ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପ୍ରାଣାନପ୍ଯପ୍ରିଯା ଭର୍ତୁର୍ନାରୀ ଯା ନ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ କୁଲାଂଗନା ଶୁଭା ସଦ୍ଭିଃ କୁତ୍ସିତୈଵ ହି ଗମ୍ଯତେ

ଏକ ସତୀ ନାରୀ, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଆପଣ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିନଥାଏ, ସେ ଯେପରି ସୁଭିତା ଓ ଉତ୍ତମ ହେଉନାହିଁ, ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

ଭୂଯସୀ ଚ ତଵାପ୍ରୀତିରଗୌରମିତି ମେ ଵପୁଃ କ୍ରୀଡୋକ୍ତିରପି କାଲୀତି ଘଟତେ କଥମନ୍ଯଥା

ତୁମର ମୋପାଇଁ ଅସନ୍ତୋଷ ବେଶି, ଏବଂ ମୋର କଳା ଦେହ ତାହାର କାରଣ; ତୁମର ଖେଳା କଥା ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ—ଏହା ଅନ୍ୟଥା କିପରି ହେବ?

ସଦ୍ଭିର୍ଵିଗର୍ହିତଂ ତସ୍ମାତ୍ତଵ କାର୍ଷ୍ଣ୍ଯମସଂମତମ୍ ଅନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତପୋଯୋଗାତ୍ସ୍ଥାତୁମେଵେହ ନୋତ୍ସହେ

ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ତୁମର କଳା ରୂପକୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଅସ୍ୱୀକୃତ କରନ୍ତି; ମୁଁ ମୋର ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।

ସ ଯଦ୍ଯେଵଂଵିଧତାପସ୍ତେ ତପସା କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ମମେଚ୍ଛଯା ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଵା ଵର୍ଣାନ୍ତରଵତୀ ଭଵ

ଯଦି ତୁମର ଏହିପରି ତପସ୍ୟା, ତେବେ ଏହାର କଣ ଉପକାର? ମୋର ଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ, ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କର।

ନେଚ୍ଛାମି ଭଵତୋ ଵର୍ଣଂ ସ୍ଵଯଂ ଵା କର୍ତୁମନ୍ଯଥା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତପସାରାଧ୍ଯ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଗୌରୀ ଭଵାମ୍ଯହମ୍

ମୁଁ ତୁମର ରଙ୍ଗକୁ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ବଦଳାଇବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଶୀଘ୍ର ଗୌରୀ ହେବି।

ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପୁରା ତମାହୂଯ ମହାଦେଵି ତପସା କିଂ କରିଷ୍ଯସି

ମୋର କୃପାରେ, ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାପଦ ପାଇଥିଲେ; ତେଣୁ, ମହାଦେବୀ, ତୁମେ ତପସ୍ୟା କରି କଣ ଲାଭ କରିବ?

ତ୍ଵତ୍ତୋ ଲବ୍ଧପଦା ଏଵ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରାଃ ତଥାପ୍ଯାରାଧ୍ଯ ତପସା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତ୍ଵନ୍ନିଯୋଗତଃ

ତୁମଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମାଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି; ତଥାପି, ତୁମ ଆଦେଶରେ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଥିଲେ।

ପୁରା କିଲ ସତୀ ନାମ୍ନା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁହିତା ଽଭଵମ୍ ଜଗତାଂ ପତିମେଵଂ ତ୍ଵାଂ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ତଵତୀ ତଥା

ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ସତୀ ନାମରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, ଏହିପରି ଭାବରେ ମୁଁ ଏହି ଜଗତର ପତି ତୁମକୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇଥିଲି।

ଏଵମଦ୍ଯାପି ତପସା ତୋଷଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଂ ଵିଧିମ୍ ଗୌରୀ ଭଵିତୁମିଚ୍ଛାମି କୋ ଦୋଷଃ କଥ୍ଯତାମିହ

ଏହିପରି, ଏବେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଗୌରୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ; ଏଥିରେ କଣ ଦୋଷ ଅଛି? ଏଠାରେ କହ।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାଦେଵ୍ଯା ଵାମଦେଵଃ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ନ ତାଂ ନିର୍ବଂଧଯାମାସ ଦେଵକାର୍ଯଚିକୀର୍ଷଯା

ମହାଦେବୀଙ୍କ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ବାମଦେବ ହସିଥିବା ପରି ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ ନାହିଁ।

ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ପତିମମ୍ବା ପତିଵ୍ରତା ନିଯମ୍ଯ ଚ ଵିଯୋଗାର୍ତିଂ ଜଗାମ ହିମଵଦ୍ଗିରିମ୍

ତାପରେ, ସେ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ନିଜ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କରି, ପତିବ୍ରତା ମାଆ ହିମବତ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତପଃକୃତଵତୀ ପୂର୍ଵଂ ଦେଶେ ଯସ୍ମିନ୍ସଖୀଜନୈଃ ତମେଵ ଦେଶମଵୃନୋତ୍ତପସେ ପ୍ରଣଯାତ୍ପୁନଃ

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୂର୍ବରୁ ସଖୀମାନେ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ପୁଣି ଭଲପାଇ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ବାଛିଲେ।

ତତଃ ସ୍ଵପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାତରଂ ଚ ତଯୋର୍ଗୃହେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵୃତ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ତାଭ୍ଯାଂ ଚାନୁମତା ସତୀ

ସେଠାରେ, ଘରେ ଥିବା ନିଜ ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଦେ ପଡ଼ିଲେ, ଘଟିଥିବା କଥା ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ସତୀ—

ପୁନସ୍ତପୋଵନଂ ଗତ୍ଵା ଭୂଷଣାନି ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ତପସ୍ଵିନୋ ଵେଷଂ କୃତ୍ଵା ପରମପାଵନମ୍

—ପୁଣି ତପୋବନକୁ ଗଲେ, ଗହଣା ଛାଡ଼ିଲେ, ସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ତପସ୍ବିନୀ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଲେ।

ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଚ ମହାତୀଵ୍ରଂ ତପଃ ପରମଦୁଶ୍ଚରମ୍ ସଦା ମନସି ସନ୍ଧାଯ ଭର୍ତୁଶ୍ଚରଣପଂକଜମ୍

ସେ ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ ଯେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିବେ, ଏବଂ ସଦା ପତିଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ମନେ ଧରି ରହିଲେ।

ତମେଵ କ୍ଷଣିକେ ଲିଂଗେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାହ୍ଯଵିଧାନତଃ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯମଭ୍ଯର୍ଚଯନ୍ତୀ ଵନ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ଫଲାଦିଭିଃ

ସେ ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଲିଙ୍ଗକୁ ବାହ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦିନର ତିନି ବେଳେ ଜଙ୍ଗଲର ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ସ ଏଵ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୂର୍ତିମାସ୍ଥାଯ ତପସଃ ଫଲମ୍ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ମମେତ୍ଯେଵଂ ନିତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଽକରୋତ୍ତପଃ

‘ସେଠିଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଇବେ’—ଏହି ଭାବ ସଦା ମନେ ରଖି, ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।

ତଥା ତପଶ୍ଚରନ୍ତୀଂ ତାଂ କାଲେ ବହୁତିଥେ ଗତେ ଦୃଷ୍ଟଃ କଶ୍ଚିନ୍ମହାଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୁଷ୍ଟଭାଵାଦୁପାଗମତ୍

ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଏକ ବଡ଼ ବାଘ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ନେଇ ସେଠାରେ ଆସିପହଁଚିଲା।

ତଥୈଵୋପଗତସ୍ଯାପି ତସ୍ଯାତୀଵଦୁରାତ୍ମନଃ ଗାତ୍ରଂ ଚିତ୍ରାର୍ପିତମିଵ ସ୍ତବ୍ଧଂ ତସ୍ଯାସ୍ସକାଶତଃ

ସେ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଏମିତି ଜଡ଼ ହେଲା, ଯେପରି ଚିତ୍ର ଆଙ୍କା ହୋଇଯାଇଛି।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ତଥା ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଦୁଷ୍ଟଭାଵାଦୁପାଗତମ୍ ନ ପୃଥଗ୍ଜନଵଦ୍ଦେଵୀ ସ୍ଵଭାଵେନ ଵିଵିଚ୍ଯତେ

ସେ ବାଘ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବୀ ସ୍ୱଭାବତଃ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଭାବିଲେ ନାହିଁ।

ସ ତୁ ଵିଷ୍ଟବ୍ଧସର୍ଵାଂଗୋ ବୁଭୁକ୍ଷାପରିପୀଡିତଃ ମମାମିଷଂ ତତୋ ନାନ୍ଯଦିତି ମତ୍ଵା ନିରନ୍ତରମ୍

କିନ୍ତୁ ସେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଜଡ଼ ହୋଇ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ‘ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମାଂସ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ’ ବୋଲି ଭାବି, ସେଠି ଲଗାତାର ରହିଲା।

ନିରୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସତତଂ ଦେଵୀମେଵ ତଦା ଽନିଶମ୍ ଅତିଷ୍ଠଦଗ୍ରତସ୍ତସ୍ଯା ଉପାସନମିଵାଚରତ୍

ସେ ସଦା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲା, ଦିନ ରାତି ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଲା, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଉପାସନା କରୁଛି।

ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ହୃଦଯେ ନିତ୍ଯଂ ମମୈଵାଯମୁପାସକଃ ତ୍ରାତା ଚ ଦୁଷ୍ଟସତ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯ ଇତି ପ୍ରଵଵୃତେ କୃପା

ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—‘ଏହେଁ ସଦା ମୋର ଭକ୍ତ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ରୁଖିବି।’

ତସ୍ଯା ଏଵ କୃପା ଯୋଗାତ୍ସଦ୍ଯୋନଷ୍ଟମଲତ୍ରଯଃ ବଭୂଵ ସହସା ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦେଵୀଂ ଚ ବୁବୁଧେ ତଦା

ତାଙ୍କର ଦୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ବାଘର ତିନି ପ୍ରକାରର ମଳ ତୁରନ୍ତ ଦୂର ହେଲା, ଏବଂ ସେ ବେଳେ ବାଘ ଦେବୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲା।

ନ୍ଯଵର୍ତତ ବୁଭୁକ୍ଷା ଚ ତସ୍ଯାଂଗସ୍ତମ୍ଭନଂ ତଥା ଦୌରାତ୍ମ୍ଯଂ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧଂ ଚ ତୃପ୍ତିଶ୍ଚ ସମଜାଯତ

ତାଙ୍କର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଦେହର ଜଡତା ହଟିଗଲା, ଜନ୍ମଜାତ ଦୁଷ୍ଟତା ମିଟିଗଲା, ଏବଂ ମନରେ ତୃପ୍ତି ଆସିଲା।

ତଦା ପରମଭାଵେନ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କାର୍ତାର୍ଥ୍ଯମାତ୍ମନଃ ସଦ୍ଯୋପାସକ ଏଵୈଷ ସିଷେଵେ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍

ସେ ସମୟରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବାକୁ ଜାଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତ ହୋଇ, ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ସେବା କଲା।

ଦୁଷ୍ଟାନାମପି ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ତଥାନ୍ଯେଷାନ୍ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ସ ଏଵ ଦ୍ରାଵକୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିଚଚାର ତପୋଵନେ

ସେ ଏବେ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରିବା ଶକ୍ତି ହୋଇ, ତପୋବନରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

ତପଶ୍ଚ ଵଵୃଧେ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୀଵ୍ରଂ ତୀଵ୍ରତରାତ୍ମକମ୍ ଦେଵାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯନିର୍ବନ୍ଧାଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ

ଦେବୀଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବଢିଗଲା; ଦେବତାମାନେ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ଉତ୍ସାହରେ ଅସହାୟ ହେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ଶରଣ ନେଲେ।

ଚକ୍ରୁର୍ନିଵେଦନଂ ଦେଵାଃ ସ୍ଵଦୁଃଖସ୍ଯାରିପୀଡନାତ୍ ଯଥା ଚ ଦଦତୁଃ ଶୁମ୍ଭନିଶୁମ୍ଭୌ ଵରସମ୍ମଦାତ୍

ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯେତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖକଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ; ଏବଂ ଶୁମ୍ଭ ନିଶୁମ୍ଭ ଯେ କିପରି ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଇ ଦୟା ମିଳିଥିଲା, ସେ କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲେ।