ମାନଂ ସମର୍ପଯେତ୍ ତତଃ ପୁରସ୍ତାଦ୍ଦେଵସ୍ଯ ଗୁରୁଵିପ୍ରୌ ଚ ପୂଜଯେତ୍

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଏବଂ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯମଷ୍ଟୌ ପୁଷ୍ପାଣି ଦେଵମୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ଲିଂଗତଃ ଅଗ୍ନେଶ୍ଚାଗ୍ନିଂ ସୁସଂଯମ୍ଯ ହ୍ଯୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ତମପ୍ଯୁତ

ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଠଟି ପୁଷ୍ପ ଦେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗରୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ଭଲଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବିଦାୟ ଦେବା ଦରକାର।

ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଚ ଜନସ୍ତ୍ଵେଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ସେଵାଂ ପୁରୋଦିତାମ୍ ତତସ୍ତତ୍ସାମ୍ବୁଜଂ ଲିଂଗଂ ସର୍ଵୋପକରଣାନ୍ଵିତମ୍

ପ୍ରତିଦିନ, ଉପରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରକାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ, ଏହି ପଦ୍ମ ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଲିଙ୍ଗକୁ,

ସମର୍ପଯେତ୍ସ୍ଵଗୁରଵେ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଵା ଶିଵାଲଯେ ସଂପୂଜ୍ଯ ଚ ଗୁରୂନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵ୍ରତିନଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ

ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା କିମ୍ବା ଶିବାଳୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରତୀମାନେ ଉପରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଭକ୍ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ତଶ୍ଚେଦ୍ଦୀନାନାଥାଂଶ୍ଚ ତୋଷଯେତ୍ ସ୍ଵଯଂ ଚାନଶନେ ଶକ୍ତଃ ଫଲମୂଲାଶନେ ଽଥ ଵା

ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ଭକ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦରିଦ୍ର ଓ ନିରାଶ୍ରୟମାନେ କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଯଦି ସମ୍ଭବ, ନିଜେ ଅଲ୍ପ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ପଯୋଵ୍ରତୋ ଵା ଭିକ୍ଷାଶୀ ଭଵେଦେକାଶନସ୍ତଥା ନକ୍ତଂ ଯୁକ୍ତାଶନୋ ନିତ୍ଯଂ ଭୂଶଯ୍ଯାନିରତଃ ଶୁଚିଃ

କିମ୍ବା ଦୁଧ ଉପବାସ କରିବା, ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା, ଦିନକୁ ଏକଥର ଖାଇବା, ରାତିରେ ଖାଇବା, ମଧ୍ୟମ ପରିମାଣରେ ଖାଇବା, ସଦା ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଓ ପବିତ୍ର ରହିବା ଉଚିତ।

ଭସ୍ମଶାଯୀ ତୃଣେଶାଯୀ ଚୀରାଜିନଧୃତୋ ଽଥଵା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ରତମେତତ୍ସମାଚରେତ୍

ଖାରି, ତୃଣ ଉପରେ ଶୋଇବା, ଚିର ଅଥବା ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିବା, କିମ୍ବା ଜୀବନ ଭରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରହିବା; ଏହି ବ୍ରତ ସଦା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍କଵାରେ ତଥାର୍ଦ୍ରାଯାଂ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଚ ପକ୍ଷଯୋଃ ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଶକ୍ତସ୍ତୂପଵସେଦପି

ରବିବାର, ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯଦି ସମ୍ଭବ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଖଣ୍ଡିପତିତୋଦକ୍ଯାସ୍ସୂତକାନ୍ତ୍ଯଜପୂର୍ଵକାନ୍ ଵର୍ଜଯେତ୍ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ମନସା କର୍ମଣା ଗିରା

ପାଖଣ୍ଡୀ, ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଓ ଶୁଦ୍ଧି ଛାଡିଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ କୁ ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।

କ୍ଷମଦାନଦଯାସତ୍ଯାହିଂସାଶୀଲଃ ସଦା ଭଵେତ୍ ସଂତୁଷ୍ଟଶ୍ଚ ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ଚ ଜପଧ୍ଯାନରତସ୍ତଥା

ସଦା କ୍ଷମା, ଦାନ, ଦୟା, ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ ଓ ଜପ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ।

କୁର୍ଯାତ୍ତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାନଂ ଭସ୍ମସ୍ନାନମଥାପି ଵା ପୂଜାଂ ଵୈଶେଷିକୀଂ ଚୈଵ ମନସା ଵଚସା ଗିରା

ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଖାରି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ମନ, କଥା ଓ ଶବ୍ଦରେ ବିଶେଷ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ନାଚରେଦଶିଵଂ ଵ୍ରତୀ ପ୍ରମାଦାତ୍ତୁ ତଥାଚାରେ ନିରୂପ୍ଯ ଗୁରୁଲାଘଵେ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ବ୍ରତୀ ଲୋକ ଅଶିବ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯଦି କୌଣସି ଅପରାଧ ହୁଏ, ତାହାର ଗୁରୁତ୍ୱ କିମ୍ବା ହ୍ରସ୍ୱତା ବିଚାର କରିବା ଦରକାର।

ଉଚିତାଂ ନିଷ୍କୃତିଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାହୋମଜପାଦିଭିଃ ଆସମାପ୍ତେର୍ଵ୍ରତସ୍ଯୈଵମାଚରେନ୍ନ ପ୍ରମାଦତଃ

ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପୂଜା, ହୋମ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ବ୍ରତ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ, କେବେଠି ଅଲସତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଗୋଦାନଂ ଚ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଂ ଚ ସଂପଦା ଭକ୍ତଶ୍ଚ ଶିଵପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵକାମଵିଵର୍ଜିତଃ

ଗାଁ ଦାନ କରିବା, ବଳଦକୁ ଛାଡିଦେବା, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆଶା ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ୍।

ସାମାନ୍ଯମେତତ୍କଥିତଂ ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ସମାସତଃ ପ୍ରତିମାସଂ ଵିଶେଷଂ ଚ ପ୍ରଵଦାମି ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍

ଏହି ବ୍ରତର ସାଧାରଣ ନିୟମ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏବେ ପ୍ରତି ମାସ ପାଇଁ ବିଶେଷ ନିୟମ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେହିପରି କହିବି।

ଵୈଶାଖେ ଵଜ୍ରଲିଂଗଂ ତୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାରକତଂ ଶୁଭମ୍ ଆଷାଢେ ମୌକ୍ତିକଂ ଵିଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଣେ ନୀଲନିର୍ମିତମ୍

ବୈଶାଖ ମାସରେ ହୀରା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ପନ୍ନା ଦ୍ୱାରା, ଆଷାଢ଼ରେ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଓ ଶ୍ରାବଣରେ ନୀଳମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ମାସେ ଭାଦ୍ରପଦେ ଚୈଵ ପଦ୍ମରାଗମଯଂ ପରମ୍ ଆଶ୍ଵିନେ ମାସି ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଲିଂଗଂ ଗୋମେଦକଂ ଵରମ୍

ଭାଦ୍ରବ ମାସରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦ୍ମରାଗ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଆଶ୍ୱିନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋମେଦ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ଵୈଦ୍ରୁମଂ ଲିଂଗଂ ଵୈଦୂର୍ଯଂ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷକେ ପୁଷ୍ପରାଗମଯଂ ପୌଷେ ମାଘେ ଦ୍ଯୁମଣିଜନ୍ତଥା

କାର୍ତ୍ତିକରେ ପ୍ରବାଳ ଦ୍ୱାରା, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ବୈଡୂର୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ପୌଷରେ ପୁଷ୍ପରାଗ ଦ୍ୱାରା ଓ ମାଘରେ ହିରା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଫାଲ୍ଗୁଣେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତୋତ୍ଥଂ ଚୈତ୍ରେ ତଦ୍ଵ୍ଯତ୍ଯଯୋ ଽଥଵା ସର୍ଵମାସେଷୁ ରତ୍ନାନାମଲାଭେ ହୈମମେଵ ଵା

ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି ଦ୍ୱାରା, ଚୈତ୍ରରେ ଏହାର ବଦଳାଅଯ୍ଯାଯିପାରେ, କିମ୍ବା କୌଣସି ମାସରେ ମଣି ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୈମାଭାଵେ ରାଜତଂ ଵା ତାମ୍ରଜଂ ଶୈଲଜନ୍ତଥା ମୃନ୍ମଯଂ ଵା ଯଥାଲାଭଂ ଜାତୁଷଂ ଚାନ୍ଯଦେଵ ଵା

ସୁନା ନ ମିଳିଲେ, ତେବେ ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା, ପାହାଡ଼ ପଥର, ମାଟି, ଲାକ୍କା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପଲବ୍ଧ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵଗଂଧମଯଂ ଵାଥ ଲିଂଗଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାରୁଚି ଵ୍ରତାଵସାନସମଯେ ସମାଚରିତନିତ୍ଯକଃ

କିମ୍ବା, ଚାହାଲିଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ବ୍ରତ ଶେଷରେ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ୍।

କୃତ୍ଵା ଵୈଶେଷିକୀଂ ପୂଜାଂ ହୁତ୍ଵା ଚୈଵ ଯଥା ପୁରା ସଂପୂଜ୍ଯ ଚ ତଥାଚାର୍ଯଂ ଵ୍ରତିନଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ

ବିଶେଷ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ହୋମ କରାଯାଇଥିଲା, ସେପରି କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏବଂ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।