ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତଚ୍ଚ ଵିଧ୍ଵସ୍ତକଲଶଂ ଭଗ୍ନଯୂପଂ ଗତୋତ୍ସଵମ୍ ପ୍ରଦୀପିତମହାଶାଲଂ ପ୍ରଭିନ୍ନଦ୍ଵାରତୋରଣମ୍

ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା: କଳଶ ଉଲଟିଗଲା, ଯୂପ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେଲା, ବଡ଼ ଶାଳା ଜଳିଗଲା, ଦ୍ୱାର ଓ ତୋରଣ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।

ଉତ୍ପାଟିତସୁରାନୀକଂ ହନ୍ଯମାନଂ ତପୋଧନମ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତବ୍ରହ୍ମନିର୍ଘୋଷଂ ପ୍ରକ୍ଷୀଣଜନସଂଚଯମ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ଉଖଳିଯାଇଥିଲା, ତପସ୍ୱୀମାନେ ହତ୍ୟା ହେଉଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମନାଦ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଭିଡ଼ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା।

କ୍ରନ୍ଦମାନାତୁରସ୍ତ୍ରୀକଂ ହତାଶେଷପରିଚ୍ଛଦମ୍ ଶୂନ୍ଯାରଣ୍ଯନିଭଂ ଜଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ତଦାର୍ଦିତମ୍

ଯଜ୍ଞ ବେଦିକା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପଡ଼ି, ଶୂନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ସଦୃଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା—ସେଠାରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖିତ ଜଣେ ଜଣେ ଜନାନୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହାୟକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।

ଶୂଲଵେଗପ୍ରରୁଗ୍ଣାଶ୍ଚ ଭିନ୍ନବାହୂରୁଵକ୍ଷସଃ ଵିନିକୃତ୍ତୋତ୍ତମାଂଗାଶ୍ଚ ପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ

ଶୂଳର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ବାହୁ, ଉରୁ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ମୁଣ୍ଡ କଟିଯାଇ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।

ହତେଷୁ ତେଷୁ ଦେଵେଷୁ ପତିତେଷୁଃ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଗଣେଶାନଃ କ୍ଷଣାଦାହଵନୀଯକମ୍

ହଜାର ହଜାର ଦେବତା ହତ୍ୟା ହୋଇ ପଡ଼ିଯିବା ପରେ, ଗଣନାଥ ତୁରନ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ପ୍ରଵିଷ୍ଟମଥ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଦ୍ରଂ କାଲାଗ୍ନିସଂନିଭମ୍ ଦୁଦ୍ରାଵ ମରଣାଦ୍ଭୀତୋ ଯଜ୍ଞୋ ମୃଗଵପୁର୍ଧରଃ

ସେ ଭୟଙ୍କର, କାଳାଗ୍ନି ସଦୃଶ ଅନ୍ତର୍ଭାବକୁ ଦେଖି, ଯଜ୍ଞ ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ହରିଣ ଆକାର ଧରି ପଳାଇଗଲା।

ସ ଵିସ୍ଫାର୍ଯ ମହଚ୍ଚାପଂ ଦୃଢଜ୍ଯାଘୋଷଣଭୀଷଣମ୍ ଭଦ୍ରସ୍ତମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵିକ୍ଷିପନ୍ନେଵ ସାଯକାନ୍

ତାପରେ ଭଦ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ସହିତ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି, ସାୟକ ଛାଡ଼ି ତାହାକୁ ଧାଉଥିଲେ।

ଆକର୍ଣପୂର୍ଣମାକୃଷ୍ଟଂ ଧନୁରମ୍ବୁଦସଂନିଭମ୍ ନାଦଯାମାସ ଚ ଜ୍ଯାଂ ଦ୍ଯାଂ ଖଂ ଚ ଭୂମିଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ

କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନୁଷ ଟାଣି, ବଜ୍ରପାତ ସଦୃଶ ଧ୍ୱନି କରି, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାର ଆକାଶ, ବାୟୁ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା।

ତମୁପଶ୍ରିତ୍ଯ ସନ୍ନାଦଂ ହତୋ ଽସ୍ମୀତ୍ଯେଵ ଵିହ୍ଵଲମ୍ ଶରଣାର୍ଧେନ ଵକ୍ରେଣ ସ ଵୀରୋ ଽଧ୍ଵରପୂରୁଷମ୍

ସେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ 'ମୁଁ ମରିଗଲି' ବୋଲି ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ଭଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ଭଙ୍ଗା ଅର୍ଧ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।

ମହାଭଯସ୍ଖଲତ୍ପାଦଂ ଵେପନ୍ତଂ ଵିଗତତ୍ଵିଷମ୍ ମୃଗରୂପେଣ ଧାଵନ୍ତଂ ଵିଶିରସ୍କଂ ତଦାକରୋତ୍

ବଡ଼ ଭୟରେ ପାଦ ହଡ଼ବଡ଼ାଉଥିବା, କମ୍ପିଥିବା ଓ ତେଜ ହରାଇଥିବା ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ, ହରିଣ ଆକାରରେ ମୁଣ୍ଡ ବିନା ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।

ତମୀଦୃଶମଵଜ୍ଞାତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ସୂର୍ଯସଂଭଵମ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୁଦ୍ଧାଯାଭଵଦୁଦ୍ଯତଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟଯୋଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେଠି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଏପରି ଅବମାନିତ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ତମୁଵାହ ମହାଵେଗାତ୍ସ୍କନ୍ଧେନ ନତସଂଧିନା ସର୍ଵେଷାଂ ଵଯସାଂ ରାଜା ଗରୁଡଃ ପନ୍ନଗାଶନଃ

ତାପରେ ଚିଲିକାର ରାଜା ଓ ସର୍ପ ଭକ୍ଷକ ଗରୁଡ଼, ବଡ଼ ବେଗରେ ଏବଂ ମୁଡ଼ିଥିବା ଗଠି ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ବୟସରେ ବଡ଼ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେହରେ ବହନ କଲେ।

ଦେଵାଶ୍ଚ ହତଶିଷ୍ଟା ଯେ ଦେଵରାଜପୁରୋଗମାଃ ପ୍ରଚକ୍ରୁସ୍ତସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମିଵୋଦ୍ଯତାଃ

ଯେଉଁ ଦେବତା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ଦେବରାଜଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେମାନେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆଗେଇଲେ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ଵିଷ୍ଣୁନା ସହିତାନ୍ଦେଵାନ୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୁକାନିଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜହାସ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରୋ ମୃଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵିଵ୍ଯଥଃ

ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହେବାକୁ ଦେଖି, ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ ହସିଲେ, ଯେପରି ଶିଂହ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଶିଆଳମାନେକୁ ଦେଖି ଅଚଳ ରହେ।

ତସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସମାଵିରଭଵଦ୍ରଥଃ ସହସ୍ରସୂର୍ଯସଂକାଶଶ୍ଚାରୁଚୀରଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

ସେ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଏକ ରଥ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନ୍ଦର ଧ୍ୱଜ ଓ ବୃଷ ଚିହ୍ନ ସହିତ।

ଅଶ୍ଵରତ୍ନଦ୍ଵଯୋଦାରୋ ରଥଚକ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯଃ ସଞ୍ଚିତାନେକଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରତ୍ନପରିଷ୍କୃତଃ

ସେ ରଥ ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟଣାଯାଉଥିଲା, ଚାରିଟି ଚକା ଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

ତସ୍ଯାପି ରଥଵର୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ସ ଏଵ ହି ସାରଥିଃ ଯଥା ଚ ତ୍ରୈପୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ପୂର୍ଵଂ ଶାର୍ଵରଥେ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ପାଇଁ, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସାରଥି ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏଠି ମଧ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ତ୍ରିପୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ଶ୍ୟାମ ରଥରେ ଥିଲେ।

ସ ତଂ ରଥଵରଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶାସନାଦେଵ ଶୂଲିନଃ ହରେସ୍ସମୀପମାନୀଯ କୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ହରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣି, ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ।

ଭଗଵନ୍ଭଦ୍ର ଭଦ୍ରାଂଗ ଭଗଵାନିନ୍ଦୁଭୂଷଣଃ ଆଜ୍ଞାପଯତି ଵୀରସ୍ତ୍ଵାଂ ରଥମାରୋଢୁମଵ୍ଯଯଃ

ହେ ଭଦ୍ର, ଶୁଭ ଦେହଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ତୁମକୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି—ହେ ବୀର, ଅବିନାଶୀ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କର।

ରେଭ୍ଯାଶ୍ରମସମୀପସ୍ଥସ୍ତ୍ର୍ଯଂବକୋ ଽଂବିକଯା ସହ ସମ୍ପଶ୍ଯତେ ମହାବାହୋ ଦୁସ୍ସହଂ ତେ ପରାକ୍ରମମ୍

ଋଷିମାନେଂକ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାଦେବ ଓ ତାଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ ଅମ୍ବିକା ସହିତ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମର ଦୁର୍ଜୟ ପ୍ରତାପକୁ ଦେଖିଲେ।

ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵୀରୋ ଗଣକୁଞ୍ଜରଃ ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯମନୁଗୃହ୍ଯ ପିତାମହମ୍

ସେହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶୂରବୀର ଗଣପତି, ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାହାରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

ତଥା ରଥଵରେ ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତେ ବ୍ରହ୍ମଣି ସାରଥୌ ଭଦ୍ରସ୍ଯ ଵଵୃଧେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ପୁରଦ୍ଵିଷଃ

ସେ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ବ୍ରହ୍ମା ସାରଥି ହୋଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ଭଦ୍ରଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା, ଯେପରିକି ପୁରଦ୍ୱେଷୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା।

ତତଃ ଶଂଖଵରଂ ଦୀପ୍ତଂ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରସମପ୍ରଭମ୍ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ଵଦନେ କୃତ୍ଵା ଭାନୁକଂପୋ ମହାବଲଃ

ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାନୁକମ୍ପ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଶଂଖ ମୁହଁରେ ଧରି ବଜାଇଲେ।

ତସ୍ଯ ଶଂଖସ୍ଯ ତଂ ନାଦଂ ଭିନ୍ନସାରସସନ୍ନିଭମ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଯେନ ଦେଵାନାଂ ଜଜ୍ଵାଲ ଜଠରାନଲଃ

ସେ ଶଂଖର ଧ୍ୱନି, ଯେଉଁଥିରେ ତାନ୍ତି ଛିଡ଼ିଗଲା ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଶୁଣି ଦେବମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ପେଟର ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା।

ଯକ୍ଷଵିଦ୍ଯାଧରାହୀନ୍ଦ୍ରୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦିଦୃକ୍ଷୁଭିଃ କ୍ଷଣେନ ନିବଡୀଭୂତାଃ ସାକାଶଵିଵରା ଦିଶାଃ

ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗରାଜ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସି, ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭରିଦେଲେ।

ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗେଣ ଚାପାଙ୍କାତ୍ସ ନାରାଯଣନୀରଦଃ ମହତା ବାଣଵର୍ଷେଣ ତୁତୋଦ ଗଣଗୋଵୃଷମ୍

ତାପରେ, ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମ ବର୍ଣ୍ଣ ନାରାୟଣ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଭାରି ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଗଣମାନେଂକ ବୃଷଭକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଂତଂ ଶତଧା ବାଣଵର୍ଷିଣମ୍ ସ ଚାଦଦେ ଧନୁର୍ଜୈତ୍ରଂ ଭଦ୍ରୋ ବାଣସହସ୍ରମୁକ୍

ବିଷ୍ଣୁଂକୁ ଶତଶଃ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖି, ଭଦ୍ର ଜୟଧନୁଷ୍ୟ ଓ ହଜାର ବାଣ ଧରିଲେ।

ସମାଦାଯ ଚ ତଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଧନୁସ୍ସମରଭୈରଵମ୍ ଶନୈର୍ଵିସ୍ଫାରଯାମାସ ମେରୁଂ ଧନୁରିଵେଶ୍ଵରଃ

ସେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ଭଲେଭଲେ ତାକୁ ଟାଣିଲେ, ଯେପରି ଭଗବାନ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଧନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଟାଣନ୍ତି।

ତସ୍ଯ ଵିସ୍ଫାର୍ଯମାଣସ୍ଯ ଧନୁଷୋ ଽଭୂନ୍ମହାସ୍ଵନଃ ତେନ ସ୍ଵନେନ ମହତା ପୃଥିଵୀଂ ସମକଂପଯତ୍

ସେ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା।