ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୋତ୍ଥାଯ ଶଯନାଦ୍ଦେଵୀ ସାଚଷ୍ଟ ଗଦ୍ଗଦମ୍ ଯଯାଚେ ଽନୁମତିଂ ଭର୍ତୁସ୍ତପସେ କୃତନିଶ୍ଚଯା

ଏହିପରି କହି, ଶୟନାସନରୁ ଉଠି, ଦେବୀ ଗଳା କମ୍ପି କମ୍ପି କହିଲେ, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଅନୁମତି ଚାହିଲେ।

ତଥା ପ୍ରଣଯଭଂଗେନ ଭୀତୋ ଭୂତପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍ ପାଦଯୋଃ ପ୍ରଣମନ୍ନେଵ ଭଵାନୀଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ

ଏହିପରି, ସ୍ନେହ ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଭୟରେ, ଭୂତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଭବାନୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଅଜାନତୀ ଚ କ୍ରୀଡୋକ୍ତିଂ ପ୍ରିଯେ କିଂ କୁପିତାସି ମେ ରତିଃ କୁତୋ ଵା ଜାଯେତ ତ୍ଵତ୍ତଶ୍ଚେଦରତିର୍ମମ

ଖେଳା କଥା ଯେ ଥିଲା, ଏହି କଥା ଅଜଣା ଥିବାରୁ, ସେ କହିଲେ— 'ପ୍ରିୟେ, କାହିଁକି ତୁମେ ରୁଷ୍ଟ? ମୋ ଆନନ୍ଦ କିପରି ତୁମୁଠାରୁ ହଟିଯିବ? କିମ୍ବା ମୋର ଆନନ୍ଦ ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ହେବ କିପରି?'

ମାତା ତ୍ଵମସ୍ଯ ଜଗତଃ ପିତାହମଧିପସ୍ତଥା କଥଂ ତଦୁତ୍ପପଦ୍ଯେତ ତ୍ଵତ୍ତୋ ନାଭିରତିର୍ମମ

ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମାଆ, ମୁଁ ଏହି ଜଗତର ବାପା ଓ ସ୍ୱାମୀ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ କିପରି ତୁମେ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ନପାଇବି?

ଆଵଯୋରଭିକାମୋ ଽପି କିମସୌ କାମକାରିତଃ ଯତଃ କାମସମୁତ୍ପତ୍ତିଃ ପ୍ରାଗେଵ ଜଗଦୁଦ୍ଭଵଃ

ଆମ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, ସେ କାମଦେବ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି କି? କାମଦେବର ଉତ୍ପତ୍ତି ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା।

ପୃଥଗ୍ଜନାନାଂ ରତଯେ କାମାତ୍ମା କଲ୍ପିତୋ ମଯା ତତଃ କଥମୁପାଲବ୍ଧଃ କାମଦାହାଦହଂ ତ୍ଵଯା

ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛାର ଦେବତା ଭାବେ କାମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ତେବେ, କାମକୁ ଦହିଦେବା ପାଇଁ ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଦୋଷାରୋପ କରୁଛ?

ମାଂ ଵୈ ତ୍ରିଦଶସାମାନ୍ଯଂ ମନ୍ଯମାନୋ ମନୋଭଵଃ ମନାକ୍ପରିଭଵଂ କୁର୍ଵନ୍ମଯା ଵୈ ଭସ୍ମସାତ୍କୃତଃ

ମନୋଭବ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପରି ସାଧାରଣ ଭାବି, ମୋତେ ଅଳ୍ପ ଅପମାନ କଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲି।

ଵିହାରୋପ୍ଯାଵଯୋରସ୍ଯ ଜଗତସ୍ତ୍ରାଣକାରଣାତ୍ ତତସ୍ତଦର୍ଥଂ ତ୍ଵଯ୍ଯଦ୍ଯ କ୍ରୀଡୋକ୍ତିଂ କୃତଵାହନମ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଆମ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅଲଗା କରିଦେଲି; ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ଆଜି ମୋତେ ଖେଳା କଥା କହିଲ।

ସ ଚାଯମଚିରାଦର୍ଥସ୍ତଵୈଵାଵିଷ୍କରିଷ୍ଯତେ କ୍ରୋଧସ୍ଯ ଜନକଂ ଵାକ୍ଯଂ ହୃଦି କୃତ୍ଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର ଶୀଘ୍ର ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହେବ; ରୁଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ ଯେଉଁ କଥା, ତାହା ହୃଦୟରେ ଧରି, ସେ କହିଲେ।

ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵଂ ହି ଭଗଵଂସ୍ତଵ ଚାଟୁ ଵଚୋ ମଯା ଯେନୈଵମତିଧୀରାହମପି ପ୍ରାଗଭିଵଂଚିତା

ହେ ଭଗବତୀ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ମିଠା କଥା ଶୁଣିଛି; ସେଇ କଥା ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୃଢ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକଥାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲି।

ପ୍ରାଣାନପ୍ଯପ୍ରିଯା ଭର୍ତୁର୍ନାରୀ ଯା ନ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ କୁଲାଂଗନା ଶୁଭା ସଦ୍ଭିଃ କୁତ୍ସିତୈଵ ହି ଗମ୍ଯତେ

ଏକ ସତୀ ନାରୀ, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଆପଣ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିନଥାଏ, ସେ ଯେପରି ସୁଭିତା ଓ ଉତ୍ତମ ହେଉନାହିଁ, ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

ଭୂଯସୀ ଚ ତଵାପ୍ରୀତିରଗୌରମିତି ମେ ଵପୁଃ କ୍ରୀଡୋକ୍ତିରପି କାଲୀତି ଘଟତେ କଥମନ୍ଯଥା

ତୁମର ମୋପାଇଁ ଅସନ୍ତୋଷ ବେଶି, ଏବଂ ମୋର କଳା ଦେହ ତାହାର କାରଣ; ତୁମର ଖେଳା କଥା ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ—ଏହା ଅନ୍ୟଥା କିପରି ହେବ?

ସଦ୍ଭିର୍ଵିଗର୍ହିତଂ ତସ୍ମାତ୍ତଵ କାର୍ଷ୍ଣ୍ଯମସଂମତମ୍ ଅନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତପୋଯୋଗାତ୍ସ୍ଥାତୁମେଵେହ ନୋତ୍ସହେ

ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ତୁମର କଳା ରୂପକୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଅସ୍ୱୀକୃତ କରନ୍ତି; ମୁଁ ମୋର ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।

ସ ଯଦ୍ଯେଵଂଵିଧତାପସ୍ତେ ତପସା କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ମମେଚ୍ଛଯା ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଵା ଵର୍ଣାନ୍ତରଵତୀ ଭଵ

ଯଦି ତୁମର ଏହିପରି ତପସ୍ୟା, ତେବେ ଏହାର କଣ ଉପକାର? ମୋର ଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ, ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କର।

ନେଚ୍ଛାମି ଭଵତୋ ଵର୍ଣଂ ସ୍ଵଯଂ ଵା କର୍ତୁମନ୍ଯଥା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତପସାରାଧ୍ଯ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଗୌରୀ ଭଵାମ୍ଯହମ୍

ମୁଁ ତୁମର ରଙ୍ଗକୁ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ବଦଳାଇବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଶୀଘ୍ର ଗୌରୀ ହେବି।

ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପୁରା ତମାହୂଯ ମହାଦେଵି ତପସା କିଂ କରିଷ୍ଯସି

ମୋର କୃପାରେ, ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାପଦ ପାଇଥିଲେ; ତେଣୁ, ମହାଦେବୀ, ତୁମେ ତପସ୍ୟା କରି କଣ ଲାଭ କରିବ?

ତ୍ଵତ୍ତୋ ଲବ୍ଧପଦା ଏଵ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରାଃ ତଥାପ୍ଯାରାଧ୍ଯ ତପସା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତ୍ଵନ୍ନିଯୋଗତଃ

ତୁମଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମାଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି; ତଥାପି, ତୁମ ଆଦେଶରେ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଥିଲେ।

ପୁରା କିଲ ସତୀ ନାମ୍ନା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁହିତା ଽଭଵମ୍ ଜଗତାଂ ପତିମେଵଂ ତ୍ଵାଂ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ତଵତୀ ତଥା

ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ସତୀ ନାମରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, ଏହିପରି ଭାବରେ ମୁଁ ଏହି ଜଗତର ପତି ତୁମକୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇଥିଲି।

ଏଵମଦ୍ଯାପି ତପସା ତୋଷଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଂ ଵିଧିମ୍ ଗୌରୀ ଭଵିତୁମିଚ୍ଛାମି କୋ ଦୋଷଃ କଥ୍ଯତାମିହ

ଏହିପରି, ଏବେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଗୌରୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ; ଏଥିରେ କଣ ଦୋଷ ଅଛି? ଏଠାରେ କହ।

ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାଦେଵ୍ଯା ଵାମଦେଵଃ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ନ ତାଂ ନିର୍ବଂଧଯାମାସ ଦେଵକାର୍ଯଚିକୀର୍ଷଯା

ମହାଦେବୀଙ୍କ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ବାମଦେବ ହସିଥିବା ପରି ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ ନାହିଁ।

ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ପତିମମ୍ବା ପତିଵ୍ରତା ନିଯମ୍ଯ ଚ ଵିଯୋଗାର୍ତିଂ ଜଗାମ ହିମଵଦ୍ଗିରିମ୍

ତାପରେ, ସେ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ନିଜ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କରି, ପତିବ୍ରତା ମାଆ ହିମବତ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତପଃକୃତଵତୀ ପୂର୍ଵଂ ଦେଶେ ଯସ୍ମିନ୍ସଖୀଜନୈଃ ତମେଵ ଦେଶମଵୃନୋତ୍ତପସେ ପ୍ରଣଯାତ୍ପୁନଃ

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୂର୍ବରୁ ସଖୀମାନେ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ପୁଣି ଭଲପାଇ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ବାଛିଲେ।

ତତଃ ସ୍ଵପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାତରଂ ଚ ତଯୋର୍ଗୃହେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵୃତ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ତାଭ୍ଯାଂ ଚାନୁମତା ସତୀ

ସେଠାରେ, ଘରେ ଥିବା ନିଜ ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଦେ ପଡ଼ିଲେ, ଘଟିଥିବା କଥା ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ସତୀ—

ପୁନସ୍ତପୋଵନଂ ଗତ୍ଵା ଭୂଷଣାନି ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ତପସ୍ଵିନୋ ଵେଷଂ କୃତ୍ଵା ପରମପାଵନମ୍

—ପୁଣି ତପୋବନକୁ ଗଲେ, ଗହଣା ଛାଡ଼ିଲେ, ସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ତପସ୍ବିନୀ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଲେ।

ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଚ ମହାତୀଵ୍ରଂ ତପଃ ପରମଦୁଶ୍ଚରମ୍ ସଦା ମନସି ସନ୍ଧାଯ ଭର୍ତୁଶ୍ଚରଣପଂକଜମ୍

ସେ ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ ଯେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିବେ, ଏବଂ ସଦା ପତିଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ମନେ ଧରି ରହିଲେ।

ତମେଵ କ୍ଷଣିକେ ଲିଂଗେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାହ୍ଯଵିଧାନତଃ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯମଭ୍ଯର୍ଚଯନ୍ତୀ ଵନ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ଫଲାଦିଭିଃ

ସେ ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଲିଙ୍ଗକୁ ବାହ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦିନର ତିନି ବେଳେ ଜଙ୍ଗଲର ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ସ ଏଵ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୂର୍ତିମାସ୍ଥାଯ ତପସଃ ଫଲମ୍ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ମମେତ୍ଯେଵଂ ନିତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଽକରୋତ୍ତପଃ

‘ସେଠିଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଇବେ’—ଏହି ଭାବ ସଦା ମନେ ରଖି, ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।

ତଥା ତପଶ୍ଚରନ୍ତୀଂ ତାଂ କାଲେ ବହୁତିଥେ ଗତେ ଦୃଷ୍ଟଃ କଶ୍ଚିନ୍ମହାଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୁଷ୍ଟଭାଵାଦୁପାଗମତ୍

ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଏକ ବଡ଼ ବାଘ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ନେଇ ସେଠାରେ ଆସିପହଁଚିଲା।

ତଥୈଵୋପଗତସ୍ଯାପି ତସ୍ଯାତୀଵଦୁରାତ୍ମନଃ ଗାତ୍ରଂ ଚିତ୍ରାର୍ପିତମିଵ ସ୍ତବ୍ଧଂ ତସ୍ଯାସ୍ସକାଶତଃ

ସେ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଏମିତି ଜଡ଼ ହେଲା, ଯେପରି ଚିତ୍ର ଆଙ୍କା ହୋଇଯାଇଛି।