ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଇଚ୍ଛନ୍ନପି ସମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଵିଷ୍ଣୁରଭଵତ୍କ୍ଷମଃ ଶ୍ଵସନ୍ନିଵୈକମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ବାହୁଂ ଚକ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍

ବିଷ୍ଣୁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ ହେଲେନି; ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପରି ଏକ ହାତରେ ଚକ୍ର ଧରି ଉଠାଇ ରହିଲେ।

ଅତିଷ୍ଠଦଲସୋ ଭୂତ୍ଵା ପାଷାଣ ଇଵ ନିଶ୍ଚଲଃ ଵିଶରୀରୋ ଯଥାଜୀଵୋ ଵିଶୃଙ୍ଗୋ ଵା ଯଥା ଵୃଷଃ

ସେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ହୋଇ ପାଷାଣ ପରି ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ, ଦେହ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଜୀବ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଦେହ କିମ୍ବା ଶିଙ୍ଗ ହରାଇଥିବା ବୃଷଭ।

ଵିଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଯଥା ସିଂହସ୍ତଥା ଵିଷ୍ଣୁରଵସ୍ଥିତଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ଦଶାପନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଣୁମିଂଦ୍ରାଦଯଃ ସୁରାଃ ସମୁନ୍ନଦ୍ଧା ଗଣେନ୍ଦ୍ରେଣ ମୃଗେଂଦ୍ରେଣେଵ ଗୋଵୃଷାଃ

ସିଂହ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିବା ପରି ବିଷ୍ଣୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ସିଂହ ସାମ୍ନାରେ ବଳିଅଂଶ ଯିଏପରି ଗୋବୃଷମାନେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧା ଯୌଦ୍ଧୁଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସମୁପତସ୍ଥିରେ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ ଭଦ୍ରଃକ୍ଷୁଦ୍ରାନିଵ ହରିର୍ମୃଗାନ୍

ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆଗେ ଆସିଲେ; ସେମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି, ଭଦ୍ର ସେମାନେକୁ ହରି ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନେକୁ ଯେପରି ଅପମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ଅପେକ୍ଷା କଲେ।

ସାକ୍ଷାଦ୍ରୁଦ୍ରତନୁର୍ଵୀରୋ ଵରଵୀରଗଣାଵୃତଃ ଅଟ୍ଟହାସେନ ଘୋରେଣ ଵ୍ଯଷ୍ଟଂ ଭଯଦନିଂଦିତଃ

ସେ ବୀର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିଜ ଦେହର ଅଂଶ, ଚୟିତ ବୀରମାନେ ସହିତ ଘେରାଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଅଟ୍ଟହାସ କରି, ଭୟହୀନ ଓ ଅଜୟ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ।

ତଥା ଶତମଖସ୍ଯାପି ସଵଜ୍ରୋ ଦକ୍ଷିଣଃ କରଃ ସିସୃକ୍ଷୋରେଵ ଉଦ୍ଵଜ୍ରଶ୍ଚିତ୍ରୀକୃତ ଇଵାଭଵତ୍

ସେପରି, ଶତମୁଖଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଧ୍ୟ ବଜ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ, ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ବଜ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ଅନ୍ଯେଷାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ସରକ୍ତା ଅପି ବାହଵଃ ଅଲସାନାମିଵାରଂଭାସ୍ତାଦୃଶାଃ ପ୍ରତିଯାଂତ୍ଯୁତ

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କର ରକ୍ତରେ ଭିଜା ହାତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ, ଅଳସ ଲୋକଙ୍କର ଦୁର୍ବଳ ଚେଷ୍ଟା ପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ ଅସାହାୟ ଓ ଅଶକ୍ତ ଲାଗୁଥିଲା।

ଏଵଂ ଭଗଵତା ତେନ ଵ୍ଯାହତାଶେଷଵୈଭଵାତ୍ ଅମରାଃ ସମରେ ତସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥାତୁମକ୍ଷମାଃ

ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମହିମା ଅବରୋଧ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।

ସ୍ତବ୍ଧୈରଵଯଵୈରେଵ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ ସ୍ଥିତିଂ ଚ ଚକ୍ରିରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵୀରତେଜୋଭଯାକୁଲାଃ

ଭୟରେ ଜଡ଼ ହୋଇଥିବା ଅଂଗଗୁଡ଼ିକ ସହିତ, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ତେଜନାରେ, ବୀରତା ଓ ତେଜରେ ଅତିରିକ୍ତ ହୋଇ, କେହି କେହି ଅବସ୍ଥାନ ନେଲେ।

ଵିଦ୍ରୁତାଂସ୍ତ୍ରିଦଶାନ୍ଵୀରାନ୍ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାଭୁଜଃ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ମଘୋ ଵର୍ଷୈରିଵାଚଲାନ୍

ମହାବାହୁ ବୀରଭଦ୍ର ଭଗବାନ, ପଳାଇଯାଉଥିବା ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମାରିଲେ, ଯେପରି ମଘ ମେଘରେ ବର୍ଷା କରେ।

ବହଵସ୍ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ବାହଵଃ ପରିଘୋପମାଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚକାଶିରେ ଦୀପ୍ତୈଃ ସାଗ୍ନିଜ୍ଵାଲା ଇଵୋରଗାଃ

ସେ ବୀରଙ୍କର ଅନେକ ହାତ, ଲୋହା ଗଦା ପରି ଦୃଢ଼, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ସହିତ ସାପ।

ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯନେକାନିସଵୀରୋ ଵିସୃଜନ୍ବଭୌ ଵିସୃଜନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଯଥାଦୌ ଵିଶ୍ଵସଂଭଵଃ

ସେ ବୀର ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଥମେ ଉଦ୍ଭବ କରିଥିଲେ।

ଯଥା ରଶ୍ମିଭିରାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯତି ମେଦିନୀମ୍ ତଥା ଵୀରଃ କ୍ଷଣାଦେଵ ଶରୈଃ ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଦ୍ଦିଶଃ

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଉଛନ୍ତି, ସେହିପରି ବୀର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲେ।

ଖମଂଡଲେ ଗଣେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶରାଃ କନକଭୂଷିତାଃ ଉତ୍ପତଂତସ୍ତଡିଦ୍ରୂପୈରୁପମାନପଦଂ ଯଯୁଃ

ଗଣପତିଙ୍କର ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତର ଆକୃତି ନେଇ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।

ମହାଂତସ୍ତେ ସୁରଗଣାନ୍ ମଂଡୂକାନିଵଡୁଂଡୁଭାଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୋଜଯାମାସୁଃ ପପୁଶ୍ଚ ରୁଧିରାସଵମ୍

ମହାବଳୀମାନେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଡ଼ୁମ୍ବ ମାଡ଼ିଲେ ବେଳେ ବାଙ୍ଗ ଚିଉଁଥିବା ପରି, ଏବଂ ସେମାନେ ରକ୍ତ ମଦ ପିଇଲେ।

ନିକୃତ୍ତବାହଵଃ କେଚିତ୍କେଚିଲ୍ଲୂନଵରାନନାଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵିଦାରିତାଃ କେଚିନ୍ନିପେତୁରମରା ଭୁଵି

କେହିଙ୍କର ହାତ କଟାଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କର ମୁହଁ ଛିଣ୍ଡାଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କର ପାଶ୍ୱ ଫାଟିଯାଇଥିଲା; ଏଭଳି ଅମରମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଵିଶିଖୋନ୍ମଥିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଛିନ୍ନସନ୍ଧିଭିଃ ଵିଵୃତ୍ତନଯନାଃ କେଚିନ୍ନିପେତୁର୍ଭୂତଲେ ମୃତାଃ ଗାଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମିଵେଚ୍ଛଂତଃ ଖଂ ଗଂତୁମିଵ ଲିପ୍ସଵଃ

ବାଣରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇଥିବା ଦେହ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଠନି, ଉପରକୁ ଘୁରାଇଥିବା ଚକ୍ଷୁ ସହିତ, କେହି କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କେହି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, କେହି ଆକାଶକୁ ଯିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ।

ଅଲବ୍ଧାତ୍ମନିରୋଧାନାଂ ଵ୍ଯଲୀଯଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଭୂମୌ କେଚିତ୍ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ ପର୍ଵତାନାଂ ଗୁହାଃ ପରେ

ନିଜକୁ ଅଟକାଇପାରିନଥିବା କେହି କେହି ପରସ୍ପରରେ ଲିନ୍ ହୋଇଗଲେ; କେହି କେହି ଭୂମିରେ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅପରେ ଜଗ୍ମୁରାକାଶଂ ପରେ ଚ ଵିଵିଶୁର୍ଜଲମ୍ ତଥା ସଂଛିନ୍ନସର୍ଵାଂଗୈସ୍ସ ଵୀରସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ବଭୌ

ଅନ୍ୟମାନେ ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲେ, କେହି କେହି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ବୀର ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଅଂଗ କଟା ଅବସ୍ଥାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

ପରିଗ୍ରସ୍ତପ୍ରଜାଵର୍ଗୋ ଭଗଵାନିଵ ଭୈରଵଃ ଦଗ୍ଧତ୍ରିପୁରସଂଵ୍ଯୂହସ୍ତ୍ରିପୁରାରିର୍ଯଥାଭଵତ୍

ପ୍ରଭୁ ଭୈରବ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ, ଯେପରି ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ଦହନ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ସେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।

ଏଵଂ ଦେଵବଲଂ ସର୍ଵଂ ଦୀନଂ ବୀଭତ୍ସଦର୍ଶନମ୍ ଗଣେଶ୍ଵରସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କୃପଣଂ ଵପୁରାଦଦେ

ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ଦୁଃଖିତ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ, ଗଣପତିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଦୟାଜନକ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ।

ତଦା ତ୍ରିଦଶଵୀରାଣାମସୃକ୍ସଲିଲଵାହିନୀ ପ୍ରାଵର୍ତତ ନଦୀ ଘୋରା ପ୍ରାଣିନାଂ ଭଯଶଂସିନୀ

ତାପରେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କର ବୀରମାନେଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଭୟର ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା।

ରୁଧିରେଣ ପରିକ୍ଲିନ୍ନା ଯଜ୍ଞଭୂମିସ୍ତଦା ବଭୌ ରକ୍ତାର୍ଦ୍ରଵସନା ଶ୍ଯାମା ହତଶୁଂଭେଵ କୈଶିକୀ

ଯଜ୍ଞଭୂମି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ଲାଲ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ନାଇଁ, ଅନ୍ଧାରା ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି କୈଶିକୀ ତାଙ୍କର ଶୋଭା ହରାଇଥିଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ମହତି ସଂଵୃତ୍ତେ ସମରେ ଭୃଶଦାରୁଣେ ଭଯେନେଵ ପରିତ୍ରସ୍ତା ପ୍ରଚଚାଲ ଵସୁନ୍ଧରା

ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ, ପୃଥିବୀ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲା।

ମହୋର୍ମିକଲିଲାଵର୍ତଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭେ ଚ ମହୋଦଧିଃ ପେତୁଶ୍ଚୋଲ୍କା ମହୋତ୍ପାତାଃ ଶାଖାଶ୍ଚ ମୁମୁଚୁର୍ଦ୍ରୁମାଃ

ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା; ଦୀପ୍ତିମାନ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପଡ଼ିଲେ, ବୃକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ଶାଖା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଅପ୍ରସନ୍ନା ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପଵନଶ୍ଚାଶିଵୋ ଵଵୌ ଅହୋ ଵିଧିଵିପର୍ଯାସସ୍ତ୍ଵଶ୍ଵମେଧୋଯମଧ୍ଵରଃ ଯଜମାନସ୍ସ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷୌ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରପ୍ରଜାପତିଃ

ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅଶୁଭ ହେଲା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବାତାସ ବହିଲା; ହାୟ, ଏହା ନିୟମର ବିପରୀତ—ଏହି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ।

ଧର୍ମାଦଯସ୍ସଦସ୍ଯାଶ୍ଚ ରକ୍ଷିତା ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ ଭାଗାଂଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣଂତି ସାକ୍ଷାଦିଂଦ୍ରାଦଯଃ ସୁରାଃ

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସିଧାସଳଖ ତାଙ୍କର ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ତଥାପି ଯଜମାନସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ସହର୍ତ୍ଵିଜଃ ସଦ୍ଯ ଏଵ ଶିରଶ୍ଛେଦସ୍ସାଧୁ ସଂପଦ୍ଯତେ ଫଲମ୍

ତଥାପି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଋତ୍ୱିଜମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯିବା ଦୁଃଖଦ ଫଳ ହେଲା।

ତସ୍ମାନ୍ନାଵେଦନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ଚେଶ୍ଵରବହିଷ୍କୃତମ୍

ସେହିପାଇଁ, ଯାହା ବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ, ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।