ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଇତ୍ଯାତ୍ମନଃ ପରଂ ଭାଵଂ ସ୍ମାରଯିତ୍ଵାନୁରୂପତଃ ବ୍ରହ୍ମଣାଭ୍ଯର୍ଥିତା ଗୌରୀ ତପସୋ ଽପି ନ୍ଯଵର୍ତତ

ଏପରି ଭାବେ ନିଜର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଗୌରୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ରୁକିଦେଲେ।

ତତୋ ଦେଵୀମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯନ୍ତର୍ହିତେ ସତି ଦେଵୀଂ ଚ ମାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମେନାଂ ହିମଵତା ସହ

ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କର ମାଆ ମେନାଙ୍କୁ ହିମବତଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯ ବହୁଧା ପିତରୌ ଵିରହାସହୌ ତପଃ ପ୍ରଣଯିନୋ ଦେଵୀ ତପୋଵନମହୀରୁହାନ୍

ସେ ତାଙ୍କର ବିଚ୍ଛେଦ ଦୁଃଖରେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇଥିବା ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବହୁ ଭଳି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ତପସ୍ୟାରେ ଆସକ୍ତ ଦେବୀ ତପୋବନର ଗଛମାନେ ତଳକୁ ଗଲେ।

ଵିପ୍ରଯୋଗଶୁଚେଵାଗ୍ରେ ପୁଷ୍ପବାଷ୍ପଂ ଵିମୁଂଚତଃ ତତ୍ତୁଚ୍ଛାଖାସମାରୂଢଵିହଗୋ ଦୀରିତୈ ରୁତୈଃ

ବିଚ୍ଛେଦର ଦୁଃଖରେ, ଫୁଲ ଭଳି ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଥିବା ସମୟରେ, ଉପର ଡାଳିରେ ବସିଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦୁଃଖର ସ୍ୱରରେ ଡାକିଲେ।

ଵ୍ଯାକୁଲଂ ବହୁଧା ଦୀନଂ ଵିଲାପମିଵ କୁର୍ଵତଃ ସଖୀଭ୍ଯଃ କଥଯଂତ୍ଯେଵଂ ସତ୍ତ୍ଵରା ଭର୍ତୃଦର୍ଶନେ

ବହୁ ଭଳି ଅସ୍ଥିର ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମନେ ମନେ କ୍ଷୁଦ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ର କାନ୍ଦିବା ପରି, ସେ ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ ପାଖରେ ଗଭୀର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ କଥା କହିଲେ।

ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଚ ତଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ସ୍ନେହାତ୍ପୁତ୍ରମିଵୌରସମ୍ ଦେହସ୍ଯ ପ୍ରଭଯା ଚୈଵ ଦୀପଯନ୍ତୀ ଦିଶୋ ଦଶ

ସେ ସେଇ ବାଘକୁ ଆଗରେ ରଖିଲେ, ମୁଁ ପୁଅ ପ୍ରତି ଯେପରି ମମତା ରଖେ, ସେପରି ସ୍ନେହରେ। ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଦଶଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରିଦେଲେ।

ପ୍ରଯଯୌ ମଂଦରଂ ଗୌରୀ ଯତ୍ର ଭର୍ତା ମହେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଜଗତାଂ ଧାତା କର୍ତା ପାତା ଵିନାଶକୃତ୍

ଗୌରୀ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ମହେଶ୍ୱର ବସିଥିଲେ।

କୃତ୍ଵା ଗୌରଂ ଵପୁର୍ଦିଵ୍ଯଂ ଦେଵୀ ଗିରିଵରାତ୍ମଜା କଥଂ ଦଦର୍ଶ ଭର୍ତାରଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ମନ୍ଦିତଂ ସତୀ

ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ କିପରି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ?

ପ୍ରଵେଶସମଯେ ତସ୍ଯା ଭଵନଦ୍ଵାରଗୋଚରୈଃ ଗଣେଶୈଃ କିଂ କୃତଂ ଦେଵସ୍ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କିନ୍ତଦା ଽକରୋତ୍

ସେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ବେଳେ, ମହଲର ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଗଣମାନେକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ କଣ କଲେ? ସେମାନେ କଣ କଲେ?

ପ୍ରଵକ୍ତୁମଂଜସା ଽଶକ୍ଯଃ ତାଦୃଶଃ ପରମୋ ରସଃ ଯେନ ପ୍ରଣଯଗର୍ଭେଣ ଭାଵୋ ଭାଵଵତାଂ ହୃତଃ

ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦକୁ ସିଧାସଳଖ କହିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ପ୍ରେମର ଭାବ ଭାବୁକମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବ୍ୟାପି ନେଇଥାଏ।

ଦ୍ଵାସ୍ଥୈସ୍ସସଂଭ୍ରମୈରେଵ ଦେଵୋ ଦେଵ୍ଯାଗମୋତ୍ସୁକଃ ଶଂକମାନା ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନ୍ତସ୍ତଞ୍ଚ ସା ସମପଶ୍ଯତ

ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଉତ୍ସାହ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଭୟ ଭିତିରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଭିତରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ତୈସ୍ତୈଃ ପ୍ରଣଯଭାଵୈଶ୍ଚ ଭଵନାନ୍ତରଵର୍ତିଭିଃ ଗଣେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଵନ୍ଦିତା ଵାଚା ପ୍ରଣନାମ ତ୍ରିଯମ୍ବକମ୍

ଭବନ ଭିତରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଗଣମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ତ୍ରିୟମ୍ବକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ନୋତ୍ଥିତା ଯାଵତ୍ତାଵତ୍ତାଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପରିତଃ ପରଯା ମୁଦା

ସେ ଏଉଁଠି ଉଠିନଥିବା ସମୟରେ, ପରମେଶ୍ୱର ଦୁଇ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଚାରିପଟେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଘେରି ନେଲେ।

ସ୍ଵାଂକେ ଧର୍ତୁଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଽପି ସା ପର୍ଯଂକେ ନ୍ଯଷୀଦତ ପର୍ଯଂକତୋ ବଲାଦ୍ଦେଵୀଂ ସୋଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ସୁସ୍ମିତାମ୍

ସେ ତାଙ୍କ ଆଙ୍କରେ ବସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ବିଛାନାରେ ବସିଗଲେ। ବିଛାନାରୁ ସେ ମଧୁର ହସରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଙ୍କରେ ବସାଇଲେ।

ସସ୍ମିତୋ ଵିଵୃତୈର୍ନେତ୍ରୈସ୍ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରପିବନ୍ନିଵ ତଯା ସଂଭାଷଣାଯେଶଃ ପୂର୍ଵଭାଷିତମବ୍ରଵୀତ୍

ହସୁଥିବା ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ମେଳି ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହରେ ପ୍ରଥମେ କଥା କହିଲେ।

ସା ଦଶା ଚ ଵ୍ଯତୀତା କିଂ ତଵ ସର୍ଵାଂଗସୁନ୍ଦରି ଯସ୍ଯାମନୁନଯୋପାଯଃ କୋ ଽପି କୋପାନ୍ନ ଲଭ୍ଯତେ

ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ସମୟ ଚାଲିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ରୋଧରେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ମନ ଶାନ୍ତ କରିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ।

ସ୍ଵେଚ୍ଛଯାପି ନ କାଲୀତି ନାନ୍ଯଵର୍ଣଵତୀତି ଚ ତ୍ଵତ୍ସ୍ଵଭାଵାହୃତଂ ଚିତ୍ତଂ ସୁଭ୍ରୁ ଚିଂତାଵହଂ ମମ

ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ଚଳିଲା ନାହିଁ, ତୁମେ ରଙ୍ଗ ବଦଳାଇଲା ନାହିଁ; ତୁମ ସ୍ୱଭାବ ମୋ ମନକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଛି, ଓ ଶୋଭାମୟୀ, ଏହିଥିରେ ମୋତେ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି।

ଵିସ୍ମୃତଃ ପରମୋ ଭାଵଃ କଥଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଂଗଯୋଗତଃ ନ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ଯେ ତତ୍ର ଚିତ୍ତକାଲୁଷ୍ଯହେତଵଃ

ଆମ ଦୁହେଁର ଇଚ୍ଛା ଏକତ୍ର ହେବାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଅଶୁଦ୍ଧିର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ, ସେଠି କିପରି ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବକୁ ଭୁଲିଗଲେ?

ପୃଥଗ୍ଜନଵଦନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିପ୍ରିଯସ୍ଯାପି କାରଣମ୍ ଆଵଯୋରପି ଯଦ୍ଯସ୍ତି ନାସ୍ତ୍ଯେଵୈତଚ୍ଚରାଚରମ୍

ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପରି, ଆମ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଅସନ୍ତୋଷର କାରଣ ଥାଏ, ତେବେ ଏପରି ଘଟଣା ଚରାଚର ଜଗତରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ଅହମଗ୍ନିଶିରୋନିଷ୍ଠସ୍ତ୍ଵଂ ସୋମଶିରସି ସ୍ଥିତା ଅଗ୍ନୀଷୋମାତ୍ମକଂ ଵିଶ୍ଵମାଵାଭ୍ଯାଂ ସମଧିଷ୍ଠିତମ୍

ମୁଁ ଅଗ୍ନିର ଶିର ଉପରେ ବସିଛି, ତୁମେ ସୋମର ଶିର ଉପରେ ଅଛ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ମିଶି ତିଆରି, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରୁଛୁ।

ଜଗଦ୍ଧିତାଯ ଚରତୋଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଧୃତଶରୀରଯୋଃ ଆଵଯୋର୍ଵିପ୍ରଯୋଗେ ହି ସ୍ଯାନ୍ନିରାଲମ୍ବନଂ ଜଗତ୍

ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ଆମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗଠିତ ଦେହ ନେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ। ଯଦି ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଅଲଗା ହେଉ, ତେବେ ଏହି ସଂସାର ଆଧାର ବିହୀନ ହେଇଯିବ।

ଅସ୍ତି ହେତ୍ଵନ୍ତରଂ ଚାତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତିଵିନିଶ୍ଚିତମ୍ ଵାଗର୍ଥମିଵ ମେ ଵୈତଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍

ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ କାରଣ ଅଛି, ଯାହା ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଛି। ଯେପରି ବାକ୍ୟ ଓ ଅର୍ଥ ଅଭିନ୍ନ, ସେପରି ଏହି ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଅଭିନ୍ନ।

ତ୍ଵଂ ହି ଵାଗମୃତଂ ସାକ୍ଷାଦହମର୍ଥାମୃତଂ ପରମ୍ ଦ୍ଵଯମପ୍ଯମୃତଂ କସ୍ମାଦ୍ଵିଯୁକ୍ତମୁପପଦ୍ଯତେ

ତୁମେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣୀର ଅମୃତ, ମୁଁ ଅର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ। ଦୁହେଁ ଅମର, ତେବେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ସମ୍ଭବ?

ଵିଦ୍ଯାପ୍ରତ୍ଯାଯିକା ତ୍ଵଂ ମେ ଵେଦ୍ଯୋ ଽହଂ ପ୍ରତ୍ଯଯାତ୍ତଵ ଵିଦ୍ଯାଵେଦ୍ଯାତ୍ମନୋରେଵ ଵିଶ୍ଲେଷଃ କଥମାଵଯୋଃ

ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିବା, ମୁଁ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଉଥିବା। ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞେୟ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ହେବ?

ନ କର୍ମଣା ସୃଜାମୀଦଂ ଜଗତ୍ପ୍ରତିସୃଜାମି ଚ ସର୍ଵସ୍ଯାଜ୍ଞୈକଲଭ୍ଯତ୍ଵାଦାଜ୍ଞାତ୍ଵଂ ହି ଗରୀଯସୀ

ମୁଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରକୁ ସୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରେନି। ସମସ୍ତ କିଛି ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ତେଣୁ ଆଜ୍ଞା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆଜ୍ଞୈକସାରମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯସ୍ମାତ୍ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ ଆଜ୍ଞଯା ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଚୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ମମ କୀଦୃଶମ୍

ଶାସନର ମୂଳ ହେଉଛି ଆଜ୍ଞା, ଏହା ସ୍ୱାଧୀନତାର ଚିହ୍ନ। ଯଦି ମୁଁ ଆଜ୍ଞାଠାରୁ ଅଲଗା ହେଉ, ତେବେ ମୋର ଶାସନ କିପରି ହେବ?

ନ କଦାଚିଦଵସ୍ଥାନମାଵଯୋର୍ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତଯୋଃ ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଲୀଲୋକ୍ତିଂ କୃତଵାନହମ୍

ଆମେ କେବେ ବି ଅଲଗା ହେଇ ରହୁନାହିଁ। ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ପାଇଁ, ମୁଁ କେବଳ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି।

ତ୍ଵଯାପ୍ଯଵିଦିତଂ ନାସ୍ତି କଥଂ କୁପିତଵତ୍ଯସି ତତସ୍ତ୍ରିଲୋକରକ୍ଷାର୍ଥେ କୋପୋ ମଯ୍ଯପି ତେ କୃତଃ

ତୁମେ କେବେ କିଛି ଅଜଣା ନୁହଁ, ତେବେ କାହିଁକି ରୁଷ୍ଟ ହେଲ? ପରେ, ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ତୁମର କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି।

ଯଦନର୍ଥାଯ ଭୂତାନାଂ ନ ତଦସ୍ତି ଖଲୁ ତ୍ଵଯି ଇତି ପ୍ରିଯଂଵଦେ ସାକ୍ଷାଦୀଶ୍ଵରେ ପରମେଶ୍ଵରେ

ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା କ୍ଷତିକାରକ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମରେ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରିୟମ୍ବଦେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଓ ପରମେଶ୍ୱରୀ।