ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପୁଣ୍ଯକର୍ମାପି କିଂ କୁର୍ଯାତ୍ତ୍ଵଦୀଯାଜ୍ଞାନପେକ୍ଷଯା ଅଜା ପ୍ରଜ୍ଞା ପୁରାଣୀ ଚ ତ୍ଵମେଵ ପରମେଶ୍ଵରୀ

ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଭଲ କାମ କରେ, ସେମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଛଡ଼ା କିଛି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମେ ଅଜନ୍ମା, ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ।

ତ୍ଵଦଧୀନା ହି ସର୍ଵେଷାଂ ବଂଧମୋକ୍ଷଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ ତ୍ଵଦୃତେ ପରମା ଶକ୍ତିଃ ସଂସିଦ୍ଧିଃ କସ୍ଯ କର୍ମଣା

ସମସ୍ତଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତୁମକୁ ଛଡ଼ି, କାହାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସର୍ବଶକ୍ତି ବା ସଫଳତା ଆସିପାରିବ?

ତ୍ଵମେଵ ଵିଵିଧା ଶକ୍ତିଃ ଭଵାନାମଥ ଵା ସ୍ଵଯମ୍ ଅଶକ୍ତଃ କର୍ମକରଣେ କର୍ତା ଵା କିଂ କରିଷ୍ଯତି

ତୁମେ ଏକା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତିର ମୂଳ। ଜଗତର ଜୀବମାନେ କିଛି କରନ୍ତୁ କି ନା କରନ୍ତୁ, ତୁମକୁ ଛଡ଼ି କର୍ତ୍ତା କ'ଣ କରିପାରିବ?

ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ମମ ଚାନ୍ଯେଷାଂ ଦେଵଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍ ତତ୍ତଦୈଶ୍ଵର୍ଯସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ୍ଯୈ ତଵୈଵାଜ୍ଞା ହି କାରଣମ୍

ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ତୁମର ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ମିଳେ।

ଅତୀତାଃ ଖଲ୍ଵସଂଖ୍ଯାତା ବ୍ରହ୍ମାଣୋ ହରଯୋ ଭଵାଃ ଅନାଗତାସ୍ତ୍ଵସଂଖ୍ଯାତାସ୍ତ୍ଵଦାଜ୍ଞାନୁଵିଧାଯିନଃ

ଅଗଣନୀୟ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ଚାଲିଗଲେ, ଅଗଣନୀୟ ଆସିବେ; ସମସ୍ତେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।

ତ୍ଵାମନାରାଧ୍ଯ ଦେଵେଶି ପୁରୁଷାର୍ଥଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ଲବ୍ଧୁଂ ନ ଶକ୍ଯମସ୍ମାଭିରପି ସର୍ଵୈଃ ସୁରୋତ୍ତମୈଃ

ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବୀ, ତୁମକୁ ଉପାସନା କରିବା ଛଡ଼ା, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।

ଵ୍ଯତ୍ଯାସୋ ଽପି ଭଵେତ୍ସଦ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵସ୍ଥାଵରତ୍ଵଯୋଃ ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଚାପି ତ୍ଵଯେଵ ସ୍ଥାପିତଂ ଯତଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଜଡ଼ ପ୍ରାଣୀର ଅବସ୍ଥା ଏକାଏକି ବଦଳିଯାଇପାରେ; ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ତୁମେ ଏକା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର।

ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଜଗଦ୍ଭର୍ତୁଶ୍ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ଅନାଦିମଧ୍ଯନିଧନା ଶକ୍ତିରାଦ୍ଯା ସନାତନୀ

ତୁମେ ଶିବଙ୍କର, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ପାଳକ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଆଦି ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଶକ୍ତି; ତୁମେ ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ।

ସମସ୍ତଲୋକଯାତ୍ରାର୍ଥଂ ମୂର୍ତିମାଵିଶ୍ଯ କାମପି

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚଳାଚଳ ପାଇଁ, ତୁମେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କର।

ଅତୋ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମାପି ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଽଯଂ ତ୍ଵଦନୁଗ୍ରହାତ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ ପରମାଂ ସିଦ୍ଧିମତ୍ର କଃ ପ୍ରତିବନ୍ଧକଃ

ଏହିପରି, ଏହି ବାଘ ମଧ୍ୟ, ଯଦିଓ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି, ତୁମ ଦୟାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପାଇପାରେ; ଏଠାରେ କ'ଣ ବାଧା ଅଛି?

ଇତ୍ଯାତ୍ମନଃ ପରଂ ଭାଵଂ ସ୍ମାରଯିତ୍ଵାନୁରୂପତଃ ବ୍ରହ୍ମଣାଭ୍ଯର୍ଥିତା ଗୌରୀ ତପସୋ ଽପି ନ୍ଯଵର୍ତତ

ଏପରି ଭାବେ ନିଜର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଗୌରୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ରୁକିଦେଲେ।

ତତୋ ଦେଵୀମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯନ୍ତର୍ହିତେ ସତି ଦେଵୀଂ ଚ ମାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମେନାଂ ହିମଵତା ସହ

ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କର ମାଆ ମେନାଙ୍କୁ ହିମବତଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯ ବହୁଧା ପିତରୌ ଵିରହାସହୌ ତପଃ ପ୍ରଣଯିନୋ ଦେଵୀ ତପୋଵନମହୀରୁହାନ୍

ସେ ତାଙ୍କର ବିଚ୍ଛେଦ ଦୁଃଖରେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇଥିବା ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବହୁ ଭଳି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ତପସ୍ୟାରେ ଆସକ୍ତ ଦେବୀ ତପୋବନର ଗଛମାନେ ତଳକୁ ଗଲେ।

ଵିପ୍ରଯୋଗଶୁଚେଵାଗ୍ରେ ପୁଷ୍ପବାଷ୍ପଂ ଵିମୁଂଚତଃ ତତ୍ତୁଚ୍ଛାଖାସମାରୂଢଵିହଗୋ ଦୀରିତୈ ରୁତୈଃ

ବିଚ୍ଛେଦର ଦୁଃଖରେ, ଫୁଲ ଭଳି ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଥିବା ସମୟରେ, ଉପର ଡାଳିରେ ବସିଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦୁଃଖର ସ୍ୱରରେ ଡାକିଲେ।

ଵ୍ଯାକୁଲଂ ବହୁଧା ଦୀନଂ ଵିଲାପମିଵ କୁର୍ଵତଃ ସଖୀଭ୍ଯଃ କଥଯଂତ୍ଯେଵଂ ସତ୍ତ୍ଵରା ଭର୍ତୃଦର୍ଶନେ

ବହୁ ଭଳି ଅସ୍ଥିର ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମନେ ମନେ କ୍ଷୁଦ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ର କାନ୍ଦିବା ପରି, ସେ ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ ପାଖରେ ଗଭୀର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ କଥା କହିଲେ।

ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଚ ତଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ସ୍ନେହାତ୍ପୁତ୍ରମିଵୌରସମ୍ ଦେହସ୍ଯ ପ୍ରଭଯା ଚୈଵ ଦୀପଯନ୍ତୀ ଦିଶୋ ଦଶ

ସେ ସେଇ ବାଘକୁ ଆଗରେ ରଖିଲେ, ମୁଁ ପୁଅ ପ୍ରତି ଯେପରି ମମତା ରଖେ, ସେପରି ସ୍ନେହରେ। ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଦଶଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରିଦେଲେ।

ପ୍ରଯଯୌ ମଂଦରଂ ଗୌରୀ ଯତ୍ର ଭର୍ତା ମହେଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଜଗତାଂ ଧାତା କର୍ତା ପାତା ଵିନାଶକୃତ୍

ଗୌରୀ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ମହେଶ୍ୱର ବସିଥିଲେ।

କୃତ୍ଵା ଗୌରଂ ଵପୁର୍ଦିଵ୍ଯଂ ଦେଵୀ ଗିରିଵରାତ୍ମଜା କଥଂ ଦଦର୍ଶ ଭର୍ତାରଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ମନ୍ଦିତଂ ସତୀ

ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ କିପରି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ?

ପ୍ରଵେଶସମଯେ ତସ୍ଯା ଭଵନଦ୍ଵାରଗୋଚରୈଃ ଗଣେଶୈଃ କିଂ କୃତଂ ଦେଵସ୍ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କିନ୍ତଦା ଽକରୋତ୍

ସେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ବେଳେ, ମହଲର ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଗଣମାନେକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ କଣ କଲେ? ସେମାନେ କଣ କଲେ?

ପ୍ରଵକ୍ତୁମଂଜସା ଽଶକ୍ଯଃ ତାଦୃଶଃ ପରମୋ ରସଃ ଯେନ ପ୍ରଣଯଗର୍ଭେଣ ଭାଵୋ ଭାଵଵତାଂ ହୃତଃ

ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦକୁ ସିଧାସଳଖ କହିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ପ୍ରେମର ଭାବ ଭାବୁକମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବ୍ୟାପି ନେଇଥାଏ।

ଦ୍ଵାସ୍ଥୈସ୍ସସଂଭ୍ରମୈରେଵ ଦେଵୋ ଦେଵ୍ଯାଗମୋତ୍ସୁକଃ ଶଂକମାନା ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନ୍ତସ୍ତଞ୍ଚ ସା ସମପଶ୍ଯତ

ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଉତ୍ସାହ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଭୟ ଭିତିରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଭିତରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ତୈସ୍ତୈଃ ପ୍ରଣଯଭାଵୈଶ୍ଚ ଭଵନାନ୍ତରଵର୍ତିଭିଃ ଗଣେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଵନ୍ଦିତା ଵାଚା ପ୍ରଣନାମ ତ୍ରିଯମ୍ବକମ୍

ଭବନ ଭିତରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଗଣମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ତ୍ରିୟମ୍ବକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ନୋତ୍ଥିତା ଯାଵତ୍ତାଵତ୍ତାଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପରିତଃ ପରଯା ମୁଦା

ସେ ଏଉଁଠି ଉଠିନଥିବା ସମୟରେ, ପରମେଶ୍ୱର ଦୁଇ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଚାରିପଟେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଘେରି ନେଲେ।

ସ୍ଵାଂକେ ଧର୍ତୁଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଽପି ସା ପର୍ଯଂକେ ନ୍ଯଷୀଦତ ପର୍ଯଂକତୋ ବଲାଦ୍ଦେଵୀଂ ସୋଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ସୁସ୍ମିତାମ୍

ସେ ତାଙ୍କ ଆଙ୍କରେ ବସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ବିଛାନାରେ ବସିଗଲେ। ବିଛାନାରୁ ସେ ମଧୁର ହସରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଙ୍କରେ ବସାଇଲେ।

ସସ୍ମିତୋ ଵିଵୃତୈର୍ନେତ୍ରୈସ୍ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରପିବନ୍ନିଵ ତଯା ସଂଭାଷଣାଯେଶଃ ପୂର୍ଵଭାଷିତମବ୍ରଵୀତ୍

ହସୁଥିବା ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ମେଳି ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହରେ ପ୍ରଥମେ କଥା କହିଲେ।

ସା ଦଶା ଚ ଵ୍ଯତୀତା କିଂ ତଵ ସର୍ଵାଂଗସୁନ୍ଦରି ଯସ୍ଯାମନୁନଯୋପାଯଃ କୋ ଽପି କୋପାନ୍ନ ଲଭ୍ଯତେ

ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ସମୟ ଚାଲିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ରୋଧରେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ମନ ଶାନ୍ତ କରିହେବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ।

ସ୍ଵେଚ୍ଛଯାପି ନ କାଲୀତି ନାନ୍ଯଵର୍ଣଵତୀତି ଚ ତ୍ଵତ୍ସ୍ଵଭାଵାହୃତଂ ଚିତ୍ତଂ ସୁଭ୍ରୁ ଚିଂତାଵହଂ ମମ

ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ଚଳିଲା ନାହିଁ, ତୁମେ ରଙ୍ଗ ବଦଳାଇଲା ନାହିଁ; ତୁମ ସ୍ୱଭାବ ମୋ ମନକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଛି, ଓ ଶୋଭାମୟୀ, ଏହିଥିରେ ମୋତେ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି।

ଵିସ୍ମୃତଃ ପରମୋ ଭାଵଃ କଥଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଂଗଯୋଗତଃ ନ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ଯେ ତତ୍ର ଚିତ୍ତକାଲୁଷ୍ଯହେତଵଃ

ଆମ ଦୁହେଁର ଇଚ୍ଛା ଏକତ୍ର ହେବାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଅଶୁଦ୍ଧିର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ, ସେଠି କିପରି ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବକୁ ଭୁଲିଗଲେ?

ପୃଥଗ୍ଜନଵଦନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିପ୍ରିଯସ୍ଯାପି କାରଣମ୍ ଆଵଯୋରପି ଯଦ୍ଯସ୍ତି ନାସ୍ତ୍ଯେଵୈତଚ୍ଚରାଚରମ୍

ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପରି, ଆମ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଅସନ୍ତୋଷର କାରଣ ଥାଏ, ତେବେ ଏପରି ଘଟଣା ଚରାଚର ଜଗତରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।