ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵଧାର୍ଥେ ତାରକାଖ୍ଯସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଵିଦ୍ଵିଷଃ ବ୍ରହ୍ମଣାଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ଦେଵୋ ମନ୍ଦରାନ୍ତଃପୁରଂ ଗତଃ

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ତାରକ ନାମକ ଦାନବର ବିନାଶ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅନୁରୋଧରେ ଦେବତା ମନ୍ଦର ପାଳିସରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଵିହୃତ୍ଯ ସୁଚିରଂ ଦେଵ୍ଯା ଵିହାରା ଽତିପ୍ରସଙ୍ଗତଃ ରସାଂ ରସାତଲଂ ନୀତାମିଵ କୃତ୍ଵାଭିଧାଂ ତତଃ

ସେଠାରେ ଦେବୀ ସହ ବହୁଦିନ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହି, ଆତ୍ମବିହାରରେ ଲୀନ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ରସା ନାମ ଦେଲେ, ଯେପରି ତିନି ରସାତଳକୁ ନେଇଯିବା ପରି।

ଦେଵୀଂ ଚ ଵଂଚଯଂସ୍ତସ୍ଯାଂ ସ୍ଵଵୀର୍ଯମତିଦୁର୍ଵହମ୍ ଅଵିସୃଜ୍ଯ ଵିସୃଜ୍ଯାଗ୍ନୌ ହଵିଃ ପୂତମିଵାମୃତମ୍

ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଠକେଇ, ନିଜର ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର୍ୟକୁ ମୁକ୍ତ କଲେନି; କିନ୍ତୁ ଯେପରି ହବିଷ୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦିଆଯାଏ, ସେପରି ଶୁଦ୍ଧ ଅମୃତ ସମାନ ବୀର୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଲେ।

ଗଂଗାଦିଷ୍ଵପି ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵହ୍ନିଦ୍ଵାରା ତଦଂଶତଃ ତତ୍ସମାହୃତ୍ଯ ଶନକୈସ୍ତୋକଂସ୍ତୋକମିତସ୍ତତଃ

ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ତାହାର ଅଂଶକୁ ରଖିଲେ; ପରେ ଏଠୁ-ସେଠୁ ଥୋଡ଼ା-ଥୋଡ଼ା କରି ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କଲେ।

ସ୍ଵାହଯା କୃତ୍ତିକାରୂପାତ୍ସ୍ଵଭର୍ତ୍ରା ରମମାଣଯା ସୁଵର୍ଣୀଭୂତଯା ନ୍ଯସ୍ତଂ ମେରୌ ଶରଵଣେ କ୍ଵଚିତ୍

ସ୍ୱାହା, କୃତ୍ତିକା ତାରାର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସୁନା ଭାବରେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ରଖିଲେ।

ସଂଦୀପଯିତ୍ଵା କାଲେନ ତସ୍ଯ ଭାସା ଦିଶୋ ଦଶ ରଞ୍ଜଯିତ୍ଵା ଗିରୀନ୍ସର୍ଵାନ୍କାଂଚନୀକୃତ୍ଯ ମେରୁଣା

ସମୟ କ୍ରମେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦଶ ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ମେରୁର ଚମକରେ ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଇଗଲା।

ତତଶ୍ଚିରେଣ କାଲେନ ସଂଜାତେ ତତ୍ର ତେଜସି କୁମାରେ ସୁକୁମାରାଂଗେ କୁମାରାଣାଂ ନିଦର୍ଶନେ

ତାପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେଇ ତେଜରୁ ଏଠାରେ ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାର ଅଙ୍ଗ ଅତି ସୁକୁମାର ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।

ତଚ୍ଛୈଶଵଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନୋହରମ୍ ସହ ଦେଵସୁରୈର୍ଲୋକୈର୍ଵିସ୍ମିତେ ଚ ଵିମୋହିତେ

ତାଙ୍କର ମନୋହର ଶିଶୁ ରୂପ ଦେଖି, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ମୋହିତ ହେଲେ।

ଦେଵୋ ଽପି ସ୍ଵଯମାଯାତଃ ପୁତ୍ରଦର୍ଶନଲାଲସଃ ସହ ଦେଵ୍ଯାଂକମାରୋପ୍ଯ ତତୋ ଽସ୍ଯ ସ୍ମେରମାନନମ୍

ଦେବତା ନିଜେ, ପୁଅକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହୋଇ, ଦେବୀ ସହ ତାଙ୍କୁ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇଲେ; ତାପରେ ଶିଶୁର ମୁହଁ ହସରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।

ପୀତାମୃତମିଵ ସ୍ନେହଵିଵଶେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ଦେଵେଷ୍ଵପି ଚ ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ଵୀତରାଗୈସ୍ତପସ୍ଵିଭିଃ

ଭିତରୁ ଭଲପାଇବାରେ ଅପରାଜିତ, ଯେପରି ଅମୃତ ପିଇଥିବା ପରି, ଦେବତାମାନେ ଓ ରାଗଶୂନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ।

ସ୍ଵସ୍ଯ ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲେ ସ୍ଵୈରଂ ନର୍ତଯିତ୍ଵା କୁମାରକମ୍ ଅନୁଭୂଯ ଚ ତତ୍କ୍ରୀଡାଂ ସଂଭାଵ୍ଯ ଚ ପରସ୍ପରମ୍

ନିଜ ଛାତି ଉପରେ ଶିଶୁକୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ନାଚାଇ, ତାଙ୍କର ଖେଳ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏବଂ ପରସ୍ପରେ ସ୍ନେହ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।

ସ୍ତନ୍ଯମାଜ୍ଞାପଯନ୍ଦେଵ୍ଯାଃ ପାଯଯିତ୍ଵାମୃତୋପମମ୍ ତଵାଵତାରୋ ଜଗତାଂ ହିତାଯେତ୍ଯନୁଶାସ୍ଯ ଚ

ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦେବାକୁ ଆଦେଶ କରି, ଶିଶୁକୁ ଅମୃତ ସମାନ ଦୁଧ ପିଇଲେ; ଏବଂ ନିର୍ଦେଶ କଲେ, 'ତୁମର ଅବତାର ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ'।

ସ୍ଵଯନ୍ଦେଵଶ୍ଚ ଦେଵୀ ଚ ନ ତୃପ୍ତିମୁପଜଗ୍ମତୁଃ ତତଃ ଶକ୍ରେଣ ସଂଧାଯ ବିଭ୍ଯତା ତାରକାସୁରାତ୍

ଦେବତା ଓ ଦେବୀ ଦୁଇଁଜଣେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେନି; ତାପରେ, ତାରକ ଦାନବକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ—

କାରଯିତ୍ଵାଭିଷେକଂ ଚ ସେନାପତ୍ଯେ ଦିଵୌକସାମ୍ ପୁତ୍ରମନ୍ତରତଃ କୃତ୍ଵା ଦେଵେନ ତ୍ରିପୁରଦ୍ଵିଷା

ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାପତି ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଇ, ପୁଅକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ ଦେବତା ଦ୍ୱାରା—

ସ୍ଵଯମଂତର୍ହିତେନୈଵ ସ୍କନ୍ଦମିନ୍ଦ୍ରାଦିରକ୍ଷିତମ୍ ତଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା କ୍ରୌଞ୍ଚଭେଦିନ୍ଯା ଯୁଧି କାଲାଗ୍ନିକଲ୍ପଯା

ନିଜେ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୁହି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ; ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ଭେଦିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳାଗ୍ନି ସମ ଭୟଙ୍କର।

ଛେଦିତଂ ତାରକସ୍ଯାପି ଶିରଶ୍ଶକ୍ରଭିଯା ସହ ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ଵିଶେଷେଣ ହରିଧାତୃମୁଖାଃ ସୁରାଃ

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ତାରକାସୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲାପରେ, ହରି ଓ ଧାତୃଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତିଶୟ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ତଥା ରକ୍ଷୋଧିପଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ରାଵଣୋ ବଲଗର୍ଵିତଃ ଉଦ୍ଧରନ୍ସ୍ଵଭୁଜୈର୍ଦୀର୍ଘୈଃ କୈଲାସଂ ଗିରିମାତ୍ମନଃ

ଏହିପରି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ରାବଣ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ, ନିଜ ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ତଦାଗୋ ଽସହମାନସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ ପଦାଂଗୁଷ୍ଠପରିସ୍ପନ୍ଦାନ୍ମମଜ୍ଜ ମୃଦିତୋ ଭୁଵି

ତେବେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ନିଜ ପାଦର ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠିର କ୍ଷୁଦ୍ର ଚଳନରେ ପୃଥିବୀକୁ ପର୍ବତକୁ ଦବାଇଦେଲେ।

ବଟୋଃ କେନଚିଦର୍ଥେନ ସ୍ଵାଶ୍ରିତସ୍ଯ ଗତାଯୁଷଃ ତ୍ଵରଯାଗତ୍ଯ ଦେଵେନ ପାଦାଂତଂ ଗମିତୋନ୍ତକଃ

କିଛି କାରଣରୁ, ଯମରାଜ ଏକ ଭକ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ଶେଷ କରିବାକୁ ତ୍ୱରାରେ ଆସି, ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦ ତଳକୁ ନେଇଗଲେ।

ସ୍ଵଵାହନମଵିଜ୍ଞାଯ ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରଂ ଵଡଵାନଲଃ ସଗଲଗ୍ରହମାନୀତସ୍ତତୋ ଽସ୍ତ୍ଯେକୋଦକଂ ଜଗତ୍

ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ବୃଷଭକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସମୁଦ୍ର ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହକୁ ଗ୍ରସି ନେଲା, ଏହିପରି ଜଗତରେ ଏକମାତ୍ର ଜଳ ରହିଗଲା।

ଅଲୋକଵିଦିତୈସ୍ତୈସ୍ତୈର୍ଵୃତ୍ତୈରାନନ୍ଦସୁନ୍ଦରୈଃ ଅଂଗହାରସ୍ଵସେନେଦମସକୃଚ୍ଚାଲିତଂ ଜଗତ୍

ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ, ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଜଣା, ପୁଣିପୁଣି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଦେଲା।

ଶାନ୍ତ ଏଵ ସଦା ସର୍ଵମନୁଗୃହ୍ଣାତି ଚେଚ୍ଛିଵଃ ସର୍ଵାଣି ପୂରଯେଦେଵ କଥଂ ଶକ୍ତେନ ମୋଚଯେତ୍

ଯଦି ଶିବ ନିତ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କିପରି କାହାକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରିବେ?

ଅନାଦିକର୍ମ ଵୈଚିତ୍ର୍ଯମପି ନାତ୍ର ନିଯାମକମ୍ କାରଣଂ ଖଲୁ କର୍ମାପି ଭଵେଦୀଶ୍ଵରକାରିତମ୍

ଅନାଦି କର୍ମର ବିଭିନ୍ନତା ଏଠାରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟକ ନୁହେଁ; କାରଣ ହେଉଛି, କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।

କିମତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ନାସ୍ତିକ୍ଯଂ ହେତୁକାରକମ୍ ଯଥା ହ୍ଯାଶୁ ନିଵର୍ତେତ ତଥା କଥଯ ମାରୁତ

ଏଠାରେ ବହୁତ କଥା କହିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ନାସ୍ତିକତା କାରଣ ନୁହେଁ। ହେ ବାୟୁ, ଏହା କିପରି ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହେବ, ତୁମେ କହ।

ସ୍ଥନେ ସଂଶଯିତଂ ଵିପ୍ରା ଭଵଦ୍ଭିର୍ହେତୁଚୋଦିତୈଃ ଜିଜ୍ଞାସା ହି ନ ନାସ୍ତିକ୍ଯଂ ସାଧଯେତ୍ସାଧୁବୁଦ୍ଧିଷୁ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସନ୍ଦେହ ତର୍କ କରିଛ, ସେଠାରେ ଉଚିତ। କାରଣ, ଜିଜ୍ଞାସା କେବେ ଭଲ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ନାସ୍ତିକତା ସ୍ଥାପନ କରେନାହିଁ।

ପ୍ରମଣମତ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସତାମ୍ମୋହନିଵର୍ତକମ୍ ଅସତାଂ ତ୍ଵନ୍ଯଥାଭାଵଃ ପ୍ରସାଦେନ ଵିନା ପ୍ରଭୋଃ

ଏଠାରେ ମୁଁ ଏମିତି ଉପାୟ କହିବି, ଯାହା ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ମୋହ ଦୂର କରେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ, ଯଦି ଭଗବାନଙ୍କ କୃପା ନ ମିଳେ।

ଶିଵସ୍ଯ ପରିପୂର୍ଣସ୍ଯ ପରାନୁଗ୍ରହମନ୍ତରା ନ କିଂଚିଦପି କର୍ତଵ୍ଯମିତି ସାଧୁ ଵିନିଶ୍ଚିତମ୍

ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଯେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିବଙ୍କ ପରମ କୃପା ବିନା କିଛି କାମ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ।

ସ୍ଵଭାଵ ଏଵ ପର୍ଯାପ୍ତଃ ପରାନୁଗ୍ରହକର୍ମଣି ଅନ୍ଯଥା ନିସ୍ସ୍ଵଭଵେନ ନ କିମପ୍ଯନୁଗୃହ୍ଯତେ

ପରମ କୃପା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱଭାବ ଯଥେଷ୍ଟ; ଅନ୍ୟଥା, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ନାହିଁ, ସେ କିଛି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।

ପରଂ ସର୍ଵମନୁଗ୍ରାହ୍ଯଂ ପଶୁପାଶାତ୍ମକଂ ଜଗତ୍ ପରସ୍ଯାନୁଗ୍ରହାର୍ଥଂ ତୁ ପତ୍ଯୁରାଜ୍ଞାସମନ୍ଵଯଃ

ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜଗତକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୟା କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ପରମ କୃପା ପାଇଁ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସୃତ।