ଶିଵପୁରାଣମ୍

ବହଵସ୍ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ବାହଵଃ ପରିଘୋପମାଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚକାଶିରେ ଦୀପ୍ତୈଃ ସାଗ୍ନିଜ୍ଵାଲା ଇଵୋରଗାଃ

ସେ ବୀରଙ୍କର ଅନେକ ହାତ, ଲୋହା ଗଦା ପରି ଦୃଢ଼, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ସହିତ ସାପ।

ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯନେକାନିସଵୀରୋ ଵିସୃଜନ୍ବଭୌ ଵିସୃଜନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଯଥାଦୌ ଵିଶ୍ଵସଂଭଵଃ

ସେ ବୀର ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଥମେ ଉଦ୍ଭବ କରିଥିଲେ।

ଯଥା ରଶ୍ମିଭିରାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯତି ମେଦିନୀମ୍ ତଥା ଵୀରଃ କ୍ଷଣାଦେଵ ଶରୈଃ ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଦ୍ଦିଶଃ

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଉଛନ୍ତି, ସେହିପରି ବୀର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲେ।

ଖମଂଡଲେ ଗଣେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶରାଃ କନକଭୂଷିତାଃ ଉତ୍ପତଂତସ୍ତଡିଦ୍ରୂପୈରୁପମାନପଦଂ ଯଯୁଃ

ଗଣପତିଙ୍କର ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତର ଆକୃତି ନେଇ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।

ମହାଂତସ୍ତେ ସୁରଗଣାନ୍ ମଂଡୂକାନିଵଡୁଂଡୁଭାଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୋଜଯାମାସୁଃ ପପୁଶ୍ଚ ରୁଧିରାସଵମ୍

ମହାବଳୀମାନେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଡ଼ୁମ୍ବ ମାଡ଼ିଲେ ବେଳେ ବାଙ୍ଗ ଚିଉଁଥିବା ପରି, ଏବଂ ସେମାନେ ରକ୍ତ ମଦ ପିଇଲେ।

ନିକୃତ୍ତବାହଵଃ କେଚିତ୍କେଚିଲ୍ଲୂନଵରାନନାଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵିଦାରିତାଃ କେଚିନ୍ନିପେତୁରମରା ଭୁଵି

କେହିଙ୍କର ହାତ କଟାଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କର ମୁହଁ ଛିଣ୍ଡାଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କର ପାଶ୍ୱ ଫାଟିଯାଇଥିଲା; ଏଭଳି ଅମରମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଵିଶିଖୋନ୍ମଥିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଛିନ୍ନସନ୍ଧିଭିଃ ଵିଵୃତ୍ତନଯନାଃ କେଚିନ୍ନିପେତୁର୍ଭୂତଲେ ମୃତାଃ ଗାଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମିଵେଚ୍ଛଂତଃ ଖଂ ଗଂତୁମିଵ ଲିପ୍ସଵଃ

ବାଣରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇଥିବା ଦେହ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଠନି, ଉପରକୁ ଘୁରାଇଥିବା ଚକ୍ଷୁ ସହିତ, କେହି କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କେହି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, କେହି ଆକାଶକୁ ଯିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ।

ଅଲବ୍ଧାତ୍ମନିରୋଧାନାଂ ଵ୍ଯଲୀଯଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଭୂମୌ କେଚିତ୍ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ ପର୍ଵତାନାଂ ଗୁହାଃ ପରେ

ନିଜକୁ ଅଟକାଇପାରିନଥିବା କେହି କେହି ପରସ୍ପରରେ ଲିନ୍ ହୋଇଗଲେ; କେହି କେହି ଭୂମିରେ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅପରେ ଜଗ୍ମୁରାକାଶଂ ପରେ ଚ ଵିଵିଶୁର୍ଜଲମ୍ ତଥା ସଂଛିନ୍ନସର୍ଵାଂଗୈସ୍ସ ଵୀରସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ବଭୌ

ଅନ୍ୟମାନେ ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲେ, କେହି କେହି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ବୀର ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଅଂଗ କଟା ଅବସ୍ଥାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

ପରିଗ୍ରସ୍ତପ୍ରଜାଵର୍ଗୋ ଭଗଵାନିଵ ଭୈରଵଃ ଦଗ୍ଧତ୍ରିପୁରସଂଵ୍ଯୂହସ୍ତ୍ରିପୁରାରିର୍ଯଥାଭଵତ୍

ପ୍ରଭୁ ଭୈରବ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ, ଯେପରି ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ଦହନ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ସେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।

ଏଵଂ ଦେଵବଲଂ ସର୍ଵଂ ଦୀନଂ ବୀଭତ୍ସଦର୍ଶନମ୍ ଗଣେଶ୍ଵରସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କୃପଣଂ ଵପୁରାଦଦେ

ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ଦୁଃଖିତ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ, ଗଣପତିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଦୟାଜନକ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ।

ତଦା ତ୍ରିଦଶଵୀରାଣାମସୃକ୍ସଲିଲଵାହିନୀ ପ୍ରାଵର୍ତତ ନଦୀ ଘୋରା ପ୍ରାଣିନାଂ ଭଯଶଂସିନୀ

ତାପରେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କର ବୀରମାନେଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଭୟର ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା।

ରୁଧିରେଣ ପରିକ୍ଲିନ୍ନା ଯଜ୍ଞଭୂମିସ୍ତଦା ବଭୌ ରକ୍ତାର୍ଦ୍ରଵସନା ଶ୍ଯାମା ହତଶୁଂଭେଵ କୈଶିକୀ

ଯଜ୍ଞଭୂମି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ଲାଲ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ନାଇଁ, ଅନ୍ଧାରା ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି କୈଶିକୀ ତାଙ୍କର ଶୋଭା ହରାଇଥିଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ମହତି ସଂଵୃତ୍ତେ ସମରେ ଭୃଶଦାରୁଣେ ଭଯେନେଵ ପରିତ୍ରସ୍ତା ପ୍ରଚଚାଲ ଵସୁନ୍ଧରା

ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ, ପୃଥିବୀ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲା।

ମହୋର୍ମିକଲିଲାଵର୍ତଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭେ ଚ ମହୋଦଧିଃ ପେତୁଶ୍ଚୋଲ୍କା ମହୋତ୍ପାତାଃ ଶାଖାଶ୍ଚ ମୁମୁଚୁର୍ଦ୍ରୁମାଃ

ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା; ଦୀପ୍ତିମାନ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପଡ଼ିଲେ, ବୃକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ଶାଖା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଅପ୍ରସନ୍ନା ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପଵନଶ୍ଚାଶିଵୋ ଵଵୌ ଅହୋ ଵିଧିଵିପର୍ଯାସସ୍ତ୍ଵଶ୍ଵମେଧୋଯମଧ୍ଵରଃ ଯଜମାନସ୍ସ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷୌ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରପ୍ରଜାପତିଃ

ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅଶୁଭ ହେଲା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବାତାସ ବହିଲା; ହାୟ, ଏହା ନିୟମର ବିପରୀତ—ଏହି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ।

ଧର୍ମାଦଯସ୍ସଦସ୍ଯାଶ୍ଚ ରକ୍ଷିତା ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ ଭାଗାଂଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣଂତି ସାକ୍ଷାଦିଂଦ୍ରାଦଯଃ ସୁରାଃ

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସିଧାସଳଖ ତାଙ୍କର ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ତଥାପି ଯଜମାନସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ସହର୍ତ୍ଵିଜଃ ସଦ୍ଯ ଏଵ ଶିରଶ୍ଛେଦସ୍ସାଧୁ ସଂପଦ୍ଯତେ ଫଲମ୍

ତଥାପି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଋତ୍ୱିଜମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯିବା ଦୁଃଖଦ ଫଳ ହେଲା।

ତସ୍ମାନ୍ନାଵେଦନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ଚେଶ୍ଵରବହିଷ୍କୃତମ୍

ସେହିପାଇଁ, ଯାହା ବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ, ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

କୃତ୍ଵାପି ସୁମହତ୍ପୁଣ୍ଯମିଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞଶତୈରପି ନ ତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ଭକ୍ତିହୀନୋ ମହେଶ୍ଵରେ

ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ କାମ କଲେ ଓ ଶତଶଃ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।

କୃତ୍ଵାପି ସୁମହତ୍ପାପଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଜତି ଯଶ୍ଶିଵମ୍ ମୁଚ୍ଯତେ ପାତକୈଃ ସର୍ଵୈର୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା

ଯଦିଓ କିଏ ବଡ଼ ପାପ କରିଥାଏ, ଯଦି ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ଵୃଥା ଦାନଂ ଵୃଥା ତପଃ ଵୃଥା ଯଜ୍ଞୋ ଵୃଥା ହୋମଃ ଶିଵନିନ୍ଦାରତସ୍ଯ ତୁ

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାକୁ କଣ? ଶିବନିନ୍ଦାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ, ତପ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ—ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ।

ତତଃ ସନାରାଯଣକାସ୍ସରୁଦ୍ରାଃ ସଲୋକପାଲାସ୍ସମରେ ସୁରୌଘାଃ ଗଣେଂଦ୍ରଚାପଚ୍ଯୁତବାଣଵିଦ୍ଧାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଗାଢରୁଜାଭିଭୂତାଃ

ତାପରେ, ନାରାୟଣ, ରୁଦ୍ର, ଲୋକପାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ—ଗଣପତିଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ତୀବ୍ର ବେଦନାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।

ଚେଲୁଃ କ୍ଵଚିତ୍କେଚନ ଶୀର୍ଣକେଶାଃ ସେଦୁଃ କ୍ଵଚିତ୍କେଚନ ଦୀର୍ଘଗାତ୍ରାଃ ପେତୁଃ କ୍ଵଚିତ୍କେଚନ ଭିନ୍ନଵକ୍ତ୍ରା ନେଶୁଃ କ୍ଵଚିତ୍କେଚନ ଦେଵଵୀରାଃ

କିଛି ଦେବବୀର ଖୋଲା କେଶରେ ଘୁରୁଥିଲେ, କିଛି ଲମ୍ବା ଶରୀର ନେଇ ଲଠପଠ କରୁଥିଲେ, କିଛି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଆଉ କିଛି ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।

କେଚିଚ୍ଚ ତତ୍ର ତ୍ରିଦଶା ଵିପନ୍ନା ଵିସ୍ରସ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରାଃ ନିପେତୁରୁଦ୍ଭାସିତଦୀନମୁଦ୍ରା ମଦଂ ଚ ଦର୍ପଂ ଚ ବଲଂ ଚ ହିତ୍ଵା

ସେଠାରେ କିଛି ଦେବତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଅସ୍ତ୍ର, କବଚ ଛିଟିଯାଇଥିଲା; ସେମାନେ ଦୁଃଖର ଭାବରେ ଭୂମିରେ ଚୁଇଁପଡ଼ିଲେ, ଗର୍ବ, ଅଭିମାନ ଓ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ସସ୍ମୁତ୍ପଥପ୍ରସ୍ଥିତମପ୍ରଧୃଷ୍ଯୋ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଦକ୍ଷାଧ୍ଵରମକ୍ଷତାସ୍ତ୍ରୈଃ ବଭୌ ଗଣେଶସ୍ସ ଗଣେଶ୍ଵରାଣାଂ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତଃ ସିଂହ ଇଵର୍ଷଭାଣାମ୍

ପଥ ଭଙ୍ଗ କରି, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଅକ୍ଷତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଚିଥରାଇଦେଇ, ଗଣପତି ଗଣନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ଇତି ସଞ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନାଂଗା ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରୋଗମାଃ କ୍ଷଣାତ୍କଷ୍ଟାଂ ଦଶାମେତ୍ଯ ତ୍ରେସୁଃ ସ୍ତୋକାଵଶେଷିତା

ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଦେହ ଭଙ୍ଗ ଓ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, କେବଳ କିଛି ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା।

ତ୍ରସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ସମରେ ଵୀରାନ୍ ଦେଵାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵୈ ଗଣାଃ ପ୍ରମଥାଃ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧା ଵୀରଭଦ୍ରପ୍ରଣୋଦିତାଃ

ଭୟଭୀତ ସେହି ବୀର ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବିରଭଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ରୂଷ୍ଟ ପ୍ରମଥଗଣମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧାଉଥିଲେ।

ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚ ତଥା ଦୋଷଂ ନିଗଡୈରାଯସୈର୍ଦୃଢୈଃ ବବନ୍ଧୁଃ ପାଣିପାଦେଷୁ କଂଧରେଷୂଦରେଷୁ ଚ

ସେମାନେ ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଧରି, ଦୃଢ଼ ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ହାତ, ପାଅ, କଣ୍ଠ ଓ ପେଟକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।