ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ପତିମମ୍ବା ପତିଵ୍ରତା ନିଯମ୍ଯ ଚ ଵିଯୋଗାର୍ତିଂ ଜଗାମ ହିମଵଦ୍ଗିରିମ୍

ତାପରେ, ସେ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ନିଜ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କରି, ପତିବ୍ରତା ମାଆ ହିମବତ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତପଃକୃତଵତୀ ପୂର୍ଵଂ ଦେଶେ ଯସ୍ମିନ୍ସଖୀଜନୈଃ ତମେଵ ଦେଶମଵୃନୋତ୍ତପସେ ପ୍ରଣଯାତ୍ପୁନଃ

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୂର୍ବରୁ ସଖୀମାନେ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ପୁଣି ଭଲପାଇ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ବାଛିଲେ।

ତତଃ ସ୍ଵପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାତରଂ ଚ ତଯୋର୍ଗୃହେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵୃତ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ତାଭ୍ଯାଂ ଚାନୁମତା ସତୀ

ସେଠାରେ, ଘରେ ଥିବା ନିଜ ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଦେ ପଡ଼ିଲେ, ଘଟିଥିବା କଥା ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ସତୀ—

ପୁନସ୍ତପୋଵନଂ ଗତ୍ଵା ଭୂଷଣାନି ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ତପସ୍ଵିନୋ ଵେଷଂ କୃତ୍ଵା ପରମପାଵନମ୍

—ପୁଣି ତପୋବନକୁ ଗଲେ, ଗହଣା ଛାଡ଼ିଲେ, ସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ତପସ୍ବିନୀ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଲେ।

ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଚ ମହାତୀଵ୍ରଂ ତପଃ ପରମଦୁଶ୍ଚରମ୍ ସଦା ମନସି ସନ୍ଧାଯ ଭର୍ତୁଶ୍ଚରଣପଂକଜମ୍

ସେ ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ ଯେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିବେ, ଏବଂ ସଦା ପତିଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ମନେ ଧରି ରହିଲେ।

ତମେଵ କ୍ଷଣିକେ ଲିଂଗେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାହ୍ଯଵିଧାନତଃ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯମଭ୍ଯର୍ଚଯନ୍ତୀ ଵନ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ଫଲାଦିଭିଃ

ସେ ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଲିଙ୍ଗକୁ ବାହ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦିନର ତିନି ବେଳେ ଜଙ୍ଗଲର ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ସ ଏଵ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୂର୍ତିମାସ୍ଥାଯ ତପସଃ ଫଲମ୍ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ମମେତ୍ଯେଵଂ ନିତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଽକରୋତ୍ତପଃ

‘ସେଠିଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଇବେ’—ଏହି ଭାବ ସଦା ମନେ ରଖି, ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।

ତଥା ତପଶ୍ଚରନ୍ତୀଂ ତାଂ କାଲେ ବହୁତିଥେ ଗତେ ଦୃଷ୍ଟଃ କଶ୍ଚିନ୍ମହାଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୁଷ୍ଟଭାଵାଦୁପାଗମତ୍

ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଏକ ବଡ଼ ବାଘ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ନେଇ ସେଠାରେ ଆସିପହଁଚିଲା।

ତଥୈଵୋପଗତସ୍ଯାପି ତସ୍ଯାତୀଵଦୁରାତ୍ମନଃ ଗାତ୍ରଂ ଚିତ୍ରାର୍ପିତମିଵ ସ୍ତବ୍ଧଂ ତସ୍ଯାସ୍ସକାଶତଃ

ସେ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଏମିତି ଜଡ଼ ହେଲା, ଯେପରି ଚିତ୍ର ଆଙ୍କା ହୋଇଯାଇଛି।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ତଥା ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଦୁଷ୍ଟଭାଵାଦୁପାଗତମ୍ ନ ପୃଥଗ୍ଜନଵଦ୍ଦେଵୀ ସ୍ଵଭାଵେନ ଵିଵିଚ୍ଯତେ

ସେ ବାଘ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବୀ ସ୍ୱଭାବତଃ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଭାବିଲେ ନାହିଁ।

ସ ତୁ ଵିଷ୍ଟବ୍ଧସର୍ଵାଂଗୋ ବୁଭୁକ୍ଷାପରିପୀଡିତଃ ମମାମିଷଂ ତତୋ ନାନ୍ଯଦିତି ମତ୍ଵା ନିରନ୍ତରମ୍

କିନ୍ତୁ ସେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଜଡ଼ ହୋଇ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ‘ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମାଂସ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ’ ବୋଲି ଭାବି, ସେଠି ଲଗାତାର ରହିଲା।

ନିରୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସତତଂ ଦେଵୀମେଵ ତଦା ଽନିଶମ୍ ଅତିଷ୍ଠଦଗ୍ରତସ୍ତସ୍ଯା ଉପାସନମିଵାଚରତ୍

ସେ ସଦା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲା, ଦିନ ରାତି ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଲା, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଉପାସନା କରୁଛି।

ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ହୃଦଯେ ନିତ୍ଯଂ ମମୈଵାଯମୁପାସକଃ ତ୍ରାତା ଚ ଦୁଷ୍ଟସତ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯ ଇତି ପ୍ରଵଵୃତେ କୃପା

ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—‘ଏହେଁ ସଦା ମୋର ଭକ୍ତ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ରୁଖିବି।’

ତସ୍ଯା ଏଵ କୃପା ଯୋଗାତ୍ସଦ୍ଯୋନଷ୍ଟମଲତ୍ରଯଃ ବଭୂଵ ସହସା ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦେଵୀଂ ଚ ବୁବୁଧେ ତଦା

ତାଙ୍କର ଦୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ବାଘର ତିନି ପ୍ରକାରର ମଳ ତୁରନ୍ତ ଦୂର ହେଲା, ଏବଂ ସେ ବେଳେ ବାଘ ଦେବୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲା।

ନ୍ଯଵର୍ତତ ବୁଭୁକ୍ଷା ଚ ତସ୍ଯାଂଗସ୍ତମ୍ଭନଂ ତଥା ଦୌରାତ୍ମ୍ଯଂ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧଂ ଚ ତୃପ୍ତିଶ୍ଚ ସମଜାଯତ

ତାଙ୍କର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଦେହର ଜଡତା ହଟିଗଲା, ଜନ୍ମଜାତ ଦୁଷ୍ଟତା ମିଟିଗଲା, ଏବଂ ମନରେ ତୃପ୍ତି ଆସିଲା।

ତଦା ପରମଭାଵେନ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାର୍ତାର୍ଥ୍ଯମାତ୍ମନଃ ସଦ୍ଯୋପାସକ ଏଵୈଷ ସିଷେଵେ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍

ସେ ସମୟରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବାକୁ ଜାଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତ ହୋଇ, ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ସେବା କଲା।

ଦୁଷ୍ଟାନାମପି ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ତଥାନ୍ଯେଷାନ୍ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ସ ଏଵ ଦ୍ରାଵକୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିଚଚାର ତପୋଵନେ

ସେ ଏବେ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରିବା ଶକ୍ତି ହୋଇ, ତପୋବନରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

ତପଶ୍ଚ ଵଵୃଧେ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୀଵ୍ରଂ ତୀଵ୍ରତରାତ୍ମକମ୍ ଦେଵାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯନିର୍ବନ୍ଧାଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ

ଦେବୀଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବଢିଗଲା; ଦେବତାମାନେ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ଉତ୍ସାହରେ ଅସହାୟ ହେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ଶରଣ ନେଲେ।

ଚକ୍ରୁର୍ନିଵେଦନଂ ଦେଵାଃ ସ୍ଵଦୁଃଖସ୍ଯାରିପୀଡନାତ୍ ଯଥା ଚ ଦଦତୁଃ ଶୁମ୍ଭନିଶୁମ୍ଭୌ ଵରସମ୍ମଦାତ୍

ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯେତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖକଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ; ଏବଂ ଶୁମ୍ଭ ନିଶୁମ୍ଭ ଯେ କିପରି ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଇ ଦୟା ମିଳିଥିଲା, ସେ କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲେ।

ସୋ ଽପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଧିର୍ଦୁଃଖଂ ସୁରାଣାଂ କୃପଯାନ୍ଵିତଃ ଆସୀଦ୍ଦୈତ୍ଯଵଧାଯୈଵ ସ୍ମୃତ୍ଵା ହେତ୍ଵାଶ୍ରଯାଂ କଥାମ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲେ; ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଶ ନିମିତ୍ତରେ ଘଟିଥିବା କଥାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ସାମରଃ ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଯଯୌ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତପୋଵନମ୍ ସଂସ୍ମରନ୍ମନସା ଦେଵଦୁଃଖମୋକ୍ଷଂ ସ୍ଵଯତ୍ନତଃ

ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବୀଙ୍କର ତପୋବନକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କର ମନରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ପ୍ରୟାସକୁ ଭାବିଲେ।

ଦଦର୍ଶ ଚ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ତପସି ନିଷ୍ଠିତାମ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାମିଵ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଭଵାନୀଂ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍

ସେଠାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ ଭବାନୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଉଚ୍ଚତମ ତପସ୍ୟାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଭିତି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।

ନନାମ ଚାସ୍ଯ ଜଗତୋ ମାତରଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ଵୈ ହରେଃ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ପିତୁର୍ଭାର୍ଯାମାର୍ଯାମଦ୍ରୀଶ୍ଵରାତ୍ମଜାମ୍

ସେ ଜଗତର ମାତାଙ୍କୁ, ନିଜ ଭାଇ ହରିଙ୍କ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନ୍ୟଙ୍କର ଜନ୍ମଜାତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ବ୍ରହ୍ମାଣମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ଦେଵଗଣୈଃ ସହ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ତଦର୍ହଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଽସ୍ମୈ ସ୍ଵାଗତାଦ୍ଯୈରୁପାଚରତ୍

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।

ତାଂ ଚ ପ୍ରତ୍ଯୁପଚାରୋକ୍ତିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯାଭିନଂଦ୍ଯ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତପସୋ ହେତୁମଜାନନ୍ନିଵ ପଦ୍ମଜଃ

ଦେବୀଙ୍କର ଆତିଥ୍ୟ ଶବ୍ଦକୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ପ୍ରଶଂସା କରି, ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା ଅପରିଚିତ ଭଳି ଦେବୀଙ୍କର ତପସ୍ୟାର କାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ତୀଵ୍ରେଣ ତପସାନେନ ଦେଵ୍ଯା କିମିହ ସାଧ୍ଯତେ ତପଃଫଲାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ତ୍ଵଦଧୀନା ହି ସିଦ୍ଧଯଃ

ଏପରି ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କରି, ଦେବୀ, ଏଠି କଣ ସାଧନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ତପସ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଫଳ ତ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ଯଶ୍ଚୈଵ ଜଗତାଂ ଭର୍ତା ତମେଵ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଭର୍ତାରମାତ୍ମନା ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଞ୍ଚ ତପସଃ ଫଲମ୍

ଯିଏ ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆପଣ ପତି ଭାବେ ପାଇଛନ୍ତି; ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।

ଅଥଵା ସର୍ଵମେଵୈତତ୍କ୍ରୀଡାଵିଲସିତଂ ତଵ ଇଦନ୍ତୁ ଚିତ୍ରଂ ଦେଵସ୍ଯ ଵିରହଂ ସହସେ କଥମ୍

କିମ୍ବା ଏହା ସବୁ ଆପଣଙ୍କର ଖେଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ; ତଥାପି, ଦେବୀ, ଦେବଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ରହିବାକୁ ଆପଣ କିପରି ସହିପାରିଛନ୍ତି, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

ସର୍ଗାଦୌ ଭଵତୋ ଦେଵାଦୁତ୍ପତ୍ତିଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଯଦା ତଦା ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଥମସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରଥମଜଃ ସୁତଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା କଥା ଶୁଣାଯାଏ; ତାପରେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଆପଣ ମୋର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମଜାତ ପୁଅ।