ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵୀରୋ ଗଣକୁଞ୍ଜରଃ ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯମନୁଗୃହ୍ଯ ପିତାମହମ୍

ସେହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶୂରବୀର ଗଣପତି, ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାହାରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

ତଥା ରଥଵରେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତେ ବ୍ରହ୍ମଣି ସାରଥୌ ଭଦ୍ରସ୍ଯ ଵଵୃଧେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ପୁରଦ୍ଵିଷଃ

ସେ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ବ୍ରହ୍ମା ସାରଥି ହୋଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ଭଦ୍ରଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା, ଯେପରିକି ପୁରଦ୍ୱେଷୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା।

ତତଃ ଶଂଖଵରଂ ଦୀପ୍ତଂ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରସମପ୍ରଭମ୍ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ଵଦନେ କୃତ୍ଵା ଭାନୁକଂପୋ ମହାବଲଃ

ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାନୁକମ୍ପ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଶଂଖ ମୁହଁରେ ଧରି ବଜାଇଲେ।

ତସ୍ଯ ଶଂଖସ୍ଯ ତଂ ନାଦଂ ଭିନ୍ନସାରସସନ୍ନିଭମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଯେନ ଦେଵାନାଂ ଜଜ୍ଵାଲ ଜଠରାନଲଃ

ସେ ଶଂଖର ଧ୍ୱନି, ଯେଉଁଥିରେ ତାନ୍ତି ଛିଡ଼ିଗଲା ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଶୁଣି ଦେବମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ପେଟର ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା।

ଯକ୍ଷଵିଦ୍ଯାଧରାହୀନ୍ଦ୍ରୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦିଦୃକ୍ଷୁଭିଃ କ୍ଷଣେନ ନିବଡୀଭୂତାଃ ସାକାଶଵିଵରା ଦିଶାଃ

ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗରାଜ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସି, ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭରିଦେଲେ।

ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗେଣ ଚାପାଙ୍କାତ୍ସ ନାରାଯଣନୀରଦଃ ମହତା ବାଣଵର୍ଷେଣ ତୁତୋଦ ଗଣଗୋଵୃଷମ୍

ତାପରେ, ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମ ବର୍ଣ୍ଣ ନାରାୟଣ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଭାରି ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଗଣମାନେଂକ ବୃଷଭକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଂତଂ ଶତଧା ବାଣଵର୍ଷିଣମ୍ ସ ଚାଦଦେ ଧନୁର୍ଜୈତ୍ରଂ ଭଦ୍ରୋ ବାଣସହସ୍ରମୁକ୍

ବିଷ୍ଣୁଂକୁ ଶତଶଃ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖି, ଭଦ୍ର ଜୟଧନୁଷ୍ୟ ଓ ହଜାର ବାଣ ଧରିଲେ।

ସମାଦାଯ ଚ ତଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଧନୁସ୍ସମରଭୈରଵମ୍ ଶନୈର୍ଵିସ୍ଫାରଯାମାସ ମେରୁଂ ଧନୁରିଵେଶ୍ଵରଃ

ସେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ଭଲେଭଲେ ତାକୁ ଟାଣିଲେ, ଯେପରି ଭଗବାନ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଧନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଟାଣନ୍ତି।

ତସ୍ଯ ଵିସ୍ଫାର୍ଯମାଣସ୍ଯ ଧନୁଷୋ ଽଭୂନ୍ମହାସ୍ଵନଃ ତେନ ସ୍ଵନେନ ମହତା ପୃଥିଵୀଂ ସମକଂପଯତ୍

ସେ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା।

ତତଃ ଶରଵରଂ ଘୋରଂ ଦୀପ୍ତମାଶୀଵିଷୋପମମ୍ ଜଗ୍ରାହ ଗଣପଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସ୍ଵଯମୁଗ୍ରପରାକ୍ରମଃ

ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ଗଣପତି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ, ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ନେଲେ, ଯେଉଁଥି ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।

ବାଣୋଦ୍ଧାରେ ଭୁଜୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ତୂଣୀଵଦନସଂଗତଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ଵଲ୍ମୀକଂ ଵିଵେକ୍ଷୁରିଵ ପନ୍ନଗଃ

ବାଣ ଟାଣିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ବାହୁ ତୁଣୀର ଓ ମୁହଁ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ, ମାନେ ମଣିଷ ଭଳି ବାହାରୁଥିବା ସର୍ପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ସମୁଦ୍ଧୃତଃ କରେ ତସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣଂ ରୁରୁଚେ ଶରେଃ ମହାଭୁଜଂଗସଂଦଷ୍ଟୋ ଯଥା ବାଲଭୁଜଙ୍ଗମଃ

ସେଇ ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ବାଣ, ବଡ଼ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା କାମୁଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ଛୋଟ ସର୍ପ ପରି ଚମକୁଥିଲା।

ଶରେଣ ଘନତୀଵ୍ରେଣ ଭଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରପରାକ୍ରମଃ ଵିଵ୍ଯାଧ କୁପିତୋ ଗାଢଂ ଲଲାଟେ ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଦ୍ର, ଘନ ଓ ତୀବ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧରେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ଲଲାଟେ ଽଭିହିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂର୍ଵମେଵାଵମାନିତଃ ଚୁକୋପ ଗଣପେଂଦ୍ରାଯ ମୃଗେଂଦ୍ରାଯେଵ ଗୋଵୃଷଃ

ଲଳାଟରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପୂର୍ବରୁ ଅବମାନିତ ହୋଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ଗଣପତିପ୍ରତି ସିଂହ ଉପରେ ବୃଷଭ ଯେପରି କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ସେପରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

ତତସ୍ତ୍ଵଶନିକଲ୍ପେନ କ୍ରୂରାସ୍ଯେନ ମହେଷୁଣା ଵିଵ୍ଯାଧ ଗଣରାଜସ୍ଯ ଭୁଜେ ଭୁଜଗସନ୍ନିଭେ

ତାପରେ, ଦୟାହୀନ ମୁହଁ ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଭୟଙ୍କର ବାଣ ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଗଣରାଜଙ୍କ ସର୍ପ ସମାନ ବାହୁକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ସୋ ଽପି ତସ୍ଯ ଭୁଜେ ଭୂଯଃ ସୂର୍ଯାଯୁତସମପ୍ରଭମ୍ ଵିସସର୍ଜ ଶରଂ ଵେଗାଦ୍ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ

ତାହା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦଶହଜାର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣ ତାଙ୍କ ବାହୁକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ।

ସ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁନର୍ଭଦ୍ରଂ ଭଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତଥା ପୁନଃ ସ ଚ ତଂ ସ ଚ ତଂ ଵିପ୍ରାଶ୍ଶରୈସ୍ତାଵନୁଜଘ୍ନତୁଃ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଉଥରେ ଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତେଣିପରି ଆଘାତ କଲେ; ଏପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ବାଣ ମାରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।

ତଯୋଃ ପରସ୍ପରଂ ଵେଗାଚ୍ଛରାନାଶୁ ଵିମୁଂଚତୋଃ ଦ୍ଵଯୋସ୍ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍

ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ବେଗରେ ପରସ୍ପରକୁ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋରେଵ ପରସ୍ପରମ୍ ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀଦାକାଶେ ଖେଚରେରିତଃ

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ଆକାଶରେ ଦେବମାନେ 'ହାହା' କରି ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କଲେ।

ତତସ୍ତ୍ଵନଲତୁଂଡେନ ଶରେଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସା ଵିଵ୍ଯାଧ ସୁଦୃଢଂ ଭଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହତି ଵକ୍ଷସି

ତାପରେ ଭଦ୍ର, ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ୱା ପରି ତୀବ୍ର ତୀର ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବଡ଼ ଛାତିକୁ ଦୃଢ଼ଭାବରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

ସ ତୁ ତୀଵ୍ରପ୍ରପାତେନ ଶରେଣ ଦୃଢମାହତଃ ମହତୀଂ ରୁଜମାସାଦ୍ଯ ନିପପାତ ଵିମୋହିତଃ

ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ତୀରରେ ଦୃଢ଼ ଆଘାତ ପାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅବାକ୍ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ପୁନଃ କ୍ଷଣାଦିଵୋତ୍ଥାଯ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞସ୍ତଦା ହରିଃ ସର୍ଵାଣ୍ଯପି ଚ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଥୈନଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାସୃଜତ୍

କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ, ସଚେତନ ହୋଇ, ହରି ଉଠିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।

ସ ଚ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧନୁର୍ମୁକ୍ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଛର୍ଵଚମୂପତିଃ ସହସା ଵାରଯାମାସ ଘୋରୈଃ ପ୍ରତିଶରୈଃ ଶରାନ୍

ବିଷ୍ଣୁ, ତୀର ସେନାର ନାୟକ, ସେଇ ସମସ୍ତ ତୀରକୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିତୀର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।

ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ସ୍ଵନାମାଂକଂ ବାଣମଵ୍ଯାହତଂ କ୍ଵଚିତ୍ ସସର୍ଜ କ୍ରୋଧରକ୍ତା କ୍ଷସ୍ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ ତଂ ବାଣଂ ବାଣଵର୍ଯେଣ ଭଦ୍ରୋ ଭଦ୍ରାହ୍ଵଯେଣ ତୁ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ନିଜ ନାମ ଲେଖା ଏକ ଅବିରୋଧ୍ୟ ତୀର ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଦ୍ର, ନିଜର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ 'ଭଦ୍ରାହ୍ୱୟ' ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ତୀରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।

ଅପ୍ରାପ୍ତମେଵ ଭଗଵାଞ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଶତଧା ପଥି ଅଥୈକେନେଷୁଣା ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ପକ୍ଷୌ ଗରୁତ୍ମତଃ

ସେ ତୀର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ଭଗବାନ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟପଥରେ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ; ପରେ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ଓ ଦୁଇଟି ତୀରରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ପକ୍ଷକୁ କାଟିଦେଲେ।

ନିମେଷାଦେଵ ଚିଚ୍ଛେଦ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍ ତତୋ ଯୋଗବଲାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେହାଦ୍ଦେଵାନ୍ସୁଦାରୁଣାନ୍

ଏହା ସେକେଣ୍ଡରେ ହେଲା, ଦୃଶ୍ୟଟି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା; ତାପରେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦେହରୁ ଭୟଙ୍କର ଦେବତାମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।

ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାହସ୍ତାନ୍ ଵିସସର୍ଜ ସହସ୍ରଶଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍କ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ ତ୍ରୈପୁରାନିଵ ଶଂକରଃ

ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଦ୍ର, ଶିଘ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହନ କଲେ, ଯେପରି ଶଙ୍କର ତିପୁରା ନଗରକୁ ଦହନ କରିଥିଲେ।

ନିର୍ଦଦାହ ମହାବାହୁର୍ନେତ୍ରସୃଷ୍ଟେନ ଵହ୍ନିନା ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧତରୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ

ମହାବାହୁ ଭଦ୍ର ନେତ୍ରରୁ ନିସ୍ସୃତ ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନେକୁ ଦହାଇଦେଲେ; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ଵୀରୋ ସମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଦାନୀମୁଦ୍ଯତୋ ଽଭଵତ୍ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ପୁରତଃ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍

ସେ ସମୟରେ ବୀର ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଚକ୍ର ଉଠାଇ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ—