ଶିଵପୁରାଣମ୍

ବାଣୋଦ୍ଧାରେ ଭୁଜୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ତୂଣୀଵଦନସଂଗତଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ଵଲ୍ମୀକଂ ଵିଵେକ୍ଷୁରିଵ ପନ୍ନଗଃ

ବାଣ ଟାଣିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ବାହୁ ତୁଣୀର ଓ ମୁହଁ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ, ମାନେ ମଣିଷ ଭଳି ବାହାରୁଥିବା ସର୍ପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ସମୁଦ୍ଧୃତଃ କରେ ତସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣଂ ରୁରୁଚେ ଶରେଃ ମହାଭୁଜଂଗସଂଦଷ୍ଟୋ ଯଥା ବାଲଭୁଜଙ୍ଗମଃ

ସେଇ ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ବାଣ, ବଡ଼ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା କାମୁଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ଛୋଟ ସର୍ପ ପରି ଚମକୁଥିଲା।

ଶରେଣ ଘନତୀଵ୍ରେଣ ଭଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରପରାକ୍ରମଃ ଵିଵ୍ଯାଧ କୁପିତୋ ଗାଢଂ ଲଲାଟେ ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଦ୍ର, ଘନ ଓ ତୀବ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧରେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ଲଲାଟେ ଽଭିହିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂର୍ଵମେଵାଵମାନିତଃ ଚୁକୋପ ଗଣପେଂଦ୍ରାଯ ମୃଗେଂଦ୍ରାଯେଵ ଗୋଵୃଷଃ

ଲଳାଟରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପୂର୍ବରୁ ଅବମାନିତ ହୋଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ଗଣପତିପ୍ରତି ସିଂହ ଉପରେ ବୃଷଭ ଯେପରି କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ସେପରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

ତତସ୍ତ୍ଵଶନିକଲ୍ପେନ କ୍ରୂରାସ୍ଯେନ ମହେଷୁଣା ଵିଵ୍ଯାଧ ଗଣରାଜସ୍ଯ ଭୁଜେ ଭୁଜଗସନ୍ନିଭେ

ତାପରେ, ଦୟାହୀନ ମୁହଁ ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଭୟଙ୍କର ବାଣ ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଗଣରାଜଙ୍କ ସର୍ପ ସମାନ ବାହୁକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ସୋ ଽପି ତସ୍ଯ ଭୁଜେ ଭୂଯଃ ସୂର୍ଯାଯୁତସମପ୍ରଭମ୍ ଵିସସର୍ଜ ଶରଂ ଵେଗାଦ୍ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ

ତାହା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦଶହଜାର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣ ତାଙ୍କ ବାହୁକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ।

ସ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁନର୍ଭଦ୍ରଂ ଭଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତଥା ପୁନଃ ସ ଚ ତଂ ସ ଚ ତଂ ଵିପ୍ରାଶ୍ଶରୈସ୍ତାଵନୁଜଘ୍ନତୁଃ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଉଥରେ ଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତେଣିପରି ଆଘାତ କଲେ; ଏପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ବାଣ ମାରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।

ତଯୋଃ ପରସ୍ପରଂ ଵେଗାଚ୍ଛରାନାଶୁ ଵିମୁଂଚତୋଃ ଦ୍ଵଯୋସ୍ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍

ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ବେଗରେ ପରସ୍ପରକୁ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋରେଵ ପରସ୍ପରମ୍ ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀଦାକାଶେ ଖେଚରେରିତଃ

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ଆକାଶରେ ଦେବମାନେ 'ହାହା' କରି ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କଲେ।

ତତସ୍ତ୍ଵନଲତୁଂଡେନ ଶରେଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସା ଵିଵ୍ଯାଧ ସୁଦୃଢଂ ଭଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହତି ଵକ୍ଷସି

ତାପରେ ଭଦ୍ର, ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ୱା ପରି ତୀବ୍ର ତୀର ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବଡ଼ ଛାତିକୁ ଦୃଢ଼ଭାବରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

ସ ତୁ ତୀଵ୍ରପ୍ରପାତେନ ଶରେଣ ଦୃଢମାହତଃ ମହତୀଂ ରୁଜମାସାଦ୍ଯ ନିପପାତ ଵିମୋହିତଃ

ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ତୀରରେ ଦୃଢ଼ ଆଘାତ ପାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅବାକ୍ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ପୁନଃ କ୍ଷଣାଦିଵୋତ୍ଥାଯ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞସ୍ତଦା ହରିଃ ସର୍ଵାଣ୍ଯପି ଚ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଥୈନଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାସୃଜତ୍

କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ, ସଚେତନ ହୋଇ, ହରି ଉଠିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।

ସ ଚ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧନୁର୍ମୁକ୍ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଛର୍ଵଚମୂପତିଃ ସହସା ଵାରଯାମାସ ଘୋରୈଃ ପ୍ରତିଶରୈଃ ଶରାନ୍

ବିଷ୍ଣୁ, ତୀର ସେନାର ନାୟକ, ସେଇ ସମସ୍ତ ତୀରକୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିତୀର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।

ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ସ୍ଵନାମାଂକଂ ବାଣମଵ୍ଯାହତଂ କ୍ଵଚିତ୍ ସସର୍ଜ କ୍ରୋଧରକ୍ତା କ୍ଷସ୍ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ ତଂ ବାଣଂ ବାଣଵର୍ଯେଣ ଭଦ୍ରୋ ଭଦ୍ରାହ୍ଵଯେଣ ତୁ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ନିଜ ନାମ ଲେଖା ଏକ ଅବିରୋଧ୍ୟ ତୀର ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଦ୍ର, ନିଜର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ 'ଭଦ୍ରାହ୍ୱୟ' ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ତୀରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।

ଅପ୍ରାପ୍ତମେଵ ଭଗଵାଞ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଶତଧା ପଥି ଅଥୈକେନେଷୁଣା ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ପକ୍ଷୌ ଗରୁତ୍ମତଃ

ସେ ତୀର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ଭଗବାନ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟପଥରେ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ; ପରେ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ଓ ଦୁଇଟି ତୀରରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ପକ୍ଷକୁ କାଟିଦେଲେ।

ନିମେଷାଦେଵ ଚିଚ୍ଛେଦ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍ ତତୋ ଯୋଗବଲାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେହାଦ୍ଦେଵାନ୍ସୁଦାରୁଣାନ୍

ଏହା ସେକେଣ୍ଡରେ ହେଲା, ଦୃଶ୍ୟଟି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା; ତାପରେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦେହରୁ ଭୟଙ୍କର ଦେବତାମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।

ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାହସ୍ତାନ୍ ଵିସସର୍ଜ ସହସ୍ରଶଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍କ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ ତ୍ରୈପୁରାନିଵ ଶଂକରଃ

ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଦ୍ର, ଶିଘ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହନ କଲେ, ଯେପରି ଶଙ୍କର ତିପୁରା ନଗରକୁ ଦହନ କରିଥିଲେ।

ନିର୍ଦଦାହ ମହାବାହୁର୍ନେତ୍ରସୃଷ୍ଟେନ ଵହ୍ନିନା ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧତରୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ

ମହାବାହୁ ଭଦ୍ର ନେତ୍ରରୁ ନିସ୍ସୃତ ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନେକୁ ଦହାଇଦେଲେ; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ଵୀରୋ ସମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଦାନୀମୁଦ୍ଯତୋ ଽଭଵତ୍ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ପୁରତଃ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍

ସେ ସମୟରେ ବୀର ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଚକ୍ର ଉଠାଇ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ—

ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ଗଣେଶାନୋ ଵ୍ଯଷ୍ଟଂଭଯଦଯତ୍ନତଃ ସ୍ତଂଭିତାଂଗସ୍ତୁ ତଚ୍ଚକ୍ରଂ ଘୋରମପ୍ରତିମଂ କ୍ଵଚିତ୍

ଗଣେଶ୍ୱର ହସୁଥିବା ପରି ଅତି ସହଜରେ ଏହାକୁ ଅଚଳ କରିଦେଲେ; ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚକ୍ର ସେଠାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଗଲା।

ଇଚ୍ଛନ୍ନପି ସମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଵିଷ୍ଣୁରଭଵତ୍କ୍ଷମଃ ଶ୍ଵସନ୍ନିଵୈକମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ବାହୁଂ ଚକ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍

ବିଷ୍ଣୁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ ହେଲେନି; ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପରି ଏକ ହାତରେ ଚକ୍ର ଧରି ଉଠାଇ ରହିଲେ।

ଅତିଷ୍ଠଦଲସୋ ଭୂତ୍ଵା ପାଷାଣ ଇଵ ନିଶ୍ଚଲଃ ଵିଶରୀରୋ ଯଥାଜୀଵୋ ଵିଶୃଙ୍ଗୋ ଵା ଯଥା ଵୃଷଃ

ସେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ହୋଇ ପାଷାଣ ପରି ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ, ଦେହ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଜୀବ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଦେହ କିମ୍ବା ଶିଙ୍ଗ ହରାଇଥିବା ବୃଷଭ।

ଵିଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଯଥା ସିଂହସ୍ତଥା ଵିଷ୍ଣୁରଵସ୍ଥିତଃ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ଦଶାପନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଣୁମିଂଦ୍ରାଦଯଃ ସୁରାଃ ସମୁନ୍ନଦ୍ଧା ଗଣେନ୍ଦ୍ରେଣ ମୃଗେଂଦ୍ରେଣେଵ ଗୋଵୃଷାଃ

ସିଂହ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିବା ପରି ବିଷ୍ଣୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ସିଂହ ସାମ୍ନାରେ ବଳିଅଂଶ ଯିଏପରି ଗୋବୃଷମାନେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧା ଯୌଦ୍ଧୁଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସମୁପତସ୍ଥିରେ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ ଭଦ୍ରଃକ୍ଷୁଦ୍ରାନିଵ ହରିର୍ମୃଗାନ୍

ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆଗେ ଆସିଲେ; ସେମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି, ଭଦ୍ର ସେମାନେକୁ ହରି ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନେକୁ ଯେପରି ଅପମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ଅପେକ୍ଷା କଲେ।

ସାକ୍ଷାଦ୍ରୁଦ୍ରତନୁର୍ଵୀରୋ ଵରଵୀରଗଣାଵୃତଃ ଅଟ୍ଟହାସେନ ଘୋରେଣ ଵ୍ଯଷ୍ଟଂ ଭଯଦନିଂଦିତଃ

ସେ ବୀର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିଜ ଦେହର ଅଂଶ, ଚୟିତ ବୀରମାନେ ସହିତ ଘେରାଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଅଟ୍ଟହାସ କରି, ଭୟହୀନ ଓ ଅଜୟ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ।

ତଥା ଶତମଖସ୍ଯାପି ସଵଜ୍ରୋ ଦକ୍ଷିଣଃ କରଃ ସିସୃକ୍ଷୋରେଵ ଉଦ୍ଵଜ୍ରଶ୍ଚିତ୍ରୀକୃତ ଇଵାଭଵତ୍

ସେପରି, ଶତମୁଖଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ମଧ୍ୟ ବଜ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ, ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ବଜ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ଅନ୍ଯେଷାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ସରକ୍ତା ଅପି ବାହଵଃ ଅଲସାନାମିଵାରଂଭାସ୍ତାଦୃଶାଃ ପ୍ରତିଯାଂତ୍ଯୁତ

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କର ରକ୍ତରେ ଭିଜା ହାତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ, ଅଳସ ଲୋକଙ୍କର ଦୁର୍ବଳ ଚେଷ୍ଟା ପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ ଅସାହାୟ ଓ ଅଶକ୍ତ ଲାଗୁଥିଲା।

ଏଵଂ ଭଗଵତା ତେନ ଵ୍ଯାହତାଶେଷଵୈଭଵାତ୍ ଅମରାଃ ସମରେ ତସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥାତୁମକ୍ଷମାଃ

ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମହିମା ଅବରୋଧ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।

ସ୍ତବ୍ଧୈରଵଯଵୈରେଵ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ ସ୍ଥିତିଂ ଚ ଚକ୍ରିରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵୀରତେଜୋଭଯାକୁଲାଃ

ଭୟରେ ଜଡ଼ ହୋଇଥିବା ଅଂଗଗୁଡ଼ିକ ସହିତ, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ତେଜନାରେ, ବୀରତା ଓ ତେଜରେ ଅତିରିକ୍ତ ହୋଇ, କେହି କେହି ଅବସ୍ଥାନ ନେଲେ।