ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଜଗଦ୍ଧିତାଯ ଚରତୋଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଧୃତଶରୀରଯୋଃ ଆଵଯୋର୍ଵିପ୍ରଯୋଗେ ହି ସ୍ଯାନ୍ନିରାଲମ୍ବନଂ ଜଗତ୍

ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ଆମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗଠିତ ଦେହ ନେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ। ଯଦି ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଅଲଗା ହେଉ, ତେବେ ଏହି ସଂସାର ଆଧାର ବିହୀନ ହେଇଯିବ।

ଅସ୍ତି ହେତ୍ଵନ୍ତରଂ ଚାତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତିଵିନିଶ୍ଚିତମ୍ ଵାଗର୍ଥମିଵ ମେ ଵୈତଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍

ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ କାରଣ ଅଛି, ଯାହା ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଛି। ଯେପରି ବାକ୍ୟ ଓ ଅର୍ଥ ଅଭିନ୍ନ, ସେପରି ଏହି ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଅଭିନ୍ନ।

ତ୍ଵଂ ହି ଵାଗମୃତଂ ସାକ୍ଷାଦହମର୍ଥାମୃତଂ ପରମ୍ ଦ୍ଵଯମପ୍ଯମୃତଂ କସ୍ମାଦ୍ଵିଯୁକ୍ତମୁପପଦ୍ଯତେ

ତୁମେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣୀର ଅମୃତ, ମୁଁ ଅର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ। ଦୁହେଁ ଅମର, ତେବେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ସମ୍ଭବ?

ଵିଦ୍ଯାପ୍ରତ୍ଯାଯିକା ତ୍ଵଂ ମେ ଵେଦ୍ଯୋ ଽହଂ ପ୍ରତ୍ଯଯାତ୍ତଵ ଵିଦ୍ଯାଵେଦ୍ଯାତ୍ମନୋରେଵ ଵିଶ୍ଲେଷଃ କଥମାଵଯୋଃ

ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିବା, ମୁଁ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଉଥିବା। ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞେୟ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ହେବ?

ନ କର୍ମଣା ସୃଜାମୀଦଂ ଜଗତ୍ପ୍ରତିସୃଜାମି ଚ ସର୍ଵସ୍ଯାଜ୍ଞୈକଲଭ୍ଯତ୍ଵାଦାଜ୍ଞାତ୍ଵଂ ହି ଗରୀଯସୀ

ମୁଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରକୁ ସୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରେନି। ସମସ୍ତ କିଛି ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ତେଣୁ ଆଜ୍ଞା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆଜ୍ଞୈକସାରମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯସ୍ମାତ୍ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ ଆଜ୍ଞଯା ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଚୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ମମ କୀଦୃଶମ୍

ଶାସନର ମୂଳ ହେଉଛି ଆଜ୍ଞା, ଏହା ସ୍ୱାଧୀନତାର ଚିହ୍ନ। ଯଦି ମୁଁ ଆଜ୍ଞାଠାରୁ ଅଲଗା ହେଉ, ତେବେ ମୋର ଶାସନ କିପରି ହେବ?

ନ କଦାଚିଦଵସ୍ଥାନମାଵଯୋର୍ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତଯୋଃ ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଲୀଲୋକ୍ତିଂ କୃତଵାନହମ୍

ଆମେ କେବେ ବି ଅଲଗା ହେଇ ରହୁନାହିଁ। ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ପାଇଁ, ମୁଁ କେବଳ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି।

ତ୍ଵଯାପ୍ଯଵିଦିତଂ ନାସ୍ତି କଥଂ କୁପିତଵତ୍ଯସି ତତସ୍ତ୍ରିଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥେ କୋପୋ ମଯ୍ଯପି ତେ କୃତଃ

ତୁମେ କେବେ କିଛି ଅଜଣା ନୁହଁ, ତେବେ କାହିଁକି ରୁଷ୍ଟ ହେଲ? ପରେ, ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ତୁମର କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି।

ଯଦନର୍ଥାଯ ଭୂତାନାଂ ନ ତଦସ୍ତି ଖଲୁ ତ୍ଵଯି ଇତି ପ୍ରିଯଂଵଦେ ସାକ୍ଷାଦୀଶ୍ଵରେ ପରମେଶ୍ଵରେ

ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା କ୍ଷତିକାରକ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମରେ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରିୟମ୍ବଦେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଓ ପରମେଶ୍ୱରୀ।

ଶୃଂଗାରଭାଵସାରାଣାଂ ଜନ୍ମଭୂମିରକୃତ୍ରିମା ସ୍ଵଭର୍ତ୍ରା ଲଲିତନ୍ତଥ୍ଯମୁକ୍ତଂ ମତ୍ଵା ସ୍ମିତୋତ୍ତରମ୍

ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେମର ସାର ଅଟୁଟ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥଳ ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ କୃତ୍ରିମ ନୁହଁ। ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ମୃଦୁ ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ, ସେ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଲଜ୍ଜଯା ନ କିମପ୍ଯୂଚେ କୌଶିକୀ ଵର୍ଣନାତ୍ପରମ୍ ତଦେଵ ଵର୍ଣଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଶୃଣୁ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଵର୍ଣନମ୍

ଲଜ୍ଜାରେ କୌଶିକୀ ବର୍ଣ୍ଣନା ଛଡ଼ା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ସେଥିରେ ବିସ୍ତାର କରିବି, ଦେବୀଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନା ଶୁଣ।

କିଂ ଦେଵେନ ନ ସା ଦୃଷ୍ଟା ଯା ସୃଷ୍ଟା କୌଶିକୀ ମଯା ତାଦୃଶୀ କନ୍ଯକା ଲୋକେ ନ ଭୂତା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି

ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି କି? ଯିଏ କୌଶିକୀ ଭାବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ। ଏପରି କନ୍ୟା ଏ ଲୋକରେ କେବେ ଥିଲେ ନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।

ତସ୍ଯା ଵୀର୍ଯଂ ବଲଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯନିଲଯଂ ଵିଜଯଂ ତଥା ଶୁଂଭସ୍ଯ ଚ ନିଶୁଂଭସ୍ଯ ମାରଣେ ଚ ରଣେ ତଯୋଃ

ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ବଳ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବାସ, ବିଜୟ, ଏବଂ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିବା ସବୁ ତାଙ୍କର।

ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଫଲଦାନଂ ଚ ଲୋକାଯ ଭଜତେ ସଦା ଲୋକାନାଂ ରକ୍ଷଣଂ ଶଶ୍ଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଵିଜ୍ଞାପଯିଷ୍ଯତି

ସେ ସଦା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିବେ।

ଇତି ସଂଭାଷମାଣାଯା ଦେଵ୍ଯା ଏଵାଜ୍ଞଯା ତଦା ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସଖ୍ଯା ସମାନୀଯ ପୁରୋ ଽଵସ୍ଥାପିତସ୍ତଦା

ଏପରି ଦେବୀ କଥାହେଉଥିବାବେଳେ, ସେଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ସେଙ୍କର ସହଚରୀ ବାଘକୁ ଆଣି ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ।

ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯାହ ପୁନର୍ଦେଵୀ ଦେଵାନୀତମୁପାଯତମ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ପଶ୍ଯ ନ ଚାନେନ ସଦୃଶୋ ମଦୁପାସକଃ

ସେଠାରେ ବାଘକୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ପୁଣି କହିଲେ: 'ଦେବତାମାନେ ଏହି ବାଘକୁ ଉପାୟ ଭାବେ ଆଣିଛନ୍ତି। ଦେଖ, ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରି କେହି ନାହିଁ।'

ଅନେନ ଦୁଷ୍ଟସଂଘେଭ୍ଯୋ ରକ୍ଷିତଂ ମତ୍ତପୋଵନମ୍ ଅତୀଵ ମମ ଭକ୍ତଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରବ୍ଧଶ୍ଚ ସ୍ଵରକ୍ଷଣାତ୍

ଏହି ବାଘ ମୋର ତପୋବନକୁ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା। ସେ ମୋର ଗଭୀର ଭକ୍ତ ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ।

ସ୍ଵଦେଶଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ସମାଗତଃ ଯଦି ପ୍ରୀତିରଭୂନ୍ମତ୍ତଃ ପରାଂ ପ୍ରୀତିଂ କରୋଷି ମେ

ତୁମେ ନିଜ ଦେଶ ଛାଡି ମୋର କୃପା ପାଇବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଛ। ଯଦି ତୁମର ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଅଛି, ତେବେ ମୋତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରେମ ଦେଖା।

ନିତ୍ଯମନ୍ତଃପୁରଦ୍ଵାରି ନିଯୋଗାନ୍ନନ୍ଦିନଃ ସ୍ଵଯମ୍ ରକ୍ଷିଭିସ୍ସହ ତଚ୍ଚିହ୍ନୈର୍ଵର୍ତତାମଯମୀଶ୍ଵର

ନନ୍ଦିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ନିଜେ ରକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ଏବଂ ସେହି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ସଦା ଅନ୍ତଃପୁର ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

ମଧୁରଂ ପ୍ରଣଯୋଦର୍କଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵ୍ଯାଃ ଶୁଭଂ ଵଚଃ ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମୀତ୍ଯାହ ତଂ ଦେଵସ୍ସ ଚାଦୃଶ୍ଯତ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍

ଦେବୀଙ୍କ ମଧୁର ଓ ସ୍ନେହଭରା ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଦେବତା କହିଲେ, 'ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ', ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।

ବିଭ୍ରଦ୍ଵେତ୍ରଲତାଂ ହୈମୀଂ ରତ୍ନଚିତ୍ରଂ ଚ କଂଚୁକମ୍ ଛୁରିକାମୁରଗପ୍ରଖ୍ଯାଂ ଗଣେଶୋ ରକ୍ଷଵେଷଧୃକ୍

ଗଣେଶ ରକ୍ଷକ ଭେଷ ଧରି, ସୁନାର ବେତର ଲତା, ରତ୍ନଖଚିତ କଞ୍ଚୁକ ଓ ସାପ ସଦୃଶ ଛୁରୀ ଧରି ଉଭୟ ହାତରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହିଥିଲେ।

ଯସ୍ମାତ୍ସୋମୋ ମହାଦେଵୋ ନନ୍ଦୀ ଚାନେନ ନନ୍ଦିତଃ ସୋମନନ୍ଦୀତି ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତସ୍ମାଦେଷ ସମାଖ୍ଯଯା

ଯେହেতୁ ସୋମ ମହାଦେବ ଓ ନନ୍ଦି, ଦୁହେଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସେ 'ସୋମନନ୍ଦି' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

ଇତ୍ଥଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଶ୍ଚର୍ଧେନ୍ଦୁଭୂଷଣଃ ଭୂଷଯାମାସ ତନ୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭୂଷଣୈ ରତ୍ନଭୂଷିତୈଃ

ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ରତ୍ନଖଚିତ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଦେଇ ଶୃଙ୍ଗାର କଲେ।

ତତସ୍ସ ଗୌରୀଂ ଗିରିଶୋ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜାଂ ସଗୌରଵାଂ ସର୍ଵମନୋହରାଂ ହରଃ ପର୍ଯଂକମାରୋପ୍ଯ ଵରାଂଗଭୂଷଣୈର୍ଵିଭୂଷଯାମାସ ଶଶାଂକଭୂଷଣଃ

ତାପରେ ଶଶାଙ୍କଭୂଷଣ ହର, ପର୍ବତର ଝିଅ ଗୌରୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି, ବଡ଼ ଆଦର ସହିତ ଶଯ୍ୟାରେ ବସାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ ଦେଇ ଶୃଙ୍ଗାର କଲେ।

ଦେଵୀଂ ସମାଦଧାନେନ ଦେଵେନେଦଂ କିମୀରିତମ୍ ଅଗ୍ନିଷୋମାତ୍ମକଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଵାଗର୍ଥାତ୍ମକମିତ୍ଯପି

ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ଦେବତା କହିଲେ: 'ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଗ୍ନି-ସୋମ ଓ ବାକ୍ୟ-ଅର୍ଥ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି।'

ଆଜ୍ଞୈକସାରମୈଶ୍ଵର୍ଯମାଜ୍ଞା ତ୍ଵମିତି ଚୋଦିତମ୍ ତଦିଦଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମୋ ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ

'ଶାସନ ହିଁ ସର୍ବଶକ୍ତିର ମୂଳ, ତୁମେ ସେଇ ଆଜ୍ଞା', ଏଭଳି କୁହାଯାଇଛି। ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।

ଅଗ୍ନିରିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ରୌଦ୍ରୀ ଘୋରା ଯା ତୈଜସୀ ତନୁଃ ସୋମଃ ଶାକ୍ତୋ ଽମୃତମଯଃ ଶକ୍ତେଃ ଶାନ୍ତିକରୀ ତନୁଃ

ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ରୌଦ୍ରୀ, ଭୟଙ୍କର ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସୋମ ହେଉଛନ୍ତି ଶକ୍ତି, ଅମୃତମୟୀ, ଶାନ୍ତିଦାୟିନୀ ଶକ୍ତିର ଦେହ।

ଅମୃତଂ ଯତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସା ତେଜୋ ଵିଦ୍ଯା କଲା ସ୍ଵଯମ୍ ଭୂତସୂକ୍ଷ୍ମେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ତ ଏଵ ରସତେଜସୀ

ଯାହା ଅମୃତ, ସେଇ ଭିତି; ସେ ହେଉଛି ତେଜ, ଜ୍ଞାନ ଓ କଳା ନିଜେ। ସମସ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଏହି ଦୁଇ—ରସ ଓ ତେଜ—ବ୍ୟାପି ଅଛି।

ଦ୍ଵିଵିଧା ତେଜସୋ ଵୃତ୍ତିସୂର୍ଯାତ୍ମା ଚାନଲାତ୍ମିକା ତଥୈଵ ରସଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ସୋମାତ୍ମା ଚ ଜଲାତ୍ମିକା

ତେଜର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇ ପ୍ରକାର: ଗୋଟିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ଅଗ୍ନିମୟ; ଏଭଳି ରସର କାର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ୱରୂପ, ଜଳମୟ।