ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସ ତୁ ତୀଵ୍ରପ୍ରପାତେନ ଶରେଣ ଦୃଢମାହତଃ ମହତୀଂ ରୁଜମାସାଦ୍ଯ ନିପପାତ ଵିମୋହିତଃ

ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ତୀରରେ ଦୃଢ଼ ଆଘାତ ପାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅବାକ୍ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ପୁନଃ କ୍ଷଣାଦିଵୋତ୍ଥାଯ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞସ୍ତଦା ହରିଃ ସର୍ଵାଣ୍ଯପି ଚ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଥୈନଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାସୃଜତ୍

କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ, ସଚେତନ ହୋଇ, ହରି ଉଠିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।

ସ ଚ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧନୁର୍ମୁକ୍ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଛର୍ଵଚମୂପତିଃ ସହସା ଵାରଯାମାସ ଘୋରୈଃ ପ୍ରତିଶରୈଃ ଶରାନ୍

ବିଷ୍ଣୁ, ତୀର ସେନାର ନାୟକ, ସେଇ ସମସ୍ତ ତୀରକୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିତୀର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।

ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ସ୍ଵନାମାଂକଂ ବାଣମଵ୍ଯାହତଂ କ୍ଵଚିତ୍ ସସର୍ଜ କ୍ରୋଧରକ୍ତା କ୍ଷସ୍ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ ତଂ ବାଣଂ ବାଣଵର୍ଯେଣ ଭଦ୍ରୋ ଭଦ୍ରାହ୍ଵଯେଣ ତୁ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ନିଜ ନାମ ଲେଖା ଏକ ଅବିରୋଧ୍ୟ ତୀର ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଦ୍ର, ନିଜର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ 'ଭଦ୍ରାହ୍ୱୟ' ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ତୀରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।

ଅପ୍ରାପ୍ତମେଵ ଭଗଵାଞ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଶତଧା ପଥି ଅଥୈକେନେଷୁଣା ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ପକ୍ଷୌ ଗରୁତ୍ମତଃ

ସେ ତୀର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ଭଗବାନ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟପଥରେ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ; ପରେ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ଓ ଦୁଇଟି ତୀରରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ପକ୍ଷକୁ କାଟିଦେଲେ।

ନିମେଷାଦେଵ ଚିଚ୍ଛେଦ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍ ତତୋ ଯୋଗବଲାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେହାଦ୍ଦେଵାନ୍ସୁଦାରୁଣାନ୍

ଏହା ସେକେଣ୍ଡରେ ହେଲା, ଦୃଶ୍ୟଟି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା; ତାପରେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦେହରୁ ଭୟଙ୍କର ଦେବତାମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।

ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାହସ୍ତାନ୍ ଵିସସର୍ଜ ସହସ୍ରଶଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍କ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ ତ୍ରୈପୁରାନିଵ ଶଂକରଃ

ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଦ୍ର, ଶିଘ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହନ କଲେ, ଯେପରି ଶଙ୍କର ତିପୁରା ନଗରକୁ ଦହନ କରିଥିଲେ।

ନିର୍ଦଦାହ ମହାବାହୁର୍ନେତ୍ରସୃଷ୍ଟେନ ଵହ୍ନିନା ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧତରୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ

ମହାବାହୁ ଭଦ୍ର ନେତ୍ରରୁ ନିସ୍ସୃତ ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନେକୁ ଦହାଇଦେଲେ; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ଵୀରୋ ସମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଦାନୀମୁଦ୍ଯତୋ ଽଭଵତ୍ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ପୁରତଃ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍

ସେ ସମୟରେ ବୀର ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଚକ୍ର ଉଠାଇ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ—

ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ଗଣେଶାନୋ ଵ୍ଯଷ୍ଟଂଭଯଦଯତ୍ନତଃ ସ୍ତଂଭିତାଂଗସ୍ତୁ ତଚ୍ଚକ୍ରଂ ଘୋରମପ୍ରତିମଂ କ୍ଵଚିତ୍

ଗଣେଶ୍ୱର ହସୁଥିବା ପରି ଅତି ସହଜରେ ଏହାକୁ ଅଚଳ କରିଦେଲେ; ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚକ୍ର ସେଠାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଗଲା।

ଇଚ୍ଛନ୍ନପି ସମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଵିଷ୍ଣୁରଭଵତ୍କ୍ଷମଃ ଶ୍ଵସନ୍ନିଵୈକମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ବାହୁଂ ଚକ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍

ବିଷ୍ଣୁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ ହେଲେନି; ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପରି ଏକ ହାତରେ ଚକ୍ର ଧରି ଉଠାଇ ରହିଲେ।

ଅତିଷ୍ଠଦଲସୋ ଭୂତ୍ଵା ପାଷାଣ ଇଵ ନିଶ୍ଚଲଃ ଵିଶରୀରୋ ଯଥାଜୀଵୋ ଵିଶୃଙ୍ଗୋ ଵା ଯଥା ଵୃଷଃ

ସେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ହୋଇ ପାଷାଣ ପରି ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ, ଦେହ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଜୀବ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଦେହ କିମ୍ବା ଶିଙ୍ଗ ହରାଇଥିବା ବୃଷଭ।

ଵିଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଯଥା ସିଂହସ୍ତଥା ଵିଷ୍ଣୁରଵସ୍ଥିତଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ଦଶାପନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଣୁମିଂଦ୍ରାଦଯଃ ସୁରାଃ ସମୁନ୍ନଦ୍ଧା ଗଣେନ୍ଦ୍ରେଣ ମୃଗେଂଦ୍ରେଣେଵ ଗୋଵୃଷାଃ

ସିଂହ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିବା ପରି ବିଷ୍ଣୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ସିଂହ ସାମ୍ନାରେ ବଳିଅଂଶ ଯିଏପରି ଗୋବୃଷମାନେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧା ଯୌଦ୍ଧୁଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସମୁପତସ୍ଥିରେ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ ଭଦ୍ରଃକ୍ଷୁଦ୍ରାନିଵ ହରିର୍ମୃଗାନ୍

ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆଗେ ଆସିଲେ; ସେମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି, ଭଦ୍ର ସେମାନେକୁ ହରି ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନେକୁ ଯେପରି ଅପମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ଅପେକ୍ଷା କଲେ।

ସାକ୍ଷାଦ୍ରୁଦ୍ରତନୁର୍ଵୀରୋ ଵରଵୀରଗଣାଵୃତଃ ଅଟ୍ଟହାସେନ ଘୋରେଣ ଵ୍ଯଷ୍ଟଂ ଭଯଦନିଂଦିତଃ

ସେ ବୀର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିଜ ଦେହର ଅଂଶ, ଚୟିତ ବୀରମାନେ ସହିତ ଘେରାଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଅଟ୍ଟହାସ କରି, ଭୟହୀନ ଓ ଅଜୟ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ।

ତଥା ଶତମଖସ୍ଯାପି ସଵଜ୍ରୋ ଦକ୍ଷିଣଃ କରଃ ସିସୃକ୍ଷୋରେଵ ଉଦ୍ଵଜ୍ରଶ୍ଚିତ୍ରୀକୃତ ଇଵାଭଵତ୍

ସେପରି, ଶତମୁଖଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଧ୍ୟ ବଜ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ, ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ବଜ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ଅନ୍ଯେଷାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ସରକ୍ତା ଅପି ବାହଵଃ ଅଲସାନାମିଵାରଂଭାସ୍ତାଦୃଶାଃ ପ୍ରତିଯାଂତ୍ଯୁତ

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କର ରକ୍ତରେ ଭିଜା ହାତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ, ଅଳସ ଲୋକଙ୍କର ଦୁର୍ବଳ ଚେଷ୍ଟା ପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ ଅସାହାୟ ଓ ଅଶକ୍ତ ଲାଗୁଥିଲା।

ଏଵଂ ଭଗଵତା ତେନ ଵ୍ଯାହତାଶେଷଵୈଭଵାତ୍ ଅମରାଃ ସମରେ ତସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥାତୁମକ୍ଷମାଃ

ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମହିମା ଅବରୋଧ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।

ସ୍ତବ୍ଧୈରଵଯଵୈରେଵ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ ସ୍ଥିତିଂ ଚ ଚକ୍ରିରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵୀରତେଜୋଭଯାକୁଲାଃ

ଭୟରେ ଜଡ଼ ହୋଇଥିବା ଅଂଗଗୁଡ଼ିକ ସହିତ, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ତେଜନାରେ, ବୀରତା ଓ ତେଜରେ ଅତିରିକ୍ତ ହୋଇ, କେହି କେହି ଅବସ୍ଥାନ ନେଲେ।

ଵିଦ୍ରୁତାଂସ୍ତ୍ରିଦଶାନ୍ଵୀରାନ୍ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାଭୁଜଃ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ମଘୋ ଵର୍ଷୈରିଵାଚଲାନ୍

ମହାବାହୁ ବୀରଭଦ୍ର ଭଗବାନ, ପଳାଇଯାଉଥିବା ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମାରିଲେ, ଯେପରି ମଘ ମେଘରେ ବର୍ଷା କରେ।

ବହଵସ୍ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ବାହଵଃ ପରିଘୋପମାଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚକାଶିରେ ଦୀପ୍ତୈଃ ସାଗ୍ନିଜ୍ଵାଲା ଇଵୋରଗାଃ

ସେ ବୀରଙ୍କର ଅନେକ ହାତ, ଲୋହା ଗଦା ପରି ଦୃଢ଼, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ସହିତ ସାପ।

ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯନେକାନିସଵୀରୋ ଵିସୃଜନ୍ବଭୌ ଵିସୃଜନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଯଥାଦୌ ଵିଶ୍ଵସଂଭଵଃ

ସେ ବୀର ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଥମେ ଉଦ୍ଭବ କରିଥିଲେ।

ଯଥା ରଶ୍ମିଭିରାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯତି ମେଦିନୀମ୍ ତଥା ଵୀରଃ କ୍ଷଣାଦେଵ ଶରୈଃ ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯଦ୍ଦିଶଃ

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଉଛନ୍ତି, ସେହିପରି ବୀର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲେ।

ଖମଂଡଲେ ଗଣେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶରାଃ କନକଭୂଷିତାଃ ଉତ୍ପତଂତସ୍ତଡିଦ୍ରୂପୈରୁପମାନପଦଂ ଯଯୁଃ

ଗଣପତିଙ୍କର ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତର ଆକୃତି ନେଇ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।

ମହାଂତସ୍ତେ ସୁରଗଣାନ୍ ମଂଡୂକାନିଵଡୁଂଡୁଭାଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୋଜଯାମାସୁଃ ପପୁଶ୍ଚ ରୁଧିରାସଵମ୍

ମହାବଳୀମାନେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଡ଼ୁମ୍ବ ମାଡ଼ିଲେ ବେଳେ ବାଙ୍ଗ ଚିଉଁଥିବା ପରି, ଏବଂ ସେମାନେ ରକ୍ତ ମଦ ପିଇଲେ।

ନିକୃତ୍ତବାହଵଃ କେଚିତ୍କେଚିଲ୍ଲୂନଵରାନନାଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଵିଦାରିତାଃ କେଚିନ୍ନିପେତୁରମରା ଭୁଵି

କେହିଙ୍କର ହାତ କଟାଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କର ମୁହଁ ଛିଣ୍ଡାଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କର ପାଶ୍ୱ ଫାଟିଯାଇଥିଲା; ଏଭଳି ଅମରମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଵିଶିଖୋନ୍ମଥିତୈର୍ଗାତ୍ରୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଛିନ୍ନସନ୍ଧିଭିଃ ଵିଵୃତ୍ତନଯନାଃ କେଚିନ୍ନିପେତୁର୍ଭୂତଲେ ମୃତାଃ ଗାଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମିଵେଚ୍ଛଂତଃ ଖଂ ଗଂତୁମିଵ ଲିପ୍ସଵଃ

ବାଣରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇଥିବା ଦେହ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଠନି, ଉପରକୁ ଘୁରାଇଥିବା ଚକ୍ଷୁ ସହିତ, କେହି କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କେହି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, କେହି ଆକାଶକୁ ଯିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ।

ଅଲବ୍ଧାତ୍ମନିରୋଧାନାଂ ଵ୍ଯଲୀଯଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଭୂମୌ କେଚିତ୍ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ ପର୍ଵତାନାଂ ଗୁହାଃ ପରେ

ନିଜକୁ ଅଟକାଇପାରିନଥିବା କେହି କେହି ପରସ୍ପରରେ ଲିନ୍ ହୋଇଗଲେ; କେହି କେହି ଭୂମିରେ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅପରେ ଜଗ୍ମୁରାକାଶଂ ପରେ ଚ ଵିଵିଶୁର୍ଜଲମ୍ ତଥା ସଂଛିନ୍ନସର୍ଵାଂଗୈସ୍ସ ଵୀରସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ବଭୌ

ଅନ୍ୟମାନେ ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲେ, କେହି କେହି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ବୀର ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଅଂଗ କଟା ଅବସ୍ଥାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।