ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗମର୍ଘ୍ଯମୁତ୍କୃଷ୍ଟଂ ଧୂପାଲେପୌ ଵିଶେଷତଃ ଚନ୍ଦନଂ ଵାମଦେଵାଖ୍ଯେ ହରିତାଲଂ ଚ ପୌରୁଷେ

ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଅର୍ଘ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବିଶେଷ କରି ଧୂପ ଓ ଲେପନ; ବାମଦେବ ମୁହଁ ପାଇଁ ଚନ୍ଦନ, ପୁରୁଷ ମୁହଁ ପାଇଁ ହରିତାଳ।

ଈଶାନେ ଭସିତଂ କେଚିଦାଲେପନମିତୀଦୃଶାମ୍ ନ ଧୂପମିତି ମନ୍ଯନ୍ତେ ଧୂପାନ୍ତରଵିଧାନତଃ ସିତାଗୁରୁମଘୋରାଖ୍ଯେ ମୁଖେ କୃଷ୍ଣାଗୁରୁଂ ପୁନଃ

କେହି କହନ୍ତି ଇଶାନ ମୁହଁରେ ଭସ୍ମ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଧୂପ ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ଧୂପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ: ଅଘୋର ମୁହଁ ପାଇଁ ସିତାଗୁରୁ, ମୁଖ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣାଗୁରୁ।

ପୌରୁଷେ ଗୁଗ୍ଗୁଲଂ ସଵ୍ଯେ ସୌମ୍ଯେ ସୌଗଂଧିକଂ ମୁଖେ ଈଶାନେ ଽପି ହ୍ଯୁଶୀରାଦି ଦେଯାଦ୍ଧୂପଂ ଵିଶେଷତଃ

ପୁରୁଷ ମୁହଁରେ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ, ବାମ ଓ ସୌମ୍ୟ ମୁଖରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ବସ୍ତୁ, ଇଶାନ ମୁହଁରେ ବି ବିଶେଷ କରି ଉଶୀର ଇତ୍ୟାଦି ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ।

ଶର୍କରାମଧୁକର୍ପୂରକପିଲାଘୃତସଂଯୁତମ୍ ଚଂଦନାଗୁରୁକାଷ୍ଠାଦ୍ଯଂ ସାମାନ୍ଯଂ ସଂପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ଚିନି, ମଧୁ, କର୍ପୂର, ଘିଅ, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟ କାଠ ମିଶାଇ ଯାହା ତିଆରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସାଧାରଣ ଉପଚାର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

କର୍ପୂରଵର୍ତିରାଜ୍ଯାଢ୍ଯା ଦେଯା ଦୀପାଵଲିସ୍ତତଃ ଅର୍ଘ୍ଯମାଚମନଂ ଦେଯଂ ପ୍ରତିଵକ୍ତ୍ରମତଃ ପରମ୍

କର୍ପୂର ବାତି ଘିଅରେ ଭିଜାଇ ଦେବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଦୀପମାଳା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହଁକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନ ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଥମାଵରଣେ ପୂଜ୍ଯୋ କ୍ରମାଦ୍ଧେରମ୍ବଷଣ୍ମୁଖୌ ବ୍ରହ୍ମାଂଗାନି ତତଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଥମାଵରଣେର୍ଚିତେ

ପ୍ରଥମ ଆବରଣରେ ପ୍ରଥମେ ହେରମ୍ବ ଓ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ, ପ୍ରଥମ ଆବରଣ ପୂଜା ପରେ।

ଦ୍ଵିତୀଯାଵରଣେ ପୂଜ୍ଯା ଵିଘ୍ନେଶାଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତିନଃ ତୃତୀଯାଵରଣେ ପୂଜ୍ଯା ଭଵାଦ୍ଯା ଅଷ୍ଟମୂର୍ତଯଃ

ଦ୍ୱିତୀୟ ଆବରଣରେ ବିଘ୍ନେଶ ଓ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ତୃତୀୟ ଆବରଣରେ ଭବ ଓ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ।

ମହାଦେଵାଦଯସ୍ତତ୍ର ତଥୈକାଦଶମୂର୍ତଯଃ ଚତୁର୍ଥାଵରଣେ ପୂଜ୍ଯାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ

ସେଠାରେ ମହାଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ଏଗାରଟି ରୂପ ଅଛନ୍ତି; ଚତୁର୍ଥ ଆବରଣରେ ସମସ୍ତ ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ବହିରେଵ ତୁ ପଦ୍ମସ୍ଯ ପଞ୍ଚମାଵରଣେ କ୍ରମାତ୍ ଦଶଦିକ୍ପତଯଃ ପୂଜ୍ଯାଃ ସାସ୍ତ୍ରାଃ ସାନୁଚରାସ୍ତଥା

ପଦ୍ମର ବାହାରେ, ପଞ୍ଚମ ଆବରଣରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦଶ ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ତାଙ୍କର ସାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସହଚରମାନେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାଃ ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଽପି ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଗଣାଃ ସର୍ଵା ଦେଵ୍ଯଶ୍ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ଚ ଖେଚରାଃ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ ପୁତ୍ରମାନେ, ସମସ୍ତ ତାରାମଣ୍ଡଳ, ସମସ୍ତ ଦେବୀ ଓ ଦେବତା, ଏବଂ ଆକାଶରେ ଚଳାଉଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ।

ପାତାଲଵାସିନଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସର୍ଵେ ମୁନିଗଣା ଅପି ଯୋଗିନୋ ହି ସଖାସ୍ସର୍ଵେ ପତଂଗା ମାତରସ୍ତଥା

ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମାଆମାନେ ମଧ୍ୟ।

କ୍ଷେତ୍ରପାଲାଶ୍ଚ ସଗଣାଃ ସର୍ଵଂ ଚୈତଚ୍ଚରାଚରମ୍ ପୂଜନୀଯଂ ଶିଵପ୍ରୀତ୍ଯା ମତ୍ତ୍ଵା ଶଂଭୁଵିଭୂତିମତ୍

ଦିଗପାଳମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସହଚରମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ମହିମାର ଅଂଶ ବୋଲି ଭାବି, ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥାଵରଣପୂଜାଂତେ ସଂପୂଜ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ସାଜ୍ଯଂ ସଵ୍ଯଂ ଜନଂ ହୃଦ୍ଯଂ ହଵିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ନିଵେଦଯେତ୍

ତାପରେ, ଆବରଣ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଘିଅ, ପାଣି ଓ ମନପସନ୍ଦ ଖାଦ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ହବିରୂପେ ଦେବା ଉଚିତ।

ମୁଖଵାସାଦିକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତାମ୍ବୂଲଂ ସୋପଦଂଶକମ୍ ଅଲଂକୃତ୍ଯ ଚ ଭୂଯୋ ଽପି ନାନାପୁଷ୍ପଵିଭୂଷଣୈଃ

ମୁଖଶୁଧି ଓ ଏହା ସହିତ ତାମ୍ବୁଳ ଓ ତାହାର ସାଥିକ ଦେଇ, ପୁଣି ନାନା ପୁଷ୍ପ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭା ଦେବା ଉଚିତ।

ନୀରାଜନାଂତେ ଵିସ୍ତୀର୍ଯ ପୂଜାଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍ ଚଷକଂ ସୋପକାରଂ ଚ ଶଯନଂ ଚ ସମର୍ପଯେତ୍

ନୀରାଜନ ପରେ, ବିସ୍ତାର କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଏକ ପାତ୍ର ସହିତ ତାହାର ଉପକରଣ ଓ ଶୟନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଚନ୍ଦ୍ରସଂକାଶହାରଂ ଚ ଶଯନୀଯଂ ସମର୍ପଯେତ୍ ଆଦ୍ଯଂ ନୃପୋଚିତଂ ହୃଦ୍ଯଂ ତତ୍ସର୍ଵମନୁରୂପତଃ

ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୟନ ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ଏବଂ ମନରଞ୍ଜକ ହେଉ।

କୃତ୍ଵା ଚ କାରଯିତ୍ଵା ଚ ହିତ୍ଵା ଚ ପ୍ରତିପୂଜନମ୍ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵ୍ଯପୋହନଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଵିଦ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ଜପେତ୍

ପ୍ରତିପୂଜା କରି, ଅନ୍ୟମାନେ କୁ କରାଇ, ଏବଂ ସମାପ୍ତ କରି, ସ୍ତୁତି ଓ ବିଘ୍ନ ହରଣ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ ପ୍ରଣାମଂ ଚ କୃତ୍ଵାତ୍ମାନଂ ସମର୍ପଯେତ୍ ତତଃ ପୁରସ୍ତାଦ୍ଦେଵସ୍ଯ ଗୁରୁଵିପ୍ରୌ ଚ ପୂଜଯେତ୍

ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଏବଂ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯମଷ୍ଟୌ ପୁଷ୍ପାଣି ଦେଵମୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ଲିଂଗତଃ ଅଗ୍ନେଶ୍ଚାଗ୍ନିଂ ସୁସଂଯମ୍ଯ ହ୍ଯୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ତମପ୍ଯୁତ

ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଠଟି ପୁଷ୍ପ ଦେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗରୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ଭଲଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବିଦାୟ ଦେବା ଦରକାର।

ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଚ ଜନସ୍ତ୍ଵେଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ସେଵାଂ ପୁରୋଦିତାମ୍ ତତସ୍ତତ୍ସାମ୍ବୁଜଂ ଲିଂଗଂ ସର୍ଵୋପକରଣାନ୍ଵିତମ୍

ପ୍ରତିଦିନ, ଉପରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରକାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ, ଏହି ପଦ୍ମ ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଲିଙ୍ଗକୁ,

ସମର୍ପଯେତ୍ସ୍ଵଗୁରଵେ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଵା ଶିଵାଲଯେ ସଂପୂଜ୍ଯ ଚ ଗୁରୂନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵ୍ରତିନଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ

ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା କିମ୍ବା ଶିବାଳୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରତୀମାନେ ଉପରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଭକ୍ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ତଶ୍ଚେଦ୍ଦୀନାନାଥାଂଶ୍ଚ ତୋଷଯେତ୍ ସ୍ଵଯଂ ଚାନଶନେ ଶକ୍ତଃ ଫଲମୂଲାଶନେ ଽଥ ଵା

ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ଭକ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦରିଦ୍ର ଓ ନିରାଶ୍ରୟମାନେ କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଯଦି ସମ୍ଭବ, ନିଜେ ଅଲ୍ପ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ପଯୋଵ୍ରତୋ ଵା ଭିକ୍ଷାଶୀ ଭଵେଦେକାଶନସ୍ତଥା ନକ୍ତଂ ଯୁକ୍ତାଶନୋ ନିତ୍ଯଂ ଭୂଶଯ୍ଯାନିରତଃ ଶୁଚିଃ

କିମ୍ବା ଦୁଧ ଉପବାସ କରିବା, ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା, ଦିନକୁ ଏକଥର ଖାଇବା, ରାତିରେ ଖାଇବା, ମଧ୍ୟମ ପରିମାଣରେ ଖାଇବା, ସଦା ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଓ ପବିତ୍ର ରହିବା ଉଚିତ।

ଭସ୍ମଶାଯୀ ତୃଣେଶାଯୀ ଚୀରାଜିନଧୃତୋ ଽଥଵା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ରତମେତତ୍ସମାଚରେତ୍

ଖାରି, ତୃଣ ଉପରେ ଶୋଇବା, ଚିର ଅଥବା ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିବା, କିମ୍ବା ଜୀବନ ଭରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରହିବା; ଏହି ବ୍ରତ ସଦା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍କଵାରେ ତଥାର୍ଦ୍ରାଯାଂ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଚ ପକ୍ଷଯୋଃ ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଶକ୍ତସ୍ତୂପଵସେଦପି

ରବିବାର, ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯଦି ସମ୍ଭବ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଖଣ୍ଡିପତିତୋଦକ୍ଯାସ୍ସୂତକାନ୍ତ୍ଯଜପୂର୍ଵକାନ୍ ଵର୍ଜଯେତ୍ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ମନସା କର୍ମଣା ଗିରା

ପାଖଣ୍ଡୀ, ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଓ ଶୁଦ୍ଧି ଛାଡିଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ କୁ ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।

କ୍ଷମଦାନଦଯାସତ୍ଯାହିଂସାଶୀଲଃ ସଦା ଭଵେତ୍ ସଂତୁଷ୍ଟଶ୍ଚ ପ୍ରଶାନ୍ତଶ୍ଚ ଜପଧ୍ଯାନରତସ୍ତଥା

ସଦା କ୍ଷମା, ଦାନ, ଦୟା, ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ ଓ ଜପ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ।

କୁର୍ଯାତ୍ତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାନଂ ଭସ୍ମସ୍ନାନମଥାପି ଵା ପୂଜାଂ ଵୈଶେଷିକୀଂ ଚୈଵ ମନସା ଵଚସା ଗିରା

ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଖାରି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ମନ, କଥା ଓ ଶବ୍ଦରେ ବିଶେଷ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ନାଚରେଦଶିଵଂ ଵ୍ରତୀ ପ୍ରମାଦାତ୍ତୁ ତଥାଚାରେ ନିରୂପ୍ଯ ଗୁରୁଲାଘଵେ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ବ୍ରତୀ ଲୋକ ଅଶିବ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯଦି କୌଣସି ଅପରାଧ ହୁଏ, ତାହାର ଗୁରୁତ୍ୱ କିମ୍ବା ହ୍ରସ୍ୱତା ବିଚାର କରିବା ଦରକାର।