ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପିତୃଭ୍ଯାଂ ଜଗତୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନାନପାନୋପଯୋଗତଃ ଅଵାପ୍ତପୁଣ୍ଯସଂସ୍କାରଃ ପ୍ରସରଦ୍ଭିରିତସ୍ତତଃ

ବିଶ୍ୱର ପିତାମାତା ନିତ୍ୟ ଏହି ପାହାଡ଼ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଓ ପାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଏହା ପବିତ୍ରତା ଅର୍ଜନ କରିଛି ଏବଂ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି।

ଲଘୁଶୀତଲସଂସ୍ପର୍ଶୈରଚ୍ଛାଚ୍ଛୈର୍ନିର୍ଝରାମ୍ବୁଭିଃ ଅଧିରାଜ୍ଯେନ ଚାଦ୍ରୀଣାମଦ୍ରୀରେଷୋ ଽଭିଷିଚ୍ଯତେ

ଏହି ପାହାଡ଼ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଝରଣାର ଶୀତଳ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଘିଅ ପରି ଅନ୍ୟ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ଉପରେ ରାଜା ଭାବେ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯାଉଛି।

ନିଶାସୁ ଶିଖରପ୍ରାନ୍ତର୍ଵର୍ତିନା ସ ଶିଲୋଚ୍ଚଯଃ ଚଂଦ୍ରେଣାଚଲ ସାମ୍ରାଜ୍ଯଚ୍ଛତ୍ରେଣେଵ ଵିରାଜତେ

ରାତିରେ, ଶିଖରର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ରହି, ଏହି ପାହାଡ଼ ରାଜାସନ୍ତାନ ପରି ରାଜଚାମର ଛତା ତଳେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଏ।

ସ ଶୈଲଶ୍ଚଂଚଲୀଭୂତୈର୍ବାଲୈଶ୍ଚାମରଯୋଷିତାମ୍ ସର୍ଵପର୍ଵତସାମ୍ରାଜ୍ଯଚାମରୈରିଵ ଵୀଜ୍ଯତେ

ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଛୁଆଁ ଝଲା ହାତରେ ଯୁବତୀମାନେ ଚାମର ଝାଲି ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରିକି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ର ରାଜତ୍ୱର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

ପ୍ରାତରଭ୍ଯୁଦିତେ ଭାନୌ ଭୂଧରୋ ରତ୍ନଭୂଷିତଃ ଦର୍ପଣେ ଦେହସୌଭାଗ୍ଯଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ

ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ପାହାଡ଼ ନିଜ ରୂପକୁ ଦର୍ପଣରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।

କୂଜଦ୍ଵିହଂଗଵାଚାଲୈର୍ଵାତୋଦ୍ଧୃତଲତାଭୁଜୈଃ ଵିମୁକ୍ତପୁଷ୍ପୈଃ ସତତଂ ଵ୍ଯାଲମ୍ବିମୃଦୁପଲ୍ଲଵୈଃ

ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁହୁକାର, ପବନରେ ଦୋଳିଥିବା ଲତାମାନଙ୍କର ଡାଲି, ଅବିରତ ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଫୁଲ ଓ ଲଟକିଥିବା କୋମଳ ପତ୍ର—

ଲତାପ୍ରତାନଜଟିଲୈସ୍ତରୁଭିସ୍ତପସୈରିଵ ଜଯାଶିଷା ସହାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ନିଷେଵ୍ଯତ ଇଵାଦ୍ରିରାଟ୍

ଲତାରେ ଜଟିଳ ହୋଇଥିବା ଗଛମାନେ ଯେପରିକି ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଏକାସাথে ବିଜୟାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଏହି ପାହାଡ଼ରାଜକୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।

ଅଧୋମୁଖୈରୂର୍ଧ୍ଵମୁଖୈଶ୍ଶୃଂଗୈସ୍ତିର୍ଯଙ୍ମୁଖୈସ୍ତଥା ପ୍ରପତନ୍ନିଵ ପାତାଲେ ଭୂପୃଷ୍ଠାଦୁତ୍ପତନ୍ନିଵ

ତଳକୁ, ଉପରକୁ ଓ ପାଖକୁ ଦେଖୁଥିବା ଶିଖରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ପାହାଡ଼ ମଣେ ହୁଏ ଯେପରିକି ପୃଥିବୀରୁ ଉଡ଼ିଯାଉଛି କିମ୍ବା ପାତାଳକୁ ପଡ଼ିଯାଉଛି।

ପରୀତଃ ସର୍ଵତୋ ଦିକ୍ଷୁ ଭ୍ରମନ୍ନିଵ ଵିହାଯସି ପଶ୍ଯନ୍ନିଵ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ନିରନ୍ତରମ୍

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘେରାଯାଇ, ଏହି ପାହାଡ଼ ମଣେ ହୁଏ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଛି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖୁଛି, ଏବଂ ଅବିରତ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି।

ଗୁହାମୁଖୈଃ ପ୍ରତିଦିନଂ ଵ୍ଯାତ୍ତାସ୍ଯୋ ଵିପୁଲୋଦରୈଃ ଅଜୀର୍ଣଲାଵଣ୍ଯତଯା ଜୃଂଭମାଣ ଇଵାଚଲଃ

ଗୁହାମୁଖମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଖୋଲା ରହି, ବଡ଼ ଗଭୀର ଗହ୍ବର ଦ୍ୱାରା, ଏହି ପାହାଡ଼ ଅପରିମିତ ସୌନ୍ଦର୍ୟରୁ ହାଡ଼ି ଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ଗ୍ରସନ୍ନିଵ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପିବନ୍ନିଵ ପଯୋନିଧିମ୍ ଵମନ୍ନିଵ ତମୋନ୍ତସ୍ଥଂ ମାଦ୍ଯନ୍ନିଵ ଖମମ୍ବୁଦୈଃ

ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଗିଲୁଥିବା, ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଉଥିବା, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ବାହାର କରୁଥିବା, ଏବଂ ଆକାଶରେ ମେଘମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ପରି ଏହି ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ।

ନିଵାସ ଭୂମଯସ୍ତାସ୍ତା ଦର୍ପଣପ୍ରତିମୋଦରାଃ ତିରସ୍କୃତାତପାସ୍ସ୍ନିଗ୍ଧାଶ୍ରମଚ୍ଛାଯାମହୀରୁହାଃ

ଏହି ପାହାଡ଼ର ନିବାସସ୍ଥଳୀମାନେ ଦର୍ପଣ ପରି ଚକଚକେ ଗଭୀର ଓ ଛାୟାଯୁକ୍ତ, ଘନ ଗଛ ଓ ଆଶ୍ରମର ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ତାପକୁ ଅଟକାଇ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଇଛି।

ସରିତ୍ସରସ୍ତଡାଗାଦିସଂପର୍କଶିଶିରାନିଲାଃ ତତ୍ର ତତ୍ର ନିଷଣ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଶିଵାଭ୍ଯାଂ ସଫଲୀକୃତାଃ

ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ପୋଖରୀରେ ଥିବା ଶୀତଳ ପବନ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠି ସେଇ ପବନ ସଫଳ ହୋଇଯାଏ।

ତମିମଂ ସର୍ଵତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସାମ୍ବସ୍ତ୍ରିଯମ୍ବକଃ ରୈଭ୍ଯାଶ୍ରମସମୀପସ୍ଥଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତୋ ଯଯୌ

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସାମ୍ବ ଓ ତ୍ରିନୟନ ଶିବ, ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଥିବା ସେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।

ତତ୍ରୋଦ୍ଯାନମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଦେଵ୍ଯା ସହ ମହେଶ୍ଵରଃ ରରାମ ରମଣୀଯାସୁ ଦେଵ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଭୂମିଷୁ

ତାପରେ, ଦେବୀ ସହ ମହେଶ୍ୱର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବୀଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ମନୋହର ଭୂମିରେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।

ତଥା ଗତେଷୁ କାଲେଷୁ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧାସୁ ପ୍ରଜାସୁ ଚ ଦୈତ୍ଯୌ ଶୁଂଭନିଶୁଂଭାଖ୍ଯୌ ଭ୍ରାତରୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ

ଏଭଳି ଦିନ କଟିଗଲା, ଲୋକମାନେ ବଢିଗଲେ, ତେବେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଦୁଇ ଦାନବ, ଭାଇ ଭାଇ, ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତାଭ୍ଯାଂ ତପୋ ବଲାଦ୍ଦତ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଟିନା ଅଵଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷୈରଖିଲୈରପି

ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରୁ ଅଜୟ ହେବାର ବର ଦେଲେ।

ଅଯୋନିଜା ତୁ ଯା କନ୍ଯା ହ୍ଯଂବିକାଂଶସମୁଦ୍ଭଵା ଅଜାତପୁଂସ୍ପର୍ଶରତିରଵିଲଂଘ୍ଯପରାକ୍ରମା

ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେ କନ୍ୟା, ପୁରୁଷଙ୍କ ଛୁଆଁ ନପାଇଥିବା, ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳି—

ତଯା ତୁ ନୌ ଵଧଃ ସଂଖ୍ଯେ ତସ୍ଯାଂ କାମାଭିଭୂତଯୋଃ ଇତି ଚାଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତାଭ୍ଯାମ୍ପ୍ରାହ ତଥାସ୍ତ୍ଵିତି

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଆସକ୍ତିରେ ପଡିବା, ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ—ଏହିଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ସେ ବଲିଲେ, 'ତଥା ହେଉ।'

ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଶକ୍ରାଦୀନ୍ଵିଜିତ୍ଯ ସମରେ ସୁରାନ୍ ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ଜଗଚ୍ଚକ୍ରତୁରକ୍ରମାତ୍

ତାପରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲେ, ସେମାନେ ବଳଜୋରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦଖଳ କରି, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଯଜ୍ଞ ନିଷେଧ କରିଦେଲେ।

ତଯୋର୍ଵଧାଯ ଦେଵେଶଂ ବ୍ରହ୍ମାଭ୍ଯର୍ଥିତଵାନ୍ପୁନଃ ଵିନିଂଦ୍ଯାପି ରହସ୍ଯଂ ଵାଂ କ୍ରୋଧଯିତ୍ଵା ଯଥା ତଥା

ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣିଥରେ ଦେବତାଙ୍କ ଠାରୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଗୁପ୍ତରେ ତୁମକୁ ଦୋଷାରୋପ କରି, କ୍ରୋଧିତ କରିଲେ।

ତଦ୍ଵର୍ଣକୋଶଜାଂ ଶକ୍ତିମକାମାଂ କନ୍ଯକାତ୍ମିକାମ୍ ନିଶୁମ୍ଭଶୁଂଭଯୋର୍ହଂତ୍ରୀଂ ସୁରେଭ୍ଯୋ ଦାତୁମର୍ହସି

ବର୍ଣ୍ଣମୟ ଧନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆସକ୍ତିହୀନ କନ୍ୟା ଯିଏ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ, ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ଧାତ୍ରା ଭଗଵାନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ କାଲୀତ୍ଯାହ ରହସ୍ଯଂ ଵାଂ ନିନ୍ଦଯନ୍ନିଵ ସସ୍ମିତଃ

ଏଭଳି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଭଗବାନ, ହସି, କାଳୀ ଭାବେ ଗୁପ୍ତରେ ତୁମକୁ ଦୋଷାରୋପ କରି କହିଲେ।

ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ତଦା ଦେଵୀ ସୁଵର୍ଣା ଵର୍ଣକାରଣାତ୍ ସ୍ମଯନ୍ତୀ ଚାହ ଭର୍ତାରମସମାଧେଯଯା ଗିରା

ତାପରେ, ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଦେହ ହେଲା ସୁନା ରଙ୍ଗର, ହସି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମନ ଶାନ୍ତି ହେବା ଦୁର୍ଲଭ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ।

ଈଦୃଶୋ ମମ ଵର୍ଣେସ୍ମିନ୍ନ ରତିର୍ଭଵତୋ ଽସ୍ତି ଚେତ୍ ଏଵାଵନ୍ତଂ ଚିରଂ କାଲଂ କଥମେଷା ନିଯମ୍ଯତେ

ମୋ ଏହି ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତି ତୁମର ଏପରି ଆସକ୍ତି ଥିଲେ, ଏତେ ଦିନ ଏହା କିପରି ଦମନ ହେବ?

ଅରତ୍ଯା ଵର୍ତମାନୋ ଽପି କଥଂ ଚ ରମସେ ମଯା ନ ହ୍ଯଶକ୍ଯଂ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ନୀଶ୍ଵରସ୍ଯ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋଃ

ଯଦି ତୁମେ ଆସକ୍ତିହୀନ ଥିଲେ, ତେବେ ମୋ ସହ କିପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଛ? ଏହି ଜଗତରେ ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଭଗବାନ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ସ୍ଵାତ୍ମାରାମସ୍ଯ ଭଵତୋ ରତିର୍ନ ସୁଖସାଧନମ୍ ଇତି ହେତୋଃ ସ୍ମରୋ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରସଭଂ ଭସ୍ମସାତ୍କୃତଃ

ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି, ସେ ପାଇଁ ଭୋଗ କେବେ ଖୁସିର ଉପାୟ ନୁହେଁ; ଏହି କାରଣରୁ କାମଦେବକୁ ବଳେଇ ଭସ୍ମ କରାଯାଇଥିଲା।

ଯା ଚ ନାଭିମତା ଭର୍ତୁରପି ସର୍ଵାଂଗସୁନ୍ଦରୀ ସା ଵୃଥୈଵ ହି ଜାଯେତ ସର୍ଵୈରପି ଗୁଣାନ୍ତରୈଃ

ଯଦି ସ୍ତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ସହିତ ବ୍ୟର୍ଥ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଭର୍ତୁର୍ଭୋଗୈକଶେଷୋ ହି ସର୍ଗ ଏଵୈଷ ଯୋଷିତାମ୍ ତଥାସତ୍ଯନ୍ଯଥାଭୂତା ନାରୀ କୁତ୍ରୋପଯୁଜ୍ଯତେ

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ତିଆରି; ଯଦି ଏହା ନୁହେଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟଥା ଥିବା ଜଣେ ନାରୀ କେଉଁଠି କାମରେ ଆସିପାରିବେ?