ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଵିଷ୍ଣୋରପି ନୃସିଂହସ୍ଯ ରଭସା ଶରଭାକୃତିଃ ବିଭେଦ ପଦ୍ଭ୍ଯାମାକ୍ରମ୍ଯ ହୃଦଯଂ ନଖରୈଃ ଖରୈଃ

ବିଷ୍ଣୁ ନୃସିଂହ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବାବେଳେ, ତୀବ୍ର ଶରଭ ଆକାର ତାଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ହୃଦୟ ଭେଦିଦେଲେ।

ଦେଵସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଚ ଦେଵେଷୁ ଦକ୍ଷସ୍ଯାଧ୍ଵରକାରଣାତ୍ ଵୀରେଣ ଵୀରଭଦ୍ରେଣ ନ ହି କଶ୍ଚିଦଦଣ୍ଡିତଃ

ଦେବୀମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ବୀର ଭାବରେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେହି ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ରୁନଥିଲେନାହିଁ।

ପୁରତ୍ରଯଂ ଚ ସସ୍ତ୍ରୀକଂ ସଦୈତ୍ଯଂ ସହ ବାଲକୈଃ କ୍ଷଣେନୈକେନ ଦେଵେନ ନେତ୍ରାଗ୍ନେରିଂଧନୀକୃତମ୍

ତିନୋଟି ପୁର, ସେଥିରେ ଥିବା ନାରୀ, ଦାନବ ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେବଙ୍କ ନୟନାଗ୍ନିର ଇଂଧନ ହୋଇଗଲା।

ପ୍ରଜାନାଂ ରତିହେତୁଶ୍ଚ କାମୋ ରତିପତିସ୍ସ୍ଵଯମ୍ କ୍ରୋଶତାମେଵ ଦେଵାନାଂ ହୁତୋ ନେତ୍ରହୁତାଶନେ

ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦର କାରଣ ଓ ରତିର ଅଧିପତି କାମଦେବ, ଦେବତାମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବାବେଳେ ନୟନାଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରାଗଲେ।

ଗାଵଶ୍ଚ କଶ୍ଚିଦ୍ଦୁଗ୍ଧୌଘଂ ସ୍ରଵନ୍ତ୍ଯୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ଖେଚରାଃ ସରୁଷା ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଦେଵେନ ତତ୍କ୍ଷଣେ ଭସ୍ମସାତ୍କୃତଃ

କିଛି ଗାଈ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ମୁଣ୍ଡରେ ଦୁଧ ଝରାଉଥିଲେ, ଦେବତା କ୍ରୋଧରେ ଦେଖିବା ସାଥିଏ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ।

ଜଲଂଧରାସୁରୋ ଦୀର୍ଣଶ୍ଚକ୍ରୀକୃତ୍ଯ ଜଲଂ ପଦା ବଦ୍ଧ୍ଵାନଂତେନ ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚିକ୍ଷେପ ଶତଯୋଜନମ୍

ଜଳଧର ଦାନବ ଜଳକୁ ଚକ୍ର କରି ତାହାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଚିରିଦେଲେ।

ତମେଵ ଜଲସଂଧାଯୀ ଶୂଲେନୈଵ ଜଘାନ ସଃ ତଚ୍ଚକ୍ରଂ ତପସା ଲବ୍ଧ୍ଵା ଲବ୍ଧଵୀର୍ଯୋ ହରିସ୍ସଦା

ସେ ଏକେ ଜଳକୁ ଏକତ୍ର କରି ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ତପସ୍ୟା କରି ସେଇ ଚକ୍ର ପାଇଲେ ଓ ସଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ।

ଜିଘାଂସତାଂ ସୁରାରୀଣାଂ କୁଲଂ ନିର୍ଘୃଣଚେତସାମ୍ ତ୍ରିଶୂଲେନାନ୍ଧକସ୍ଯୋରଃ ଶିଖିନୈଵୋପତାପିତମ୍

ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କଠୋର ହୃଦୟ ଓ ହିଂସା ପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ବଂଶକୁ ଅନ୍ଧକାର ଛାତିରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ମୟୂରର ମାଲିକ ଯେପରି ଆଘାତ କରେ, ସେପରି ଦଳିଦେଲେ।

କଣ୍ଠାତ୍କାଲାଂଗନାଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାରକୋ ଽପି ନିପାତିତଃ କୌଶିକୀଂ ଜନଯିତ୍ଵା ତୁ ଗୌର୍ଯାସ୍ତ୍ଵକ୍କୋଶଗୋଚରାମ୍

ନିଜ କଣ୍ଠରୁ କାଳାଙ୍ଗନାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେଇ ଶିଶୁଟିଏ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହେଲେ; ଏବଂ ଗୌରୀଙ୍କ ଚର୍ମ ମାନ୍ଦାରେ ବସୁଥିବା କୌଶିକୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଶୁଂଭସ୍ସହ ନିଶୁଂଭେନ ପ୍ରାପିତୋ ମରଣଂ ରଣେ ଶ୍ରୁତଂ ଚ ମହଦାଖ୍ଯାନଂ ସ୍କାନ୍ଦେ ସ୍କନ୍ଦସମାଶ୍ରଯମ୍

ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏହି ମହା ଉପାଖ୍ୟାନ, ଯାହା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣରେ ଶୁଣାଯାଇଛି।

ଵଧାର୍ଥେ ତାରକାଖ୍ଯସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଵିଦ୍ଵିଷଃ ବ୍ରହ୍ମଣାଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ଦେଵୋ ମନ୍ଦରାନ୍ତଃପୁରଂ ଗତଃ

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ତାରକ ନାମକ ଦାନବର ବିନାଶ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅନୁରୋଧରେ ଦେବତା ମନ୍ଦର ପାଳିସରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଵିହୃତ୍ଯ ସୁଚିରଂ ଦେଵ୍ଯା ଵିହାରା ଽତିପ୍ରସଙ୍ଗତଃ ରସାଂ ରସାତଲଂ ନୀତାମିଵ କୃତ୍ଵାଭିଧାଂ ତତଃ

ସେଠାରେ ଦେବୀ ସହ ବହୁଦିନ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହି, ଆତ୍ମବିହାରରେ ଲୀନ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ରସା ନାମ ଦେଲେ, ଯେପରି ତିନି ରସାତଳକୁ ନେଇଯିବା ପରି।

ଦେଵୀଂ ଚ ଵଂଚଯଂସ୍ତସ୍ଯାଂ ସ୍ଵଵୀର୍ଯମତିଦୁର୍ଵହମ୍ ଅଵିସୃଜ୍ଯ ଵିସୃଜ୍ଯାଗ୍ନୌ ହଵିଃ ପୂତମିଵାମୃତମ୍

ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଠକେଇ, ନିଜର ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର୍ୟକୁ ମୁକ୍ତ କଲେନି; କିନ୍ତୁ ଯେପରି ହବିଷ୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦିଆଯାଏ, ସେପରି ଶୁଦ୍ଧ ଅମୃତ ସମାନ ବୀର୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଲେ।

ଗଂଗାଦିଷ୍ଵପି ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵହ୍ନିଦ୍ଵାରା ତଦଂଶତଃ ତତ୍ସମାହୃତ୍ଯ ଶନକୈସ୍ତୋକଂସ୍ତୋକମିତସ୍ତତଃ

ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ତାହାର ଅଂଶକୁ ରଖିଲେ; ପରେ ଏଠୁ-ସେଠୁ ଥୋଡ଼ା-ଥୋଡ଼ା କରି ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କଲେ।

ସ୍ଵାହଯା କୃତ୍ତିକାରୂପାତ୍ସ୍ଵଭର୍ତ୍ରା ରମମାଣଯା ସୁଵର୍ଣୀଭୂତଯା ନ୍ଯସ୍ତଂ ମେରୌ ଶରଵଣେ କ୍ଵଚିତ୍

ସ୍ୱାହା, କୃତ୍ତିକା ତାରାର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସୁନା ଭାବରେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ରଖିଲେ।

ସଂଦୀପଯିତ୍ଵା କାଲେନ ତସ୍ଯ ଭାସା ଦିଶୋ ଦଶ ରଞ୍ଜଯିତ୍ଵା ଗିରୀନ୍ସର୍ଵାନ୍କାଂଚନୀକୃତ୍ଯ ମେରୁଣା

ସମୟ କ୍ରମେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦଶ ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ମେରୁର ଚମକରେ ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଇଗଲା।

ତତଶ୍ଚିରେଣ କାଲେନ ସଂଜାତେ ତତ୍ର ତେଜସି କୁମାରେ ସୁକୁମାରାଂଗେ କୁମାରାଣାଂ ନିଦର୍ଶନେ

ତାପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେଇ ତେଜରୁ ଏଠାରେ ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାର ଅଙ୍ଗ ଅତି ସୁକୁମାର ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।

ତଚ୍ଛୈଶଵଂ ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନୋହରମ୍ ସହ ଦେଵସୁରୈର୍ଲୋକୈର୍ଵିସ୍ମିତେ ଚ ଵିମୋହିତେ

ତାଙ୍କର ମନୋହର ଶିଶୁ ରୂପ ଦେଖି, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ମୋହିତ ହେଲେ।

ଦେଵୋ ଽପି ସ୍ଵଯମାଯାତଃ ପୁତ୍ରଦର୍ଶନଲାଲସଃ ସହ ଦେଵ୍ଯାଂକମାରୋପ୍ଯ ତତୋ ଽସ୍ଯ ସ୍ମେରମାନନମ୍

ଦେବତା ନିଜେ, ପୁଅକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହୋଇ, ଦେବୀ ସହ ତାଙ୍କୁ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇଲେ; ତାପରେ ଶିଶୁର ମୁହଁ ହସରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।

ପୀତାମୃତମିଵ ସ୍ନେହଵିଵଶେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ଦେଵେଷ୍ଵପି ଚ ପଶ୍ଯତ୍ସୁ ଵୀତରାଗୈସ୍ତପସ୍ଵିଭିଃ

ଭିତରୁ ଭଲପାଇବାରେ ଅପରାଜିତ, ଯେପରି ଅମୃତ ପିଇଥିବା ପରି, ଦେବତାମାନେ ଓ ରାଗଶୂନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ।

ସ୍ଵସ୍ଯ ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲେ ସ୍ଵୈରଂ ନର୍ତଯିତ୍ଵା କୁମାରକମ୍ ଅନୁଭୂଯ ଚ ତତ୍କ୍ରୀଡାଂ ସଂଭାଵ୍ଯ ଚ ପରସ୍ପରମ୍

ନିଜ ଛାତି ଉପରେ ଶିଶୁକୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ନାଚାଇ, ତାଙ୍କର ଖେଳ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏବଂ ପରସ୍ପରେ ସ୍ନେହ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।

ସ୍ତନ୍ଯମାଜ୍ଞାପଯନ୍ଦେଵ୍ଯାଃ ପାଯଯିତ୍ଵାମୃତୋପମମ୍ ତଵାଵତାରୋ ଜଗତାଂ ହିତାଯେତ୍ଯନୁଶାସ୍ଯ ଚ

ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦେବାକୁ ଆଦେଶ କରି, ଶିଶୁକୁ ଅମୃତ ସମାନ ଦୁଧ ପିଇଲେ; ଏବଂ ନିର୍ଦେଶ କଲେ, 'ତୁମର ଅବତାର ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ'।

ସ୍ଵଯନ୍ଦେଵଶ୍ଚ ଦେଵୀ ଚ ନ ତୃପ୍ତିମୁପଜଗ୍ମତୁଃ ତତଃ ଶକ୍ରେଣ ସଂଧାଯ ବିଭ୍ଯତା ତାରକାସୁରାତ୍

ଦେବତା ଓ ଦେବୀ ଦୁଇଁଜଣେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେନି; ତାପରେ, ତାରକ ଦାନବକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ—

କାରଯିତ୍ଵାଭିଷେକଂ ଚ ସେନାପତ୍ଯେ ଦିଵୌକସାମ୍ ପୁତ୍ରମନ୍ତରତଃ କୃତ୍ଵା ଦେଵେନ ତ୍ରିପୁରଦ୍ଵିଷା

ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାପତି ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଇ, ପୁଅକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ ଦେବତା ଦ୍ୱାରା—

ସ୍ଵଯମଂତର୍ହିତେନୈଵ ସ୍କନ୍ଦମିନ୍ଦ୍ରାଦିରକ୍ଷିତମ୍ ତଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା କ୍ରୌଞ୍ଚଭେଦିନ୍ଯା ଯୁଧି କାଲାଗ୍ନିକଲ୍ପଯା

ନିଜେ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୁହି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ; ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ଭେଦିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳାଗ୍ନି ସମ ଭୟଙ୍କର।

ଛେଦିତଂ ତାରକସ୍ଯାପି ଶିରଶ୍ଶକ୍ରଭିଯା ସହ ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ଵିଶେଷେଣ ହରିଧାତୃମୁଖାଃ ସୁରାଃ

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ତାରକାସୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲାପରେ, ହରି ଓ ଧାତୃଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତିଶୟ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ତଥା ରକ୍ଷୋଧିପଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ରାଵଣୋ ବଲଗର୍ଵିତଃ ଉଦ୍ଧରନ୍ସ୍ଵଭୁଜୈର୍ଦୀର୍ଘୈଃ କୈଲାସଂ ଗିରିମାତ୍ମନଃ

ଏହିପରି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ରାବଣ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ, ନିଜ ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ତଦାଗୋ ଽସହମାନସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ ପଦାଂଗୁଷ୍ଠପରିସ୍ପନ୍ଦାନ୍ମମଜ୍ଜ ମୃଦିତୋ ଭୁଵି

ତେବେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ନିଜ ପାଦର ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠିର କ୍ଷୁଦ୍ର ଚଳନରେ ପୃଥିବୀକୁ ପର୍ବତକୁ ଦବାଇଦେଲେ।

ବଟୋଃ କେନଚିଦର୍ଥେନ ସ୍ଵାଶ୍ରିତସ୍ଯ ଗତାଯୁଷଃ ତ୍ଵରଯାଗତ୍ଯ ଦେଵେନ ପାଦାଂତଂ ଗମିତୋନ୍ତକଃ

କିଛି କାରଣରୁ, ଯମରାଜ ଏକ ଭକ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ଶେଷ କରିବାକୁ ତ୍ୱରାରେ ଆସି, ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦ ତଳକୁ ନେଇଗଲେ।