ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଗ୍ରସନ୍ନିଵ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପିବନ୍ନିଵ ପଯୋନିଧିମ୍ ଵମନ୍ନିଵ ତମୋନ୍ତସ୍ଥଂ ମାଦ୍ଯନ୍ନିଵ ଖମମ୍ବୁଦୈଃ

ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଗିଲୁଥିବା, ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଉଥିବା, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ବାହାର କରୁଥିବା, ଏବଂ ଆକାଶରେ ମେଘମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ପରି ଏହି ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ।

ନିଵାସ ଭୂମଯସ୍ତାସ୍ତା ଦର୍ପଣପ୍ରତିମୋଦରାଃ ତିରସ୍କୃତାତପାସ୍ସ୍ନିଗ୍ଧାଶ୍ରମଚ୍ଛାଯାମହୀରୁହାଃ

ଏହି ପାହାଡ଼ର ନିବାସସ୍ଥଳୀମାନେ ଦର୍ପଣ ପରି ଚକଚକେ ଗଭୀର ଓ ଛାୟାଯୁକ୍ତ, ଘନ ଗଛ ଓ ଆଶ୍ରମର ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ତାପକୁ ଅଟକାଇ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଇଛି।

ସରିତ୍ସରସ୍ତଡାଗାଦିସଂପର୍କଶିଶିରାନିଲାଃ ତତ୍ର ତତ୍ର ନିଷଣ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଶିଵାଭ୍ଯାଂ ସଫଲୀକୃତାଃ

ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ପୋଖରୀରେ ଥିବା ଶୀତଳ ପବନ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠି ସେଇ ପବନ ସଫଳ ହୋଇଯାଏ।

ତମିମଂ ସର୍ଵତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସାମ୍ବସ୍ତ୍ରିଯମ୍ବକଃ ରୈଭ୍ଯାଶ୍ରମସମୀପସ୍ଥଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତୋ ଯଯୌ

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସାମ୍ବ ଓ ତ୍ରିନୟନ ଶିବ, ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଥିବା ସେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।

ତତ୍ରୋଦ୍ଯାନମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଦେଵ୍ଯା ସହ ମହେଶ୍ଵରଃ ରରାମ ରମଣୀଯାସୁ ଦେଵ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଭୂମିଷୁ

ତାପରେ, ଦେବୀ ସହ ମହେଶ୍ୱର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବୀଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ମନୋହର ଭୂମିରେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।

ତଥା ଗତେଷୁ କାଲେଷୁ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧାସୁ ପ୍ରଜାସୁ ଚ ଦୈତ୍ଯୌ ଶୁଂଭନିଶୁଂଭାଖ୍ଯୌ ଭ୍ରାତରୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ

ଏଭଳି ଦିନ କଟିଗଲା, ଲୋକମାନେ ବଢିଗଲେ, ତେବେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଦୁଇ ଦାନବ, ଭାଇ ଭାଇ, ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତାଭ୍ଯାଂ ତପୋ ବଲାଦ୍ଦତ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଟିନା ଅଵଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷୈରଖିଲୈରପି

ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରୁ ଅଜୟ ହେବାର ବର ଦେଲେ।

ଅଯୋନିଜା ତୁ ଯା କନ୍ଯା ହ୍ଯଂବିକାଂଶସମୁଦ୍ଭଵା ଅଜାତପୁଂସ୍ପର୍ଶରତିରଵିଲଂଘ୍ଯପରାକ୍ରମା

ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେ କନ୍ୟା, ପୁରୁଷଙ୍କ ଛୁଆଁ ନପାଇଥିବା, ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳି—

ତଯା ତୁ ନୌ ଵଧଃ ସଂଖ୍ଯେ ତସ୍ଯାଂ କାମାଭିଭୂତଯୋଃ ଇତି ଚାଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତାଭ୍ଯାମ୍ପ୍ରାହ ତଥାସ୍ତ୍ଵିତି

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଆସକ୍ତିରେ ପଡିବା, ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ—ଏହିଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ସେ ବଲିଲେ, 'ତଥା ହେଉ।'

ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଶକ୍ରାଦୀନ୍ଵିଜିତ୍ଯ ସମରେ ସୁରାନ୍ ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ଜଗଚ୍ଚକ୍ରତୁରକ୍ରମାତ୍

ତାପରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲେ, ସେମାନେ ବଳଜୋରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦଖଳ କରି, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଯଜ୍ଞ ନିଷେଧ କରିଦେଲେ।

ତଯୋର୍ଵଧାଯ ଦେଵେଶଂ ବ୍ରହ୍ମାଭ୍ଯର୍ଥିତଵାନ୍ପୁନଃ ଵିନିଂଦ୍ଯାପି ରହସ୍ଯଂ ଵାଂ କ୍ରୋଧଯିତ୍ଵା ଯଥା ତଥା

ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣିଥରେ ଦେବତାଙ୍କ ଠାରୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଗୁପ୍ତରେ ତୁମକୁ ଦୋଷାରୋପ କରି, କ୍ରୋଧିତ କରିଲେ।

ତଦ୍ଵର୍ଣକୋଶଜାଂ ଶକ୍ତିମକାମାଂ କନ୍ଯକାତ୍ମିକାମ୍ ନିଶୁମ୍ଭଶୁଂଭଯୋର୍ହଂତ୍ରୀଂ ସୁରେଭ୍ଯୋ ଦାତୁମର୍ହସି

ବର୍ଣ୍ଣମୟ ଧନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆସକ୍ତିହୀନ କନ୍ୟା ଯିଏ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ, ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ଧାତ୍ରା ଭଗଵାନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ କାଲୀତ୍ଯାହ ରହସ୍ଯଂ ଵାଂ ନିନ୍ଦଯନ୍ନିଵ ସସ୍ମିତଃ

ଏଭଳି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଭଗବାନ, ହସି, କାଳୀ ଭାବେ ଗୁପ୍ତରେ ତୁମକୁ ଦୋଷାରୋପ କରି କହିଲେ।

ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ତଦା ଦେଵୀ ସୁଵର୍ଣା ଵର୍ଣକାରଣାତ୍ ସ୍ମଯନ୍ତୀ ଚାହ ଭର୍ତାରମସମାଧେଯଯା ଗିରା

ତାପରେ, ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଦେହ ହେଲା ସୁନା ରଙ୍ଗର, ହସି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମନ ଶାନ୍ତି ହେବା ଦୁର୍ଲଭ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ।

ଈଦୃଶୋ ମମ ଵର୍ଣେସ୍ମିନ୍ନ ରତିର୍ଭଵତୋ ଽସ୍ତି ଚେତ୍ ଏଵାଵନ୍ତଂ ଚିରଂ କାଲଂ କଥମେଷା ନିଯମ୍ଯତେ

ମୋ ଏହି ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତି ତୁମର ଏପରି ଆସକ୍ତି ଥିଲେ, ଏତେ ଦିନ ଏହା କିପରି ଦମନ ହେବ?

ଅରତ୍ଯା ଵର୍ତମାନୋ ଽପି କଥଂ ଚ ରମସେ ମଯା ନ ହ୍ଯଶକ୍ଯଂ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ନୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋଃ

ଯଦି ତୁମେ ଆସକ୍ତିହୀନ ଥିଲେ, ତେବେ ମୋ ସହ କିପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଛ? ଏହି ଜଗତରେ ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଭଗବାନ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ସ୍ଵାତ୍ମାରାମସ୍ଯ ଭଵତୋ ରତିର୍ନ ସୁଖସାଧନମ୍ ଇତି ହେତୋଃ ସ୍ମରୋ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରସଭଂ ଭସ୍ମସାତ୍କୃତଃ

ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି, ସେ ପାଇଁ ଭୋଗ କେବେ ଖୁସିର ଉପାୟ ନୁହେଁ; ଏହି କାରଣରୁ କାମଦେବକୁ ବଳେଇ ଭସ୍ମ କରାଯାଇଥିଲା।

ଯା ଚ ନାଭିମତା ଭର୍ତୁରପି ସର୍ଵାଂଗସୁନ୍ଦରୀ ସା ଵୃଥୈଵ ହି ଜାଯେତ ସର୍ଵୈରପି ଗୁଣାନ୍ତରୈଃ

ଯଦି ସ୍ତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ସହିତ ବ୍ୟର୍ଥ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଭର୍ତୁର୍ଭୋଗୈକଶେଷୋ ହି ସର୍ଗ ଏଵୈଷ ଯୋଷିତାମ୍ ତଥାସତ୍ଯନ୍ଯଥାଭୂତା ନାରୀ କୁତ୍ରୋପଯୁଜ୍ଯତେ

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ତିଆରି; ଯଦି ଏହା ନୁହେଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟଥା ଥିବା ଜଣେ ନାରୀ କେଉଁଠି କାମରେ ଆସିପାରିବେ?

ତସ୍ମାଦ୍ଵର୍ଣମିମଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଵଯା ରହସି ନିନ୍ଦିତମ୍ ଵର୍ଣାନ୍ତରଂ ଭଜିଷ୍ଯେ ଵା ନ ଭଜିଷ୍ଯାମି ଵା ସ୍ଵଯମ୍

ସେଠୁଏ, ତୁମେ ଗୁପ୍ତରେ ଯେଉଁ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ନିନ୍ଦା କରିଛ, ସେଇ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣ ନେବି କିମ୍ବା ନେବିନାହିଁ, ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୋତ୍ଥାଯ ଶଯନାଦ୍ଦେଵୀ ସାଚଷ୍ଟ ଗଦ୍ଗଦମ୍ ଯଯାଚେ ଽନୁମତିଂ ଭର୍ତୁସ୍ତପସେ କୃତନିଶ୍ଚଯା

ଏହିପରି କହି, ଶୟନାସନରୁ ଉଠି, ଦେବୀ ଗଳା କମ୍ପି କମ୍ପି କହିଲେ, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଅନୁମତି ଚାହିଲେ।

ତଥା ପ୍ରଣଯଭଂଗେନ ଭୀତୋ ଭୂତପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍ ପାଦଯୋଃ ପ୍ରଣମନ୍ନେଵ ଭଵାନୀଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ

ଏହିପରି, ସ୍ନେହ ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଭୟରେ, ଭୂତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଭବାନୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଅଜାନତୀ ଚ କ୍ରୀଡୋକ୍ତିଂ ପ୍ରିଯେ କିଂ କୁପିତାସି ମେ ରତିଃ କୁତୋ ଵା ଜାଯେତ ତ୍ଵତ୍ତଶ୍ଚେଦରତିର୍ମମ

ଖେଳା କଥା ଯେ ଥିଲା, ଏହି କଥା ଅଜଣା ଥିବାରୁ, ସେ କହିଲେ— 'ପ୍ରିୟେ, କାହିଁକି ତୁମେ ରୁଷ୍ଟ? ମୋ ଆନନ୍ଦ କିପରି ତୁମୁଠାରୁ ହଟିଯିବ? କିମ୍ବା ମୋର ଆନନ୍ଦ ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ହେବ କିପରି?'

ମାତା ତ୍ଵମସ୍ଯ ଜଗତଃ ପିତାହମଧିପସ୍ତଥା କଥଂ ତଦୁତ୍ପପଦ୍ଯେତ ତ୍ଵତ୍ତୋ ନାଭିରତିର୍ମମ

ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମାଆ, ମୁଁ ଏହି ଜଗତର ବାପା ଓ ସ୍ୱାମୀ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ କିପରି ତୁମେ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ନପାଇବି?

ଆଵଯୋରଭିକାମୋ ଽପି କିମସୌ କାମକାରିତଃ ଯତଃ କାମସମୁତ୍ପତ୍ତିଃ ପ୍ରାଗେଵ ଜଗଦୁଦ୍ଭଵଃ

ଆମ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, ସେ କାମଦେବ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି କି? କାମଦେବର ଉତ୍ପତ୍ତି ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା।

ପୃଥଗ୍ଜନାନାଂ ରତଯେ କାମାତ୍ମା କଲ୍ପିତୋ ମଯା ତତଃ କଥମୁପାଲବ୍ଧଃ କାମଦାହାଦହଂ ତ୍ଵଯା

ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛାର ଦେବତା ଭାବେ କାମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ତେବେ, କାମକୁ ଦହିଦେବା ପାଇଁ ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଦୋଷାରୋପ କରୁଛ?

ମାଂ ଵୈ ତ୍ରିଦଶସାମାନ୍ଯଂ ମନ୍ଯମାନୋ ମନୋଭଵଃ ମନାକ୍ପରିଭଵଂ କୁର୍ଵନ୍ମଯା ଵୈ ଭସ୍ମସାତ୍କୃତଃ

ମନୋଭବ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପରି ସାଧାରଣ ଭାବି, ମୋତେ ଅଳ୍ପ ଅପମାନ କଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲି।

ଵିହାରୋପ୍ଯାଵଯୋରସ୍ଯ ଜଗତସ୍ତ୍ରାଣକାରଣାତ୍ ତତସ୍ତଦର୍ଥଂ ତ୍ଵଯ୍ଯଦ୍ଯ କ୍ରୀଡୋକ୍ତିଂ କୃତଵାହନମ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଆମ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅଲଗା କରିଦେଲି; ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ଆଜି ମୋତେ ଖେଳା କଥା କହିଲ।

ସ ଚାଯମଚିରାଦର୍ଥସ୍ତଵୈଵାଵିଷ୍କରିଷ୍ଯତେ କ୍ରୋଧସ୍ଯ ଜନକଂ ଵାକ୍ଯଂ ହୃଦି କୃତ୍ଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର ଶୀଘ୍ର ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହେବ; ରୁଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ ଯେଉଁ କଥା, ତାହା ହୃଦୟରେ ଧରି, ସେ କହିଲେ।