ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଇତି ସୁରାନଭିଧାଯ ସୁରେଶ୍ଵରୋ ନିକୃତଦକ୍ଷକୃତକ୍ରତୁରକ୍ରତୁଃ ସଗିରିଜାନୁଚରସ୍ସପରିଚ୍ଛଦଃ ସ୍ଥିତ ଇଵାମ୍ବରତୋନ୍ତରଧାଦ୍ଧରଃ

ଏପରି ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହି, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ, ଗିରିଜା ଓ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ପରେ ଆକାଶରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ଅଥ ସୁରା ଅପି ତେ ଵିଗତଵ୍ଯଥାଃ କଥିତଭଦ୍ରସୁଭଦ୍ରପରାକ୍ରମାଃ ସପଦି ଖେନ ସୁଖେନ ଯଥାସୁଖଂ ଯଯୁରନେକମୁଖାଃ ମଘଵନ୍ମୁଖାଃ

ତାପରେ, ସେଇ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ମଘବନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଦେବପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଅନ୍ତର୍ଧାନଗତୋ ଦେଵ୍ଯା ସହ ସାନୁଚରୋ ହରଃ କ୍ଵ ଯାତଃ କୁତ୍ର ଵାସଃ କିଂ କୃତ୍ଵା ଵିରରାମ ହ

ଦେବୀ ଓ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଥିବା ହର କେଉଁଠି ଗଲେ, କେଉଁଠି ରହିଲେ, କଣ କରିଲେ?

ମହୀଧରଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଂଦରଶ୍ଚିତ୍ରକଂଦରଃ ଦଯିତୋ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନିଵାସସ୍ତପସୋ ଽଭଵତ୍

ମହାନ ପାହାଡ଼, ଶ୍ରୀମାନ୍ଦର, ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁହାରେ ଶୋଭିତ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେଲା।

ତପୋ ମହତ୍କୃତଂ ତେନ ଵୋଢୁଂ ସ୍ଵଶିରସା ଶିଵୌ ଚିରେଣ ଲବ୍ଧଂ ତତ୍ପାଦପଂକଜସ୍ପର୍ଶଜଂ ସୁଖମ୍

ସେଠାରେ ସେ ମହାତପସ୍ୟା କଲେ, ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ଶିର ଉପରେ ଧରି ରହିଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଧୂଳି ସ୍ପର୍ଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସୁଖ ପାଇଲେ।

ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ସୌନ୍ଦର୍ଯଂ ସହସ୍ରଵଦନୈରପି ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷକୋଟିଶତୈରପି

ସେଇ ପାହାଡ଼ର ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ହଜାରଟି ମୁହଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିହେବ ନାହିଁ।

ଶକ୍ଯମପ୍ଯସ୍ଯ ସୌନ୍ଦର୍ଯଂ ନ ଵର୍ଣଯିତୁମୁତ୍ସହେ ପର୍ଵତାନ୍ତରସୌନ୍ଦର୍ଯଂ ସାଧାରଣଵିଧାରଣାତ୍

ଯଦି ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼ର ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସାଧାରଣ ଏବଂ ତୁଳନାଯୋଗ୍ୟ।

ଇଦନ୍ତୁ ଶକ୍ଯତେ ଵକ୍ତୁମସ୍ମିନ୍ପର୍ଵତସୁନ୍ଦରେ ଋଦ୍ଧ୍ଯା କଯାପି ସୌନ୍ଦର୍ଯମୀଶ୍ଵରାଵାସଯୋଗ୍ଯତା

ତଥାପି ଏତେକୁ କହିପାରିବି: ଏହି ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ରେ ଏମିତି ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ରୂପ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ବାସ ଯୋଗ୍ୟ।

ଅତ ଏଵ ହି ଦେଵେନ ଦେଵ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା ଅତୀଵ ରମଣୀଯୋଯଂ ଗିରିରନ୍ତଃପୁରୀକୃତଃ

ଏହି କାରଣରୁ ଦେବତା, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ ପାହାଡ଼କୁ ନିଜର ଅନ୍ତଃପୁର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

ମେଖଲାଭୂମଯସ୍ତସ୍ଯ ଵିମଲୋପଲପାଦପାଃ ଶିଵଯୋର୍ନିତ୍ଯସାନ୍ନିଧ୍ଯାନ୍ନ୍ଯକ୍କୁର୍ଵଂତ୍ଯଖିଲଂଜଗତ୍

ଏହି ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶ ନିର୍ମଳ ପଥର ଓ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ନିତ୍ୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।

ପିତୃଭ୍ଯାଂ ଜଗତୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନାନପାନୋପଯୋଗତଃ ଅଵାପ୍ତପୁଣ୍ଯସଂସ୍କାରଃ ପ୍ରସରଦ୍ଭିରିତସ୍ତତଃ

ବିଶ୍ୱର ପିତାମାତା ନିତ୍ୟ ଏହି ପାହାଡ଼ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଓ ପାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଏହା ପବିତ୍ରତା ଅର୍ଜନ କରିଛି ଏବଂ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି।

ଲଘୁଶୀତଲସଂସ୍ପର୍ଶୈରଚ୍ଛାଚ୍ଛୈର୍ନିର୍ଝରାମ୍ବୁଭିଃ ଅଧିରାଜ୍ଯେନ ଚାଦ୍ରୀଣାମଦ୍ରୀରେଷୋ ଽଭିଷିଚ୍ଯତେ

ଏହି ପାହାଡ଼ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଝରଣାର ଶୀତଳ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଘିଅ ପରି ଅନ୍ୟ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ଉପରେ ରାଜା ଭାବେ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯାଉଛି।

ନିଶାସୁ ଶିଖରପ୍ରାନ୍ତର୍ଵର୍ତିନା ସ ଶିଲୋଚ୍ଚଯଃ ଚଂଦ୍ରେଣାଚଲ ସାମ୍ରାଜ୍ଯଚ୍ଛତ୍ରେଣେଵ ଵିରାଜତେ

ରାତିରେ, ଶିଖରର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ରହି, ଏହି ପାହାଡ଼ ରାଜାସନ୍ତାନ ପରି ରାଜଚାମର ଛତା ତଳେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଏ।

ସ ଶୈଲଶ୍ଚଂଚଲୀଭୂତୈର୍ବାଲୈଶ୍ଚାମରଯୋଷିତାମ୍ ସର୍ଵପର୍ଵତସାମ୍ରାଜ୍ଯଚାମରୈରିଵ ଵୀଜ୍ଯତେ

ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଛୁଆଁ ଝଲା ହାତରେ ଯୁବତୀମାନେ ଚାମର ଝାଲି ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରିକି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ର ରାଜତ୍ୱର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

ପ୍ରାତରଭ୍ଯୁଦିତେ ଭାନୌ ଭୂଧରୋ ରତ୍ନଭୂଷିତଃ ଦର୍ପଣେ ଦେହସୌଭାଗ୍ଯଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ

ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ପାହାଡ଼ ନିଜ ରୂପକୁ ଦର୍ପଣରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।

କୂଜଦ୍ଵିହଂଗଵାଚାଲୈର୍ଵାତୋଦ୍ଧୃତଲତାଭୁଜୈଃ ଵିମୁକ୍ତପୁଷ୍ପୈଃ ସତତଂ ଵ୍ଯାଲମ୍ବିମୃଦୁପଲ୍ଲଵୈଃ

ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁହୁକାର, ପବନରେ ଦୋଳିଥିବା ଲତାମାନଙ୍କର ଡାଲି, ଅବିରତ ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଫୁଲ ଓ ଲଟକିଥିବା କୋମଳ ପତ୍ର—

ଲତାପ୍ରତାନଜଟିଲୈସ୍ତରୁଭିସ୍ତପସୈରିଵ ଜଯାଶିଷା ସହାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ନିଷେଵ୍ଯତ ଇଵାଦ୍ରିରାଟ୍

ଲତାରେ ଜଟିଳ ହୋଇଥିବା ଗଛମାନେ ଯେପରିକି ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଏକାସাথে ବିଜୟାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଏହି ପାହାଡ଼ରାଜକୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।

ଅଧୋମୁଖୈରୂର୍ଧ୍ଵମୁଖୈଶ୍ଶୃଂଗୈସ୍ତିର୍ଯଙ୍ମୁଖୈସ୍ତଥା ପ୍ରପତନ୍ନିଵ ପାତାଲେ ଭୂପୃଷ୍ଠାଦୁତ୍ପତନ୍ନିଵ

ତଳକୁ, ଉପରକୁ ଓ ପାଖକୁ ଦେଖୁଥିବା ଶିଖରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ପାହାଡ଼ ମଣେ ହୁଏ ଯେପରିକି ପୃଥିବୀରୁ ଉଡ଼ିଯାଉଛି କିମ୍ବା ପାତାଳକୁ ପଡ଼ିଯାଉଛି।

ପରୀତଃ ସର୍ଵତୋ ଦିକ୍ଷୁ ଭ୍ରମନ୍ନିଵ ଵିହାଯସି ପଶ୍ଯନ୍ନିଵ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ନିରନ୍ତରମ୍

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘେରାଯାଇ, ଏହି ପାହାଡ଼ ମଣେ ହୁଏ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଛି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖୁଛି, ଏବଂ ଅବିରତ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି।

ଗୁହାମୁଖୈଃ ପ୍ରତିଦିନଂ ଵ୍ଯାତ୍ତାସ୍ଯୋ ଵିପୁଲୋଦରୈଃ ଅଜୀର୍ଣଲାଵଣ୍ଯତଯା ଜୃଂଭମାଣ ଇଵାଚଲଃ

ଗୁହାମୁଖମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଖୋଲା ରହି, ବଡ଼ ଗଭୀର ଗହ୍ବର ଦ୍ୱାରା, ଏହି ପାହାଡ଼ ଅପରିମିତ ସୌନ୍ଦର୍ୟରୁ ହାଡ଼ି ଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ଗ୍ରସନ୍ନିଵ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପିବନ୍ନିଵ ପଯୋନିଧିମ୍ ଵମନ୍ନିଵ ତମୋନ୍ତସ୍ଥଂ ମାଦ୍ଯନ୍ନିଵ ଖମମ୍ବୁଦୈଃ

ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଗିଲୁଥିବା, ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଉଥିବା, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ବାହାର କରୁଥିବା, ଏବଂ ଆକାଶରେ ମେଘମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ପରି ଏହି ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ।

ନିଵାସ ଭୂମଯସ୍ତାସ୍ତା ଦର୍ପଣପ୍ରତିମୋଦରାଃ ତିରସ୍କୃତାତପାସ୍ସ୍ନିଗ୍ଧାଶ୍ରମଚ୍ଛାଯାମହୀରୁହାଃ

ଏହି ପାହାଡ଼ର ନିବାସସ୍ଥଳୀମାନେ ଦର୍ପଣ ପରି ଚକଚକେ ଗଭୀର ଓ ଛାୟାଯୁକ୍ତ, ଘନ ଗଛ ଓ ଆଶ୍ରମର ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ତାପକୁ ଅଟକାଇ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଇଛି।

ସରିତ୍ସରସ୍ତଡାଗାଦିସଂପର୍କଶିଶିରାନିଲାଃ ତତ୍ର ତତ୍ର ନିଷଣ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଶିଵାଭ୍ଯାଂ ସଫଲୀକୃତାଃ

ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ପୋଖରୀରେ ଥିବା ଶୀତଳ ପବନ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠି ସେଇ ପବନ ସଫଳ ହୋଇଯାଏ।

ତମିମଂ ସର୍ଵତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସାମ୍ବସ୍ତ୍ରିଯମ୍ବକଃ ରୈଭ୍ଯାଶ୍ରମସମୀପସ୍ଥଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତୋ ଯଯୌ

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସାମ୍ବ ଓ ତ୍ରିନୟନ ଶିବ, ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଥିବା ସେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।

ତତ୍ରୋଦ୍ଯାନମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଦେଵ୍ଯା ସହ ମହେଶ୍ଵରଃ ରରାମ ରମଣୀଯାସୁ ଦେଵ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଭୂମିଷୁ

ତାପରେ, ଦେବୀ ସହ ମହେଶ୍ୱର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବୀଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ମନୋହର ଭୂମିରେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।

ତଥା ଗତେଷୁ କାଲେଷୁ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧାସୁ ପ୍ରଜାସୁ ଚ ଦୈତ୍ଯୌ ଶୁଂଭନିଶୁଂଭାଖ୍ଯୌ ଭ୍ରାତରୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ

ଏଭଳି ଦିନ କଟିଗଲା, ଲୋକମାନେ ବଢିଗଲେ, ତେବେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଦୁଇ ଦାନବ, ଭାଇ ଭାଇ, ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତାଭ୍ଯାଂ ତପୋ ବଲାଦ୍ଦତ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଟିନା ଅଵଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷୈରଖିଲୈରପି

ସେମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରୁ ଅଜୟ ହେବାର ବର ଦେଲେ।

ଅଯୋନିଜା ତୁ ଯା କନ୍ଯା ହ୍ଯଂବିକାଂଶସମୁଦ୍ଭଵା ଅଜାତପୁଂସ୍ପର୍ଶରତିରଵିଲଂଘ୍ଯପରାକ୍ରମା

ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେ କନ୍ୟା, ପୁରୁଷଙ୍କ ଛୁଆଁ ନପାଇଥିବା, ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳି—

ତଯା ତୁ ନୌ ଵଧଃ ସଂଖ୍ଯେ ତସ୍ଯାଂ କାମାଭିଭୂତଯୋଃ ଇତି ଚାଭ୍ଯର୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତାଭ୍ଯାମ୍ପ୍ରାହ ତଥାସ୍ତ୍ଵିତି

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଆସକ୍ତିରେ ପଡିବା, ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ—ଏହିଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ସେ ବଲିଲେ, 'ତଥା ହେଉ।'