ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ଦେଵବଲଂ ସର୍ଵଂ ଦୀନଂ ବୀଭତ୍ସଦର୍ଶନମ୍ ଗଣେଶ୍ଵରସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କୃପଣଂ ଵପୁରାଦଦେ

ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ଦୁଃଖିତ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ, ଗଣପତିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଦୟାଜନକ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ।

ତଦା ତ୍ରିଦଶଵୀରାଣାମସୃକ୍ସଲିଲଵାହିନୀ ପ୍ରାଵର୍ତତ ନଦୀ ଘୋରା ପ୍ରାଣିନାଂ ଭଯଶଂସିନୀ

ତାପରେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କର ବୀରମାନେଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଭୟର ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା।

ରୁଧିରେଣ ପରିକ୍ଲିନ୍ନା ଯଜ୍ଞଭୂମିସ୍ତଦା ବଭୌ ରକ୍ତାର୍ଦ୍ରଵସନା ଶ୍ଯାମା ହତଶୁଂଭେଵ କୈଶିକୀ

ଯଜ୍ଞଭୂମି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ଲାଲ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ନାଇଁ, ଅନ୍ଧାରା ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି କୈଶିକୀ ତାଙ୍କର ଶୋଭା ହରାଇଥିଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ମହତି ସଂଵୃତ୍ତେ ସମରେ ଭୃଶଦାରୁଣେ ଭଯେନେଵ ପରିତ୍ରସ୍ତା ପ୍ରଚଚାଲ ଵସୁନ୍ଧରା

ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ, ପୃଥିବୀ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲା।

ମହୋର୍ମିକଲିଲାଵର୍ତଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭେ ଚ ମହୋଦଧିଃ ପେତୁଶ୍ଚୋଲ୍କା ମହୋତ୍ପାତାଃ ଶାଖାଶ୍ଚ ମୁମୁଚୁର୍ଦ୍ରୁମାଃ

ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା; ଦୀପ୍ତିମାନ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପଡ଼ିଲେ, ବୃକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ଶାଖା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଅପ୍ରସନ୍ନା ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପଵନଶ୍ଚାଶିଵୋ ଵଵୌ ଅହୋ ଵିଧିଵିପର୍ଯାସସ୍ତ୍ଵଶ୍ଵମେଧୋଯମଧ୍ଵରଃ ଯଜମାନସ୍ସ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷୌ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରପ୍ରଜାପତିଃ

ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅଶୁଭ ହେଲା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବାତାସ ବହିଲା; ହାୟ, ଏହା ନିୟମର ବିପରୀତ—ଏହି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ।

ଧର୍ମାଦଯସ୍ସଦସ୍ଯାଶ୍ଚ ରକ୍ଷିତା ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ ଭାଗାଂଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣଂତି ସାକ୍ଷାଦିଂଦ୍ରାଦଯଃ ସୁରାଃ

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସିଧାସଳଖ ତାଙ୍କର ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ତଥାପି ଯଜମାନସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ସହର୍ତ୍ଵିଜଃ ସଦ୍ଯ ଏଵ ଶିରଶ୍ଛେଦସ୍ସାଧୁ ସଂପଦ୍ଯତେ ଫଲମ୍

ତଥାପି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଋତ୍ୱିଜମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯିବା ଦୁଃଖଦ ଫଳ ହେଲା।

ତସ୍ମାନ୍ନାଵେଦନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ଚେଶ୍ଵରବହିଷ୍କୃତମ୍

ସେହିପାଇଁ, ଯାହା ବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ, ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

କୃତ୍ଵାପି ସୁମହତ୍ପୁଣ୍ଯମିଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞଶତୈରପି ନ ତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ଭକ୍ତିହୀନୋ ମହେଶ୍ଵରେ

ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ କାମ କଲେ ଓ ଶତଶଃ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।

କୃତ୍ଵାପି ସୁମହତ୍ପାପଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଜତି ଯଶ୍ଶିଵମ୍ ମୁଚ୍ଯତେ ପାତକୈଃ ସର୍ଵୈର୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯଦିଓ କିଏ ବଡ଼ ପାପ କରିଥାଏ, ଯଦି ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ଵୃଥା ଦାନଂ ଵୃଥା ତପଃ ଵୃଥା ଯଜ୍ଞୋ ଵୃଥା ହୋମଃ ଶିଵନିନ୍ଦାରତସ୍ଯ ତୁ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାକୁ କଣ? ଶିବନିନ୍ଦାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ, ତପ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ—ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ।

ତତଃ ସନାରାଯଣକାସ୍ସରୁଦ୍ରାଃ ସଲୋକପାଲାସ୍ସମରେ ସୁରୌଘାଃ ଗଣେଂଦ୍ରଚାପଚ୍ଯୁତବାଣଵିଦ୍ଧାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଗାଢରୁଜାଭିଭୂତାଃ

ତାପରେ, ନାରାୟଣ, ରୁଦ୍ର, ଲୋକପାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ—ଗଣପତିଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ତୀବ୍ର ବେଦନାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।

ଚେଲୁଃ କ୍ଵଚିତ୍କେଚନ ଶୀର୍ଣକେଶାଃ ସେଦୁଃ କ୍ଵଚିତ୍କେଚନ ଦୀର୍ଘଗାତ୍ରାଃ ପେତୁଃ କ୍ଵଚିତ୍କେଚନ ଭିନ୍ନଵକ୍ତ୍ରା ନେଶୁଃ କ୍ଵଚିତ୍କେଚନ ଦେଵଵୀରାଃ

କିଛି ଦେବବୀର ଖୋଲା କେଶରେ ଘୁରୁଥିଲେ, କିଛି ଲମ୍ବା ଶରୀର ନେଇ ଲଠପଠ କରୁଥିଲେ, କିଛି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଆଉ କିଛି ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।

କେଚିଚ୍ଚ ତତ୍ର ତ୍ରିଦଶା ଵିପନ୍ନା ଵିସ୍ରସ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରାଃ ନିପେତୁରୁଦ୍ଭାସିତଦୀନମୁଦ୍ରା ମଦଂ ଚ ଦର୍ପଂ ଚ ବଲଂ ଚ ହିତ୍ଵା

ସେଠାରେ କିଛି ଦେବତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଅସ୍ତ୍ର, କବଚ ଛିଟିଯାଇଥିଲା; ସେମାନେ ଦୁଃଖର ଭାବରେ ଭୂମିରେ ଚୁଇଁପଡ଼ିଲେ, ଗର୍ବ, ଅଭିମାନ ଓ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ସସ୍ମୁତ୍ପଥପ୍ରସ୍ଥିତମପ୍ରଧୃଷ୍ଯୋ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଦକ୍ଷାଧ୍ଵରମକ୍ଷତାସ୍ତ୍ରୈଃ ବଭୌ ଗଣେଶସ୍ସ ଗଣେଶ୍ଵରାଣାଂ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତଃ ସିଂହ ଇଵର୍ଷଭାଣାମ୍

ପଥ ଭଙ୍ଗ କରି, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଅକ୍ଷତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଚିଥରାଇଦେଇ, ଗଣପତି ଗଣନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ଇତି ସଞ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନାଂଗା ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ କ୍ଷଣାତ୍କଷ୍ଟାଂ ଦଶାମେତ୍ଯ ତ୍ରେସୁଃ ସ୍ତୋକାଵଶେଷିତା

ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଦେହ ଭଙ୍ଗ ଓ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, କେବଳ କିଛି ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା।

ତ୍ରସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ସମରେ ଵୀରାନ୍ ଦେଵାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵୈ ଗଣାଃ ପ୍ରମଥାଃ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧା ଵୀରଭଦ୍ରପ୍ରଣୋଦିତାଃ

ଭୟଭୀତ ସେହି ବୀର ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବିରଭଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ରୂଷ୍ଟ ପ୍ରମଥଗଣମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧାଉଥିଲେ।

ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚ ତଥା ଦୋଷଂ ନିଗଡୈରାଯସୈର୍ଦୃଢୈଃ ବବନ୍ଧୁଃ ପାଣିପାଦେଷୁ କଂଧରେଷୂଦରେଷୁ ଚ

ସେମାନେ ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଧରି, ଦୃଢ଼ ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ହାତ, ପାଅ, କଣ୍ଠ ଓ ପେଟକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ବ୍ରହ୍ମା ଭଦ୍ରମଦ୍ରୀନ୍ଦ୍ରଜାନୁତମ୍ ସାରଥ୍ଯାଲ୍ଲବ୍ଧଵାତ୍ସଲ୍ଯଃ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ ପ୍ରଣତୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍

ସେଇ ସମୟରେ, ଭଲ ହୃଦୟ ବ୍ରହ୍ମା, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ସାରଥି ଭାବେ କରୁଣାବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ନମ୍ରତାରେ ଆଗକୁ ଆସି ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ଅଲଂ କ୍ରୋଧେନ ଭଗଵନ୍ନଷ୍ଟାଶ୍ଚୈତେ ଦିଵୌକସଃ ପ୍ରସୀଦ କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଂ ରୋମଜୈସ୍ସହ ସୁଵ୍ରତ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି କ୍ରୋଧ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ! ଏହି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲେ। ଦୟା କରନ୍ତୁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ରୋମଜମାନେ ସହିତ, କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ହେ ସୁବ୍ରତ।

ଏଵଂ ଵିଜ୍ଞାପିତସ୍ତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଠିନା ଶମଂ ଜଗାମ ସଂପ୍ରୀତୋ ଗଣପସ୍ତସ୍ଯ ଗୌରଵାତ୍

ଏଭଳି ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ ହେବା ପରେ, ସେ ଗଣପତି ଗଭୀର ସମ୍ମାନରୁ ଶାନ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

ଦେଵାଶ୍ଚ ଲବ୍ଧାଵସରା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମଂତ୍ରିଣଃ ଧାରଯନ୍ତୋ ଽଞ୍ଜଲୀନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତଵୈଃ

ଏବଂ ଦେବତାମାନେ, ଦେବଦେବଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ସହିତ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଜୋଡି ନାନା ପ୍ରକାର ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ।

ରୁଦ୍ରଭଦ୍ରାଯ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ପତଯେ ରୁଦ୍ରଭୂତଯେ

ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ରୁଦ୍ର ତତ୍ତ୍ୱର ଅବତାରକୁ।

କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରରୂପାଯ କାଲକାମାଂଗହାରିଣେ ଦେଵତାନାଂ ଶିରୋହନ୍ତ୍ରେ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ

କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର ରୂପ, କାଳ ଓ କାମଙ୍କ ଦେହ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଦକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଇଥିବା।

ସଂସର୍ଗାଦସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ ଶାସିତାଃ ସମରେ ଵୀର ତ୍ଵଯା ଵଯମନିନ୍ଦିତା

ଦୁଷ୍ଟ ଦକ୍ଷଙ୍କ ପାପ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ, ଅମଳ କର୍ମ କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଶୂର, ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଲୁ, ଆମେ ଦୋଷୀ ନୁହେଁ।

ଦଗ୍ଧାଶ୍ଚାମୀ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭୀତାଶ୍ଚ ଭୋ ପ୍ରଭୋ ତ୍ଵମେଵ ଗତିରସ୍ମାକଂ ତ୍ରାହି ନଶ୍ଶରଣାଗତାନ୍

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛୁ ଏବଂ ଭୟଭୀତ, ତୁମେ ହେଉଛ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ଆମେ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

ତୁଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵେଵଂ ସ୍ତୁତୋ ଦେଵାନ୍ ଵିସୃଜ୍ଯ ନିଗଡାତ୍ପ୍ରଭୁଃ ଆନଯଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସମୀପମମରାନିହ

ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଏଠାରେ ଦେବଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଲେ।

ଦେଵୋପି ତତ୍ର ଭଗଵାନନ୍ତରିକ୍ଷେ ସ୍ଥିତଃ ପ୍ରଭୁଃ ସଗଣଃ ସର୍ଵଗଃ ଶର୍ଵସ୍ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରଃ

ସେଠାରେ, ଭଗବାନ୍ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶର୍ବ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମହେଶ୍ୱର, ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।