ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତମୀଦୃଶମଵଜ୍ଞାତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ସୂର୍ଯସଂଭଵମ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୁଦ୍ଧାଯାଭଵଦୁଦ୍ଯତଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟଯୋଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେଠି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଏପରି ଅବମାନିତ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ତମୁଵାହ ମହାଵେଗାତ୍ସ୍କନ୍ଧେନ ନତସଂଧିନା ସର୍ଵେଷାଂ ଵଯସାଂ ରାଜା ଗରୁଡଃ ପନ୍ନଗାଶନଃ

ତାପରେ ଚିଲିକାର ରାଜା ଓ ସର୍ପ ଭକ୍ଷକ ଗରୁଡ଼, ବଡ଼ ବେଗରେ ଏବଂ ମୁଡ଼ିଥିବା ଗଠି ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ବୟସରେ ବଡ଼ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେହରେ ବହନ କଲେ।

ଦେଵାଶ୍ଚ ହତଶିଷ୍ଟା ଯେ ଦେଵରାଜପୁରୋଗମାଃ ପ୍ରଚକ୍ରୁସ୍ତସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମିଵୋଦ୍ଯତାଃ

ଯେଉଁ ଦେବତା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ଦେବରାଜଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେମାନେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆଗେଇଲେ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ଵିଷ୍ଣୁନା ସହିତାନ୍ଦେଵାନ୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୁକାନିଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜହାସ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରୋ ମୃଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵିଵ୍ଯଥଃ

ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହେବାକୁ ଦେଖି, ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ ହସିଲେ, ଯେପରି ଶିଂହ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଶିଆଳମାନେକୁ ଦେଖି ଅଚଳ ରହେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସମାଵିରଭଵଦ୍ରଥଃ ସହସ୍ରସୂର୍ଯସଂକାଶଶ୍ଚାରୁଚୀରଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

ସେ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଏକ ରଥ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନ୍ଦର ଧ୍ୱଜ ଓ ବୃଷ ଚିହ୍ନ ସହିତ।

ଅଶ୍ଵରତ୍ନଦ୍ଵଯୋଦାରୋ ରଥଚକ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯଃ ସଞ୍ଚିତାନେକଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରତ୍ନପରିଷ୍କୃତଃ

ସେ ରଥ ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟଣାଯାଉଥିଲା, ଚାରିଟି ଚକା ଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

ତସ୍ଯାପି ରଥଵର୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ସ ଏଵ ହି ସାରଥିଃ ଯଥା ଚ ତ୍ରୈପୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ପୂର୍ଵଂ ଶାର୍ଵରଥେ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ପାଇଁ, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସାରଥି ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏଠି ମଧ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ତ୍ରିପୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ଶ୍ୟାମ ରଥରେ ଥିଲେ।

ସ ତଂ ରଥଵରଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶାସନାଦେଵ ଶୂଲିନଃ ହରେସ୍ସମୀପମାନୀଯ କୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ହରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣି, ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ।

ଭଗଵନ୍ଭଦ୍ର ଭଦ୍ରାଂଗ ଭଗଵାନିନ୍ଦୁଭୂଷଣଃ ଆଜ୍ଞାପଯତି ଵୀରସ୍ତ୍ଵାଂ ରଥମାରୋଢୁମଵ୍ଯଯଃ

ହେ ଭଦ୍ର, ଶୁଭ ଦେହଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ତୁମକୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି—ହେ ବୀର, ଅବିନାଶୀ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କର।

ରେଭ୍ଯାଶ୍ରମସମୀପସ୍ଥସ୍ତ୍ର୍ଯଂବକୋ ଽଂବିକଯା ସହ ସମ୍ପଶ୍ଯତେ ମହାବାହୋ ଦୁସ୍ସହଂ ତେ ପରାକ୍ରମମ୍

ଋଷିମାନେଂକ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାଦେବ ଓ ତାଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ ଅମ୍ବିକା ସହିତ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମର ଦୁର୍ଜୟ ପ୍ରତାପକୁ ଦେଖିଲେ।

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵୀରୋ ଗଣକୁଞ୍ଜରଃ ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯମନୁଗୃହ୍ଯ ପିତାମହମ୍

ସେହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶୂରବୀର ଗଣପତି, ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାହାରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

ତଥା ରଥଵରେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତେ ବ୍ରହ୍ମଣି ସାରଥୌ ଭଦ୍ରସ୍ଯ ଵଵୃଧେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ପୁରଦ୍ଵିଷଃ

ସେ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ବ୍ରହ୍ମା ସାରଥି ହୋଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ଭଦ୍ରଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା, ଯେପରିକି ପୁରଦ୍ୱେଷୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା।

ତତଃ ଶଂଖଵରଂ ଦୀପ୍ତଂ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରସମପ୍ରଭମ୍ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ଵଦନେ କୃତ୍ଵା ଭାନୁକଂପୋ ମହାବଲଃ

ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାନୁକମ୍ପ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଶଂଖ ମୁହଁରେ ଧରି ବଜାଇଲେ।

ତସ୍ଯ ଶଂଖସ୍ଯ ତଂ ନାଦଂ ଭିନ୍ନସାରସସନ୍ନିଭମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଯେନ ଦେଵାନାଂ ଜଜ୍ଵାଲ ଜଠରାନଲଃ

ସେ ଶଂଖର ଧ୍ୱନି, ଯେଉଁଥିରେ ତାନ୍ତି ଛିଡ଼ିଗଲା ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଶୁଣି ଦେବମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ପେଟର ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା।

ଯକ୍ଷଵିଦ୍ଯାଧରାହୀନ୍ଦ୍ରୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦିଦୃକ୍ଷୁଭିଃ କ୍ଷଣେନ ନିବଡୀଭୂତାଃ ସାକାଶଵିଵରା ଦିଶାଃ

ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗରାଜ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସି, ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭରିଦେଲେ।

ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗେଣ ଚାପାଙ୍କାତ୍ସ ନାରାଯଣନୀରଦଃ ମହତା ବାଣଵର୍ଷେଣ ତୁତୋଦ ଗଣଗୋଵୃଷମ୍

ତାପରେ, ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମ ବର୍ଣ୍ଣ ନାରାୟଣ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଭାରି ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଗଣମାନେଂକ ବୃଷଭକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଂତଂ ଶତଧା ବାଣଵର୍ଷିଣମ୍ ସ ଚାଦଦେ ଧନୁର୍ଜୈତ୍ରଂ ଭଦ୍ରୋ ବାଣସହସ୍ରମୁକ୍

ବିଷ୍ଣୁଂକୁ ଶତଶଃ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖି, ଭଦ୍ର ଜୟଧନୁଷ୍ୟ ଓ ହଜାର ବାଣ ଧରିଲେ।

ସମାଦାଯ ଚ ତଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଧନୁସ୍ସମରଭୈରଵମ୍ ଶନୈର୍ଵିସ୍ଫାରଯାମାସ ମେରୁଂ ଧନୁରିଵେଶ୍ଵରଃ

ସେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ଭଲେଭଲେ ତାକୁ ଟାଣିଲେ, ଯେପରି ଭଗବାନ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଧନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଟାଣନ୍ତି।

ତସ୍ଯ ଵିସ୍ଫାର୍ଯମାଣସ୍ଯ ଧନୁଷୋ ଽଭୂନ୍ମହାସ୍ଵନଃ ତେନ ସ୍ଵନେନ ମହତା ପୃଥିଵୀଂ ସମକଂପଯତ୍

ସେ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା।

ତତଃ ଶରଵରଂ ଘୋରଂ ଦୀପ୍ତମାଶୀଵିଷୋପମମ୍ ଜଗ୍ରାହ ଗଣପଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସ୍ଵଯମୁଗ୍ରପରାକ୍ରମଃ

ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ଗଣପତି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ, ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ନେଲେ, ଯେଉଁଥି ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।

ବାଣୋଦ୍ଧାରେ ଭୁଜୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ତୂଣୀଵଦନସଂଗତଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ଵଲ୍ମୀକଂ ଵିଵେକ୍ଷୁରିଵ ପନ୍ନଗଃ

ବାଣ ଟାଣିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ବାହୁ ତୁଣୀର ଓ ମୁହଁ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ, ମାନେ ମଣିଷ ଭଳି ବାହାରୁଥିବା ସର୍ପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ସମୁଦ୍ଧୃତଃ କରେ ତସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣଂ ରୁରୁଚେ ଶରେଃ ମହାଭୁଜଂଗସଂଦଷ୍ଟୋ ଯଥା ବାଲଭୁଜଙ୍ଗମଃ

ସେଇ ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ବାଣ, ବଡ଼ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା କାମୁଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ଛୋଟ ସର୍ପ ପରି ଚମକୁଥିଲା।

ଶରେଣ ଘନତୀଵ୍ରେଣ ଭଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରପରାକ୍ରମଃ ଵିଵ୍ଯାଧ କୁପିତୋ ଗାଢଂ ଲଲାଟେ ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଦ୍ର, ଘନ ଓ ତୀବ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧରେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ଲଲାଟେ ଽଭିହିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂର୍ଵମେଵାଵମାନିତଃ ଚୁକୋପ ଗଣପେଂଦ୍ରାଯ ମୃଗେଂଦ୍ରାଯେଵ ଗୋଵୃଷଃ

ଲଳାଟରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପୂର୍ବରୁ ଅବମାନିତ ହୋଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ଗଣପତିପ୍ରତି ସିଂହ ଉପରେ ବୃଷଭ ଯେପରି କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ସେପରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

ତତସ୍ତ୍ଵଶନିକଲ୍ପେନ କ୍ରୂରାସ୍ଯେନ ମହେଷୁଣା ଵିଵ୍ଯାଧ ଗଣରାଜସ୍ଯ ଭୁଜେ ଭୁଜଗସନ୍ନିଭେ

ତାପରେ, ଦୟାହୀନ ମୁହଁ ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଭୟଙ୍କର ବାଣ ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଗଣରାଜଙ୍କ ସର୍ପ ସମାନ ବାହୁକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ସୋ ଽପି ତସ୍ଯ ଭୁଜେ ଭୂଯଃ ସୂର୍ଯାଯୁତସମପ୍ରଭମ୍ ଵିସସର୍ଜ ଶରଂ ଵେଗାଦ୍ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ

ତାହା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦଶହଜାର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣ ତାଙ୍କ ବାହୁକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ।

ସ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁନର୍ଭଦ୍ରଂ ଭଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତଥା ପୁନଃ ସ ଚ ତଂ ସ ଚ ତଂ ଵିପ୍ରାଶ୍ଶରୈସ୍ତାଵନୁଜଘ୍ନତୁଃ

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଉଥରେ ଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତେଣିପରି ଆଘାତ କଲେ; ଏପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ବାଣ ମାରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।

ତଯୋଃ ପରସ୍ପରଂ ଵେଗାଚ୍ଛରାନାଶୁ ଵିମୁଂଚତୋଃ ଦ୍ଵଯୋସ୍ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍

ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ବେଗରେ ପରସ୍ପରକୁ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଯୋରେଵ ପରସ୍ପରମ୍ ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀଦାକାଶେ ଖେଚରେରିତଃ

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ଆକାଶରେ ଦେବମାନେ 'ହାହା' କରି ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କଲେ।