ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପୂର୍ଣାମାପୂର୍ଯ ତାଂ ଭୂଯସ୍ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଶୁଦ୍ଧିମୁଦ୍ଦିଶନ୍ ଜୁହୁଯାନ୍ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ତୈରେଵ ସମିଦାଦିଭିଃ

ପାତ୍ରକୁ ପୁଣିଥରେ ପୂରି, ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସେଇ କୁଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଦେଇ ହବନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଭୂତାନି ତନ୍ମାତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚକର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ

ପଞ୍ଚ ଭୂତ, ସେମାନଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଓ ପଞ୍ଚ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ।

ଜ୍ଞାନକର୍ମଵିଭେଦେନ ପଞ୍ଚକର୍ମଵିଭାଗଶଃ ତ୍ଵଗାଦିଧାତଵସ୍ସପ୍ତ ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣାଦିଵାଯଵଃ

ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମ ଭିନ୍ନ କରି, ପଞ୍ଚ କର୍ମର ଭାଗ, ଚର୍ମ ଆଦି ସାତ ଧାତୁ ଓ ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣବାୟୁ।

ମନୋବୁଦ୍ଧିରହଂ ଖ୍ଯାତିର୍ଗୁଣାଃ ପ୍ରକୃତିପୂରୁଷୌ ରାଗୋ ଵିଦ୍ଯାକଲେ ଚୈଵ ନିଯତିଃ କାଲ ଏଵ ଚ

ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର, ବିବେକ, ଗୁଣ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ, ରାଗ, ଜ୍ଞାନ, କଳା, ନିୟତି ଓ କାଳ।

ମାଯା ଚ ଶୁଦ୍ଧିଵିଦ୍ଯା ଚ ମହେଶ୍ଵରସଦାଶିଵୌ ଶକ୍ତିଶ୍ଚ ଶିଵତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵାନି କ୍ରମଶୋ ଵିଦୁଃ

ମାୟା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ମହେଶ୍ୱର ଓ ସଦାଶିବ, ଶକ୍ତି ଓ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ—ଏହି ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ ଜାଣିଯାଏ।

ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୁ ଵିରଜୈର୍ହୁତ୍ଵା ହୋତାସୌ ଵିରଜା ଭଵେତ୍ ଶିଵାନୁଗ୍ରହମାସାଦ୍ଯ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ସ ହି ଜାଯତେ

ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରିଲେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଶିବଙ୍କର କୃପା ପାଇଲେ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ।

ଅଥ ଗୋମଯମାଦାଯ ପିଣ୍ଡୀକୃତ୍ଯାଭିମଂତ୍ର୍ଯ ଚ ଵିନ୍ଯସ୍ଯାଗ୍ନୌ ଚ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଦିନେ ତସ୍ମିନ୍ହଵିଷ୍ଯଭୁକ୍

ତାପରେ ଗୋମୟ ନେଇ, ଗୋଲାକାର କରି, ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଅଗ୍ନିରେ ରଖି, ସେ ଦିନ ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଭାତେ ତୁ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ପୁରୋଦିତମ୍ ଦିନେ ତସ୍ମିନ୍ନିରାହାରଃ କାଲଂ ଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ସକାଳେ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ସେ ଦିନ ଶେଷ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ ରହିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାତଃ ପର୍ଵଣି ଚାପ୍ଯେଵଂ କୃତ୍ଵା ହୋମା ଵସାନତଃ ଉପସଂହୃତ୍ଯ ରୁଦ୍ରାଗ୍ନିଂ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଭସ୍ମ ଯତ୍ନତଃ

ପର୍ବ ସକାଳେ, ଏହିପରି ହୋମ କରି, ରୁଦ୍ରାଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ସାବଧାନରେ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଶ୍ଚ ଜଟିଲୋ ମୁଣ୍ଡୀ ଶିଖୈକଜଟ ଏଵ ଵା ଭୂତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ତତୋ ଵୀତଲଜ୍ଜଶ୍ଚେତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଦିଗମ୍ବରଃ

ତାପରେ ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତମୁଣ୍ଡ, କିମ୍ବା ଏକ ଶିଖା ରଖି, ସ୍ନାନ କରି, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଦିଗମ୍ବର ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ହେବା ଉଚିତ।

ଅପି କାଷାଯଵସନଶ୍ଚର୍ମଚୀରାମ୍ବରୋ ଽଥ ଵା ଏକାମ୍ବରୋ ଵଲ୍କଲୀ ଵା ଭଵେଦ୍ଦଣ୍ଡୀ ଚ ମେଖଲୀ

କିମ୍ବା କାଷାୟ ବସ୍ତ୍ର, ଚର୍ମ ବସ୍ତ୍ର, ଏକ ଚିର, କିମ୍ବା ଚାଲି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦଣ୍ଡ ଓ ମେଖଳା ଧରି ରହିପାରିବ।

ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚରଣୌ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵିରାଚମ୍ଯାତ୍ମନସ୍ତନୁମ୍ ସଂକୁଲୀକୃତ୍ଯ ତଦ୍ଭସ୍ମ ଵିରଜାନଲସଂଭଵମ୍

ପାଦ ଧୋଇ, ପୁଣି ବସି, ଦେହକୁ ଏକତ୍ର କରି, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରୁ ମିଳିଥିବା ଭସ୍ମ ସାବଧାନରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନିରିତ୍ଯାଦିଭିର୍ମଂତ୍ରୈଃ ଷଡ୍ଭିରାଥର୍ଵଣୈଃ କ୍ରମାତ୍ ଵିଭୃଜ୍ଯାଂଗାନି ମୂର୍ଧାଦିଚରଣାଂତାନି ତୈସ୍ସ୍ପୃଶେତ୍

‘ଅଗ୍ନି’ ଓ ଅନ୍ୟ ଛଅଟି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ମୁଣ୍ଡରୁ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଗକୁ କ୍ରମରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତେନ କ୍ରମେଣୈଵ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଚ ଭସ୍ମନା ସର୍ଵାଂଗୋଦ୍ଧୂଲନଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଣଵେନ ଶିଵେନ ଵା

ତାପରେ ସେହି କ୍ରମରେ ଭସ୍ମ ନେଇ, ‘ଓଁ’ କିମ୍ବା ‘ଶିବ’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଛିଟିବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଂ ରଚଯେତ୍ତ୍ରିଯାଯୁଷସମାହ୍ଵଯମ୍ ଶିଵଭାଵଂ ସମାଗମ୍ଯ ଶିଵଯୋଗମଥାଚରେତ୍

ତାପରେ ‘ତ୍ରିୟାୟୁଷ’ ନାମକ ତିନିଟି ରେଖା ଦେହରେ ଦେଇ, ଶିବ ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଶିବଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯମପ୍ଯେଵମେତତ୍ପାଶୁପତଂ ଵ୍ରତମ୍ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଚୈତତ୍ପଶୁତ୍ଵଂ ଵିନିଵର୍ତଯେତ୍

ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିଠାରେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଅଛି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ପାଶୁତ୍ୱ ଦୂର କରେ।

ତତ୍ପଶୁତ୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କୃତ୍ଵା ପାଶୁପତଂ ଵ୍ରତମ୍ ପୂଜନୀଯୋ ମହାଦେଵୋ ଲିଂଗମୂର୍ତିସ୍ସନାତନଃ

ଏହି ପାଶୁତ୍ୱ ଛାଡ଼ି, ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ସନାତନ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମମଷ୍ଟଦଲଂ ହୈମଂ ନଵରତ୍ନୈରଲଂକୃତମ୍ କର୍ଣିକାକେଶରୋପେତମାସନଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ଅଷ୍ଟଦଳୀ ସୁନାର ପଦ୍ମ, ନବରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, କର୍ଣ୍ଣିକା ଓ କେଶର ସହିତ ଏକ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଭଵେ ତଦଭାଵେ ତୁ ରକ୍ତଂ ସିତମଥାପି ଵା ପଦ୍ମଂ ତସ୍ଯାପ୍ଯଭାଵେ ତୁ କେଵଲଂ ଭାଵନାମଯମ୍

ଯଦି ସାମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ, ତେବେ ଲାଲ କିମ୍ବା ସାଦା ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା, ତାହା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ହେଲେ, କେବଳ ଭାବନାରେ ଆସନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ପଦ୍ମକର୍ଣିକାମଧ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ଲିଂଗଂ କନୀଯସମ୍ ସ୍ଫୀଟିକଂ ପୀଠିକୋପେତଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵିଧିଵତ୍କ୍ରମାତ୍

ସେହି ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟରେ, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଆଧାର ଉପରେ ଏକ ଛୋଟ ଲିଙ୍ଗ ରଖି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଵିଧାନେନ ତଲ୍ଲିଂଗଂ କୃତଶୋଧନମ୍ ପରିକଲ୍ପ୍ଯାସନଂ ମୂର୍ତିଂ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରପ୍ରକାରତଃ

ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପଞ୍ଚମୁଖ ରୂପ ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯାଦିଭିଃ ପୂର୍ଣୈର୍ଯଥାଵିଭଵସଂଭୃତୈଃ ସ୍ନାପଯେତ୍କଲଶୈଃ ପୂର୍ଣୈରଷ୍ଟାପଦସମୁଦ୍ଭଵୈଃ

ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭରିଥିବା କଳଶ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଜଳ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ସେଥିରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଗଂଧଦ୍ରଵ୍ଯୈସ୍ସକର୍ପୂରୈଶ୍ଚନ୍ଦନାଦ୍ଯୈସ୍ସକୁଂକୁମୈଃ ସଵେଦିକଂ ସମାଲିପ୍ଯ ଲିଂଗଂ ଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍

ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, କର୍ପୂର, ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଏହାର ବେଦିକାକୁ ମନ୍ଦାରେ ଲଗାଇ, ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ।

ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈଶ୍ଚ ପଦ୍ମୈଶ୍ଚ ରକ୍ତୈଃ ଶ୍ଵେତୈସ୍ତଥୋତ୍ପଲୈଃ ନୀଲୋତ୍ପଲୈସ୍ତଥାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତୈସ୍ତୈସ୍ସୁଗଂଧିଭିଃ

ବେଳପତ୍ର, ଲାଲ୍ ଓ ସ୍ୱେତ ପଦ୍ମ, ନୀଳ କମଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ

ପୁଣ୍ଯୈଃ ପ୍ରଶସ୍ତୈଃ ପତ୍ରୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରୈର୍ଦୂର୍ଵାକ୍ଷତାଦିଭିଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାଲାଭଂ ମହାପୂଜାଵିଧାନତଃ

ପୁଣ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ପତ୍ର, ରଙ୍ଗିନ ଦୁର୍ବା, ଅକ୍ଷତ ଓ ଏହିପରି ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା, ଯେତେଟି ମିଳେ, ବଡ଼ ପୂଜାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଧୂପଂ ଦୀପଂ ତଥା ଚାପି ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଚ ସମାଦିଶେତ୍ ନିଵେଦଯିତ୍ଵା ଵିଭଵେ କଲ୍ଯାଣଂ ଚ ସମାଚରେତ୍

ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଇଷ୍ଟାନି ଚ ଵିଶିଷ୍ଟାନି ନ୍ଯାଯେନୋପାର୍ଜିତାନି ଚ ସର୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଦେଯାନି ଵ୍ରତେ ତସ୍ମିନ୍ଵିଶେଷତଃ

ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ ସଠିକ୍ ଉପାୟରେ ଅର୍ଜିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ବ୍ରତରେ ବିଶେଷ କରି ଦେବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରୀପତ୍ରୋତ୍ପଲପଦ୍ମାନାଂ ସଂଖ୍ଯା ସାହସ୍ରିକୀ ମତା ପ୍ରତ୍ଯେକମପରା ସଂଖ୍ଯା ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଶ୍ରୀପତ୍ର, ନୀଳ କମଳ ଓ ପଦ୍ମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପାଇଁ ହଜାରଟି; ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ଏକଶଏ ଆଠ।

ତତ୍ରାପି ଚ ଵିଶେଷେଣ ନ ତ୍ଯଜେଦ୍ବିଲ୍ଵପତ୍ରକମ୍ ହୈମମେକଂ ପରଂ ପ୍ରାହୁଃ ପଦ୍ମଂ ପଦ୍ମସହସ୍ରକାତ୍

ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ବି ବେଳପତ୍ର କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏକ ସୁନାର ପଦ୍ମ ହଜାରଟି ପଦ୍ମ ଠାରୁ ବେଶି ମୂଲ୍ୟବାନ।